UNRWA Tot verbijstering van rechtse én linkse partijen wil minister Sjoerdsma (D66) de hulporganisatie UNRWA voor Palestijnse vluchtelingen toch steunen met 19 miljoen euro. De Kamer wilde woensdag opheldering – die kwam maar deels.
Sjoerd Sjoerdsma, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking tijdens het debat over humanitaire hulp.
„Het voelt wat onbevredigend dat we zo afronden”, zegt Chris Stoffer van de SGP woensdag na afloop van het commissiedebat over humanitaire hulp. Drie uur lang bevragen bijna alle Kamerleden minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking, D66) over wat er afgelopen week gebeurde. Binnen enkele dagen legde Sjoerdsma de begroting, waar een rechtse Kamermeerderheid vóór stemde, deels naast zich neer. Hij gaf maandag opeens toch financiële steun voor de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen, UNRWA. Tot verbijstering van zowel rechts als links in Den Haag.
De Kamerleden krijgen woensdag geen antwoord. Sjoerdsma neemt zijn tijd. Hij wil het eerst hebben over het Midden-Oosten en Soedan. En dan, voordat hij echt bevraagd kan worden over UNRWA, is het debat alweer voorbij.
De begroting van Buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking (BHOS) borduurt voort op de drastische bezuinigingen van 2,4 miljard euro op ontwikkelingssamenwerking door voormalig PVV-minister Reinette Klever. Volgens het coalitieakkoord wil het minderheidskabinet een klein deel van die bezuinigingen nu terugdraaien. Erg barmhartig is dat besluit niet: er komt per 2027 structureel 257 miljoen euro bij. Geld dat, zo bleek uit doorrekeningen van het CPB, vooral bestemd is voor de opvang van asielzoekers in Nederland, niet voor internationale ontwikkelingsdoelen. De begroting die Sjoerdsma erft van het kabinet-Schoof, blijft daarmee grotendeels van kracht.
In die begroting stond ook een bezuiniging op de steun voor UNRWA, die ging van 19 naar 11 miljoen euro. Aanvankelijk had D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga, samen met Suzanne Kröger van Progressief Nederland (PRO, tot voor kort GroenLinks-PvdA) en Christine Teunissen van de Partij voor de Dieren, middels een amendement het kabinet gevraagd de bezuinigingen ongedaan te maken. Maar uren voor de stemming trok Bamenga zijn steun voor het eigen amendement plots in.
Dat was reden voor partijen 50PLUS, PVV en JA21 om dan ook vóór deze ontwikkelingsbegroting te stemmen. JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen gaf in zijn stemverklaring nog aan dat zijn partij de begroting alleen zou steunen als de bezuinigingen op UNRWA van kracht zouden blijven. Voor JA21 en de PVV ligt geld voor UNRWA gevoelig, de organisatie zou in het verleden banden hebben gehad met Hamas. Sluitend bewijs is er niet, UNRWA heeft de vermeende banden altijd ontkend.
Maar op maandag schreef Sjoerdsma in een Kamerbrief dat de steun aan UNRWA toch hersteld zal worden naar het oude niveau van 19 miljoen euro. Volgens Sjoerdsma is hulp in de Palestijnse gebieden zonder UNRWA niet mogelijk. En dat het kabinet de steun wilde hervatten, hadden de partijen kunnen weten, het stond immers al die tijd in het coalitieakkoord.
Kröger van PRO noemt de werkwijze van de minister „onnavolgbaar”. D66 eet, zegt zij, van twee walletjes. Wél steun zoeken op rechts om „de monsterbezuiniging” op ontwikkelingssamenwerking erdoorheen te krijgen, maar vervolgens zonder steun van de Kamer geld toezeggen voor hulp buíten de begroting om.
JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen voelt zich bekocht. Volgens hem is de Kamer misbruikt om de begroting te redden. Wíst de minister voor de stemmingen al dat hij dit zo zou doen? Heeft Sjoerdsma zijn collega-partijlid Bamenga gevraagd zich terug te trekken uit het amendement dat voor aanvullende steun pleitte?
Elles van Ark (CDA), komt als de eerste van de coalitiepartijen aan het woord en beroept zich ook op het coalitieakkoord. Waarom heeft het CDA dan tégen het amendement gestemd om UNRWA meer steun te geven, wil Hoogeveen van JA21 van haar weten. Van Ark geeft ronduit toe: „We wilden die begroting erdoorheen krijgen, laten we er niet omheen draaien.”
Hoogeveen waardeert de eerlijkheid van het CDA, in tegenstelling tot „de semantische spelletjes van de minister”. Maar dit is toch geen manier van werken? Van Ark zou het ook liever anders zien. „Ben ik heel eerlijk in, het is een les voor ons hoe we als minderheidskabinet in dit soort situaties moeten opereren.”
Stoffer (SGP) vraagt of ze deze handelswijze vindt getuigen van democratisch ethos. „Nee, dit had ik niet zo aangepakt”, zegt van Ark.
D66’er Bamenga blijft in zijn bijdrage algemeen, hij wil praten over Sudan, Oost-Congo. Vragen over zijn terugtrekking uit zijn eigen amendement wimpelt hij af, ook hij beroept zich op het coalitieakkoord.
Als Sjoerdsma aan het woord komt, is nog één uur spreektijd over. En de minister wil het pas als derde punt over Gaza en UNRWA hebben. Na een half uur breekt Don Ceder (ChristenUnie) in. Of het debat nu toch over de stemming vorige week en UNRWA kan gaan, aangezien daar de meeste vragen over waren. De commissie stemt in.
Wat in de Kamerbrief staat is een voornemen, zegt Sjoerdsma. In het najaar, als de begroting weer wordt behandeld, zal nog een stemming volgen in de Kamer. „Dan is het aan u om te zeggen ja of nee.” Sjoerdsma denk dat, kijkend naar de partijen nu, de steun voor UNRWA er wel zal komen. „Ik heb u niet willen verrassen en ik heb duidelijk willen maken dat het voornemen voor steun aan UNRWA er altijd is geweest.”
Er zijn nog drie minuten over. Ceder wil weten of de minister erkent dat eigenlijk geen afspraken te maken zijn met de oppositie, als de minister vervolgens zegt dat het coalitieakkoord leidend is. „Dat betekent dat het Kabinet-Jetten de facto klaar is. Want het coalitieakkoord heeft geen meerderheid.”
De tijd is om. Hoogeveen (JA21) doet nog een ordevoorstel. Of na het vervolg van dit debat volgende week nog een kort debat kan plaatsvinden. Want de olifant in de kamer, de werkwijze van de minister, is nu niet voldoende besproken.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag