is cultuurhistoricus en Europa-expert.
Laten we er maar ronduit voor uitkomen: Nederland behoort nog altijd tot de meest plezierige landen ter wereld. Onlangs is dat weer aangetoond. Volgens de democratie-index van het Varieties of Democracy-instituut behoort Nederland tot het selecte gezelschap van meest democratische landen.
En volgens het World Happiness Report behoort Nederland ook nog eens tot de top 5 van allergelukkigste landen. In Nederland bestaat, naar wereldmaatstaven gemeten, een goede balans tussen welvaart en leefbaarheid, vrijheid en veiligheid, en tussen staat en burger. Dat is een erfenis van cultuur, geschiedenis en generaties.
Het is geen geheim: dit unieke samenlevingsmodel staat onder druk. Van binnen en van buiten. En op verschillende manieren. En daar begint de polarisatie: er wordt zeer uiteenlopend gekeken naar de aard van de bedreigingen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nogal wat mensen denken dat ons samenlevingsmodel ondermijnd wordt door migratie. Met name niet-westerse migratie zou door aanpassingsfricties een negatieve impact hebben op de verzorgingsstaat en de democratische rechtsstaat. Achter de verboden woorden ‘omvolking en islamisering’ gaat de verzuchting schuil: blijft Nederland nog wel Nederland? En blijft het Westen nog wel westers, of staan de progressieve verworvenheden van emancipatie op de tocht?
Anderen denken dat het naoorlogse samenlevingsmodel juist onder druk staat door de opmars van rechts-radicalisme en populisme. Die zouden onderdeel zijn van een wereldwijde trend van autocratisering, van Amerika tot Hongarije, waarin autoritaire leiders doelbewust de liberale rechtsstaat verkrachten, vrije media de mond snoeren en politieke tegenstanders en minderheden terroriseren. Zij waarschuwen voor de terugkeer van het fascisme.
Er is nog een derde groep. Die ziet ons samenlevingstype vooral bedreigd door een gebrek aan innovatie, door economische en technologische stilstand. Die menen dat we in Nederland en Europa te verwend zijn geraakt en ons daardoor niet snel genoeg aanpassen aan de 21ste eeuw. Dat we in onze ‘terrasjessamenleving’ niet hard genoeg werken en anders dan Aziaten en Amerikanen nieuwe technologie te verkrampt omhelzen.
Kernvraag is: hoe houden we Nederland in de Champions League van meest democratische en gelukkigste landen? Daarvoor moeten de genoemde bedreigingen serieus worden onderzocht en besproken.
Verontrustend daarbij is dat er van buitenaf geprobeerd wordt om de Europese welvaartsdemocratieën te ondermijnen en te verzwakken. Er is statelijke inmenging vanuit Rusland en China die de polarisatie aanblaast, er is de lange arm van de islam en het Midden-Oosten en, nogal onverwacht, de MAGA-beweging van ‘America First’ die openlijk zegt de EU onderuit te willen halen.
Verontrustend is ook dat in Europa de gevestigde politiek van het midden zo kleurloos en machteloos opereert. Niet alleen internationaal, waar Europa keer op keer gepasseerd en vernederd wordt, maar ook binnenslands. Zie hoe het kabinet-Jetten uit de startblokken is gekomen. De internationale situatie wordt met de dag grimmiger, met nieuwe militaire conflicten en een joekel van een energiecrisis, maar daadkracht en mobiliserende inspiratie zijn in politiek Den Haag nog ver te zoeken.
Veel partijen zijn erg druk met zichzelf. De VVD lijkt in permanente campagnestand te verkeren, voortgedreven door panische angst voor machtsverlies. De partij heeft niet alleen een noodzakelijk meerderheidskabinet geblokkeerd, maar met een veel te ruig ingezette bezuinigingskoers ook nog eens elk maatschappelijk vertrouwen in het kabinet-Jetten getorpedeerd. Dan is daar Progressief Nederland alias PRO. Die lijkt drukker met eigen naam en profiel dan met de koers van het land. En dan hebben we het nog niet eens over de BBB, die interne ruzies belangrijker vindt dan de toekomst van agrarisch Nederland.
We stelden vast dat door allerlei trends en oorzaken ons naoorlogse samenlevingsmodel piept en kraakt, maar waar in politiek Den Haag is het urgentiegevoel om daar echt iets aan te doen? Het vorige kabinet was een drama, een sof. Maar de belofte van het politieke midden – dat de echte professionals van Bestuurlijk Nederland nu weer aan de knoppen zouden zitten – is nog allesbehalve ingelost. Integendeel, we raken geïrriteerd door ongeteste bewindspersonen, die opereren alsof het landsbestuur een stageplek is.
Het land is onrustig. De gemeenteraadsverkiezingen waren een anti-azc-revolte. Het is de hoogste tijd om eens te gaan regeren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant