Italië verloor dinsdagavond na penalty’s de WK-kwalificatiefinale van Bosnië en Herzegovina. Onder fans in Rome heerst ontzetting over het derde misgelopen WK op rij. ‘Dit is moeilijk te verteren.’
doet verslag van de Winterspelen in Milaan.
Al vóór het eerste fluitsignaal zijn de Romeinse vrienden Federico Venturini, Andrea Paniconi en Andrea Tarricone (26) voorzichtig. Ja, zegt Venturini, normaal gesproken zou Italië, nummer 12 op de Fifa-wereldranglijst, zich geen zorgen hoeven maken over Bosnië en Herzegovina, dat plek 65 bezet.
Maar het nationale elftal van viervoudig wereldkampioen Italië is allang niet meer wat het ooit geweest is. Natuurlijk, er was het postpandemie-EK van 2021, waar Italië met enig geluk de titel won. ‘Toen speelden we ook niet echt goed’, vindt student Paniconi.
Afgezien van dat toernooi loopt het al helemaal moeizaam: ook het EK van 2024 liep in de achtste finale uit op een teleurstelling. Wat is er toch aan de hand met het Italiaanse voetbal? ‘In de opleidingen ligt teveel nadruk op fysieke ontwikkeling’, verklaart programmeur Tarricone de neergang. ‘En te weinig op techniek.’
Ondanks een vroege voorsprong voor Italië, dankzij Fiorentina-aanvaller Moise Kean, is de stand dinsdagavond na 120 minuten voetbal gelijk: 1-1. In de penaltyreeks duwt Bosnië en Herzegovina het Italiaanse team en zijn supporters vervolgens een genadeloos stuk dieper in de al jaren aanwezige crisis.
Het stadion in Zenica ontploft van vreugde: het Balkanland neemt voor de tweede keer sinds zijn onafhankelijk bestaan deel aan een WK. Aan de andere kant van de Adriatische zee, in de Romeinse voetbalpub Luppolo, daalt stilte neer. Supporters begraven vertwijfeld hun gezicht in hun handen.
Het drietal twintigers is te jong om goede herinneringen aan WK’s te bewaren. Ze waren kleuters toen Italië de meest recente van zijn vier wereldtitels won, in 2006 in Berlijn. De laatste WK-deelname stamt intussen uit 2014, toen het elftal in Brazilië roemloos ten onder ging in de groepsfase. Daarna mislukten de kwalificaties, nu voor de derde keer op rij. En dat terwijl de Italiaanse spelers vrijdag nog juichend gefilmd werden toen ze zagen dat Bosnië en Herzegovina hun tegenstander zou zijn in de beslissende playoff-finale, in plaats van Wales.
De beelden zorgden in Italië en erbuiten eerst voor verontwaardiging en, na de wedstrijd, voor hilariteit. Want uitgerekend een van de juichende spelers, Bergamo-verdediger Alessandro Bastoni, ontpopt zich dinsdag tot de schlemiel van de avond.
In de 42ste minuut haalt hij de doorgebroken Bosnische spits Amar Memić neer. Scheidsrechter Clément Turpin trekt zonder te twijfelen de rode kaart, zodat Italië tachtig minuten met een man minder speelt. ‘Terecht’, oordeelt Federico Venturini gelaten tijdens de rust.
Enthousiasme rondom de azzurri, het Italiaanse nationaal elftal, komt in het sterk verdeelde Italië, waar fans vooral gehecht zijn aan hun eigen club, altijd moeizaam op gang. Tijdens EK’s is pas het bereiken van een kwartfinale goed voor enige nationale voetbalgekte in de straten van de hoofdstad. Dus voor een kwalificatie komen in Rome alleen échte voetballiefhebbers opdagen, en zelfs die vaak pas een kwartiertje na het eerste fluitsignaal, en zeker niet in blauw shirt.
Voor de Bosnische spelers en fans, die de onafhankelijkheid van hun land duur betaalden, ligt dat anders. De wedstrijd van dinsdag heeft daar een grote lading, niet alleen vanwege het WK-ticket, maar ook vanwege de tegenstander. Na bloedige oorlogsjaren met tienduizenden burgerdoden (1992-1995) was uitgerekend Italië het eerste land dat, in november 1996, afreisde naar Sarajevo voor een oefenwedstrijd tegen Bosnië en Herzegovina.
Dat zijn de Bosniërs niet vergeten, zei de Bosnische sterspeler Edin Džeko, die jaren in Italië heeft gespeeld, in de aanloop naar de wedstrijd. ‘De Italianen zijn onze vrienden. We moeten opstaan en applaudisseren voor het Italiaanse volkslied.’ In het Romeinse café kan de hymne Fratelli d’Italia op minder eerbied rekenen. Van meezingen is geen sprake, een paar bezoekers glippen nog snel even naar buiten voor een sigaretje.
Maar niet iedereen staat zo laconiek tegenover de nationale voetbaltrots. Het andere Fratelli d’Italia – de rechtse partij van premier Giorgia Meloni, vernoemd naar het volkslied – bombardeerde de voetbalcrisis woensdag na de uitschakeling tot een zaak van politiek belang.
Een parlementariër van de regeringspartij vroeg om opheldering aan zijn eigen Minister van Sport. ‘We zijn vooral boos op Gravina’, zei hij, verwijzend naar de voorzitter van de Italiaanse voetbalbond Gabriele Gravina. De voorzitter is de dag na het verlies een grotere kop van jut dan bondscoach Gennaro Gattuso, nog altijd populair als de spijkerharde middenvelder tijdens het gewonnen WK van 2006.
Ook coalitiegenoot Lega eist een ‘totale hervorming van het voetbal, dat eigendom is van de fans, niet van de bond.’ Volgens de rechtse partij moeten er minder buitenlanders in de Serie A worden toegelaten en verplicht jonge Italiaanse spelers meedoen.
De analyse dat de wortels van de Italiaanse voetbalcrisis diep zijn, delen ook de voetbalfans in Rome. Het gaat in Italiaanse jeugdopleidingen alleen nog maar om zo snel mogelijk geld verdienen aan spelers, meent Andrea Tarricone.
Een paar weken geleden luidde oud-spits Luca Toni dezelfde noodklok in dagblad La Repubblica. ‘Er zijn te weinig faciliteiten voor kinderen en de regels zijn verkeerd’, zei de oud-WK-winnaar, ‘waardoor er een markt voor de families van spelers ontstaat.’
Dat werkt volgens Toni, wiens eigen 12-jarige zoon bij Serie A-club Sassuolo speelt, zo: voetballers tussen de 12 en 18 jaar mogen nu, anders dan voorheen, elk seizoen van club veranderen. Daardoor kunnen ouders hun getalenteerde zonen elk seizoen opnieuw voor soms enkele duizenden euro’s ‘verkopen’ aan een nieuwe club. ‘Daarmee verpest je hun ontwikkeling’, waarschuwt Toni, die ook de lage salarissen van trainers hekelt.
Misschien kan een derde misgelopen WK de revolutie teweeg brengen die het Italiaanse voetbal zo hard nodig heeft, zeggen twintigers Venturini, Paniconi en Tarricone hoopvol. Direct na de wedstijd biedt bondscoach Gattuso in tranen zijn excuses aan de fans aan. ‘Dit is moeilijk te verteren’, zegt de bondscoach.
Het lijkt onwaarschijnlijk dat hij het bondscoachschap kan voortzetten, dat hij in juni 2025 overnam van Luciano Spalletti nadat de groepsfase van de kwalificatie was mislukt. De komende weken zullen er naast harde woorden zeer waarschijnlijk ontslagen vallen in de hoogste regionen van het Italiaanse voetbal.
De Romeinse fans zijn daar niet rouwig om, want van de voetbalbobo’s hebben ze geen hoge pet op. Maar ze denken niet dat met een paar ontslagen alles is opgelost. ‘Het gaat sowieso nog lang duren tot het beter wordt’, zegt Tarricone berustend. ‘We zijn gewoon heel slecht.’
Voorlopig richten de voetbalvrienden hun energie dus maar weer op hun favoriete clubteams: Lazio voor Venturini en Tarricone, aartsrivaal AS Roma voor hun vriend Paniconi. Daarom vinden de jongens het gemiste WK van de azzurri extra jammer: ‘De wedstrijden van Italië zijn de enige die we samen kunnen kijken.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant