Ze won een geruchtmakende rechtszaak, maar belandde in het beklaagdenbankje van de publieke opinie. Penny Li (36) vocht in China drie jaar voor gerechtigheid nadat haar hondje werd vergiftigd. Daarmee oogstte ze zowel bewondering als diepe afkeer.
is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Vorige week dinsdag bij de rechtbank in Beijing. Met gebogen hoofd loopt Li naar buiten, in een grijze trui gestoken met daarop de beeltenis van haar witte schoothondje Papi. Huilend toont ze de pers haar bankafschriften: ‘Op internet wordt beweerd dat ik rijk ben geworden’, zegt ze, ‘en dat ik gesteund word door buitenlandse krachten. Allemaal laster.’
Li is moegestreden. Drie jaar vocht ze als amateuradvocaat een juridische strijd tegen Zhang, de man die in 2022 rattengif bij een Beijingse speelplaats legde, waardoor negen honden stierven, waaronder haar Papi. China kent geen wetten die huisdieren beschermen, dus Li moest een juridische omweg bewandelen om hem toch veroordeeld te krijgen: door gif bij een speelplaats te leggen, had hij ook kinderen in gevaar gebracht. Ze won: Zhang kreeg 4 jaar cel.
Vorige week diende het hoger beroep over de schadevergoeding. Voor Papi bedraagt die 8.000 yuan (zo’n 1.000 euro), de marktwaarde van de rashond. Dat doet geen recht aan de betekenis die Papi voor haar had, vindt Li: ‘Mijn hondje was dertien jaar mijn familie.’
Maar de strijd van Li gaat over meer dan dierenrechten alleen. ‘Ik heb ervoor gekozen om kinderloos te blijven’, verklaarde ze zowel buiten als binnen de rechtszaal. ‘De samenleving evolueert en iedereen heeft het recht om zijn eigen levensstijl te kiezen.’ Die uitspraak ligt gevoelig in China, waar de geboortecijfers de laatste jaren instortten. Daardoor zet de overheid momenteel juist alles op alles om vrouwen te overtuigen meer kinderen te krijgen.
Hoe nerveus de overheid is over zulke keuzes, blijkt uit de censuur. Op sociale media is het verboden berichten te plaatsen die ‘angst rond het huwelijk en het krijgen van kinderen aanjagen’. Eerder deze maand werd een vrouwelijke stand-upcomedian op meerdere platforms geblokkeerd, na een onschuldig grapje over de voordelen van kinderloos en ongetrouwd zijn.
Online wordt Li, daar beter bekend als ‘Papi’s mama’, enorm bewonderd. Vooral door de vele jonge stedelingen die net als zij een zogenoemd ‘pluizig kind’ – een hond of kat – verkiezen boven een menselijk kind. Goldman Sachs berekende dat China sinds 2024 meer huisdieren telt dan kinderen onder vier; in 2030 zullen het er naar verwachting twee keer zoveel zijn.
Bij de rechtbank staan enkelen van Li’s supporters: allemaal jonge vrouwen met huisdieren. Ze willen ‘Papi’s mama’ steunen, maar geven liever niet hun volledige naam, ‘om onlinepesterijen te vermijden’.
Want Li ontvangt online ook een stroom bedreigingen. Haar privégegevens werden verspreid, en een man dreigde haar ‘hele familie af te maken’. Tegenwoordig draagt Li in het openbaar altijd een mondkapje om haar identiteit te beschermen. Volgens haar zijn de aanvallen uitgesproken seksistisch: ‘Ik denk vaak: was ik maar ‘Papi’s papa’ geweest.’
Haar supporters bij de rechtbank zijn voorzichtiger, al is dat duidelijk ook omdat het onderwerp gevoelig ligt. Vera (35), die de zaak al jaren volgt, zegt ‘niet te willen spreken van ‘gendertegenstellingen’’. Die term is overheidsjargon voor het aanwakkeren van tweestrijd tussen de seksen. Ook dat is recentelijk verboden op sociale media. Volgens Vera komt de afkeer van Li niet voort uit seksisme, maar uit ouderwetse opvattingen over huisdieren.
Want tegenover de jongere generatie die huisdieren als familie beschouwt, staat een oudere generatie die honden en katten als overlast ziet. Zo ook de veroordeelde zestiger Zhang. Zijn reden voor het vergiftigen: honden plasten tegen zijn driewieler en zijn kleindochter was bang voor ze. Zulke opvattingen over huisdieren vertalen zich steeds vaker in geweld, stellen Chinese media: het aantal hondenvergiftigingen neemt toe.
Maar Li’s zaak kan het tij doen keren: een vergelijkbare zaak in Guangzhou leidde vorig jaar binnen vijf maanden tot een veroordeling, mede dankzij het precedent dat Li schiep. ‘Het is als het verplaatsen van een grote rots: onmogelijk in je eentje’, aldus Vera. ‘Maar er zijn duizenden en duizenden ‘Papi’s mama’s’.’
Source: Volkskrant