In Irak is een 49-jarige Amerikaanse journalist ontvoerd, vermoedelijk door de beruchte, pro-Iraanse militie Kataib Hezbollah. Het lot van Shelly Kittleson staat niet op zichzelf: heel Irak dreigt momenteel in de regionale oorlog te worden meegesleurd.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
Het gebeurde op klaarlichte dag, midden in de Iraakse hoofdstad Bagdad. Shelly Kittleson, een Amerikaanse freelancejournalist, werd dinsdag door twee mannen in een auto geduwd en meegenomen. Zij zijn vermoedelijk lid van Kataib Hezbollah, een sjiitische militie die uiterst nauwe banden onderhoudt met buurland Iran. Kittleson zou zijn meegenomen naar een basis van de groepering ten zuiden van Bagdad.
Dat er uitgerekend nu een Amerikaanse journalist is ontvoerd, heeft alles te maken met de Amerikaans-Israëlische luchtoorlog in Iran. Al weken leidt die strijd ook in Irak tot grote spanningen. Sterker: Irakezen hebben de bedenkelijke eer de enigen te zijn die door beide kanten in de oorlog – zowel de VS als Iran – worden gebombardeerd.
Amerikaanse legerbases in de Koerdische autonome regio, stuk voor stuk overblijfselen van de strijd tegen Islamitische Staat (IS), zijn in een maand tijd honderden malen beschoten door pro-Iraanse milities en door Teheran. Andersom worden wapendepots van diezelfde pro-Iraanse milities door het Amerikaanse leger bestookt. Tegenover persbureau Associated Press zegt een anonieme Amerikaanse diplomaat dat Kittleson vanwege deze spanningen meermaals op het hart is gedrukt om het land te verlaten.
Meteen nadat Kittleson dinsdag was ontvoerd, zette de politie de achtervolging in. Een van de auto’s die voor de kidnapping was gebruikt, sloeg ten zuiden van Bagdad over de kop, waarna een ontvoerder kon worden opgepakt. Kittleson zou in een tweede auto zijn gezet, waarna de andere ontvoerders met haar wisten te ontkomen. De arrestant bleek lid te zijn van Kataib Hezbollah, zodat die militie nu geldt als hoofdverdachte.
Het extremistische Kataib Hezbollah (niet te verwarren met naamgenoot Hezbollah in Libanon) was in 2023 verantwoordelijk voor de ontvoering van de Israëlisch-Russische promovendus Elizabeth Tsurkov. Namens de Amerikaanse Princeton-universiteit deed zij academisch onderzoek naar een andere sjiitische militie. Pas afgelopen herfst, na ruim negenhonderd dagen in gevangenschap, kwam ze dankzij zware diplomatieke druk vrij.
Onder journalisten in de Arabische wereld is de 49-jarige Kittleson een bekende naam. Ze werkt sinds jaren als freelancer in onder meer Afghanistan, Syrië en Irak, versloeg de strijd tegen terreurgroep Islamitische Staat (IS) en publiceerde bij toonaangevende internationale media zoals Foreign Policy en de BBC. Een van haar opdrachtgevers, nieuwssite AL-Monitor, roept in een verklaring op tot haar ‘spoedige terugkeer, zodat ze haar belangrijke werk kan voortzetten’.
Waarom de groepering de journalist heeft ontvoerd, is onduidelijk. Eén mogelijkheid is dat ze – hoe cynisch ook – moet gaan fungeren als een veredeld levend schild. Volgens mediaberichten is ze meegenomen naar Jurf al-Sakhar, een grote basis van Kataib Hezbollah in zuidelijk Irak. Tegen de VS kan men nu zeggen: waag het niet ons te bombarderen, want we hebben hier een Amerikaans staatsburger.
Door dit alles dreigt Irak verder meegesleurd te worden in een van de ingrijpendste regionale oorlogen in decennia. Zo’n scenario kondigde zich al langer aan. Na 7 oktober 2023, toen Hamas met zijn terreuraanval een reeks regionale dominosteentjes in beweging zette, werd geruime tijd gevreesd dat het geweld zou overslaan naar Irak, vanwege de grote invloed van de door Iran geleide ‘as van het verzet’. Verrassend genoeg gebeurde dat niet. De kalmte bleef bewaard.
Nu is dat anders. Amerikaanse en Iraanse belangen houden elkaar meestal in balans in Irak, maar die evenwichtsoefening wordt steeds moeilijker vol te houden. Door de sluiting van de Straat van Hormuz is de olie-export van Irak (een belangrijke bron van inkomsten) tot een tiende gekelderd van wat die vóór de oorlog was. Als dat zo blijft, wordt het lastig om ambtenarensalarissen te betalen.
Voor een fragiele staat als Irak, waar de veiligheid in hoge mate in handen is van paramilitaire organisaties, is dat een stille ramp. De kans dat de milities vrij spel krijgen, wordt met de dag groter. Hoe langer de oorlog duurt, constateert Irak-kenner Renad Mansour in het tijdschrift Foreign Affairs, des te groter de kans dat Irak ‘opnieuw afglijdt in chaos’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant