Donald Trump gaf woensdagavond voor het eerst een toespraak over zijn oorlog tegen Iran. Daarin schetst hij opnieuw tegengestelde visies op een mogelijke afwikkeling. Het conflict is ‘bijna voorbij’, bezweert de president. Maar tegelijkertijd dreigt hij opnieuw met escalatie.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Daar verschijnt hij dan. Voor het eerst sinds Donald Trump zijn oorlog begon tegen Iran, bijna vijf weken geleden, richt de Amerikaanse president zich woensdagavond met een toespraak tot zijn landgenoten. ‘Goedenavond’, zegt Trump tussen de marmeren zuilen van het Witte Huis. ‘Ik wil u voorzien van een update.’
De speculaties waren voor deze toespraak niet van de lucht. Zou Trump een verdere intensivering van de strijd aankondigen? Afgelopen dagen stationeerden de VS al duizenden grondtroepen in het Midden-Oosten. Of zou de president, onder druk door torenhoge olieprijzen en een ontevreden bevolking, nu toch een haastige aftocht inluiden?
Het antwoord blijkt: geen van beide.
In een warrige toespraak van krap twintig minuten, boordevol tegenstellingen, weet Trump woensdag opnieuw geen duidelijke toekomstvisie te schetsen. ‘We zijn bijna klaar’, bezweert de president. De VS hebben hun ‘militaire doelstellingen’ nagenoeg behaald. Iran zou zijn ‘gedecimeerd’. Maar toch dreigt Trump opnieuw met escalatie zolang het Iraanse regime – dat hij tegelijk vernietigd noemt – niet akkoord gaat met ‘een deal’.
De wereld wordt woensdag dus weinig wijzer. Nog altijd lijkt de president geen heldere uitweg voor ogen te staan uit het conflict dat hij eigenmachtig begon. De VS zullen Iran ‘de komende twee tot drie weken’, aldus Trump, ‘extreem hard’ bombarderen. ‘Terug naar de steentijd, waar ze horen.’
Maar met welk doel? Trump biedt geen scenario waarin de oorlog eindigt zonder diplomatieke oplossing. Maar het Iraanse regime stelt juist steevast géén toenadering te overwegen zolang de VS hen blijft aanvallen.
‘Als er geen deal komt, dan gaan we ze nog harder raken’, waarschuwt Trump. Hij dreigt opnieuw met – volgens het internationaal recht illegale – aanvallen op Iraanse energievoorzieningen. De impasse blijft zo in stand.
Ook een plan voor heropening van de Straat van Hormuz, door Iran geblokkeerd met een wereldwijde energieschaarste tot gevolg, blijft woensdag achterwege. ‘Het moeilijkste gedeelte is voorbij’, bezweert Trump. ‘Wanneer het conflict voorbij is, gaat de Straat vanzelf weer open.’ Maar hoe?
Aan zijn Europese bondgenoten biedt Trump woensdag nog een waarschuwing. Géén terugtrekking uit de Navo, waarmee de president deze week nog expliciet dreigde. Wel zegt Trump dat Europa zelf ‘de leiding moeten nemen’ om doorvaart door de Straat van Hormuz te garanderen. En anders heeft hij nog wel een alternatief: ‘Koop Amerikaanse olie!’
Bovenal richt Trump zich woensdag tot zijn eigen volk. Voor het eerst adresseert hij de zorgen onder Amerikaanse kiezers. ‘Amerikanen zijn bezorgd over de stijgende benzineprijzen’, erkent de president. Die noemt hij echter ‘tijdelijk’ – hoewel economen juist waarschuwen voor prijsstijgingen op de lange termijn.
‘Het is zeer belangrijk dat we dit conflict in perspectief plaatsen’, aldus Trump. Vervolgens somt hij de duur van eerdere oorlogen op waarbij de VS betrokken waren, van de Eerste Wereldoorlog en Vietnam tot Irak. De ‘32 dagen’ van deze laatste Iranoorlog, wil de president maar zeggen, vallen daarbij in het niet.
‘De VS zijn economisch nooit beter voorbereid geweest dan nu om dit op te vangen’, bezweert Trump. ‘Dit is een ware investering in de veiligheid van jullie kinderen en kleinkinderen.’
Maar als Trump onzekerheid hoopte weg te nemen, dan faalt hij daarin faliekant. De oliemarkten spreken woensdag boekdelen. Bij aanvang van Trumps speech daalde de olieprijs ogenblikkelijk. Tegen de tijd dat de president klaar was met spreken, lag die hoger dan ervoor.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant