Hij is cellist en hij is een dierbare vriend en hij is een Schot en ineens heeft hij het over de wolf note. Wát zeg je?
Ik ken zijn talent voor het opdissen van curieuze ware verhalen en zet me schrap voor iets met wolven. Maar nee, de wolf note is een kwaal van zijn cello, die maakt dat één bepaalde noot onbeheersbaar wiebelig klinkt. Vooral cello’s hebben er last van. „Die van jou toch ook?” zegt hij tegen zijn vrouw. Ja, de hare ook. De trick of squeezing with the knees zou de wolf note kunnen verminderen, citeer ik Wikipedia. Dat lapmiddel kennen ze, maar dat vinden ze een slecht idee. Zoiets is niet goed voor het instrument. Trouwens, het heeft een slechte invloed op de vibratie, „dat wisten ze al in de 18de eeuw”.
Voor professionele musici is de wolf note, of wolf tone, een bekend begrip. Voor mij niet. Op internet beluister ik de wolfsnoot en hoor vele variaties, hij kan spinnen als een oude kat (pprprrr) en zoemen als een zieke mug (bbzzzbb). Hij is vernoemd naar het huilen van een wolf – zo eentje is er ook bij: een wolf in de verte.
Maar dat woord.
Is er geen film die zo heet? Ja, een korte, Wolf Tone, over een celliste die verandert in een weerwolf. En de literatuur? Even zoeken. Ik vind de dichtbundel Wolfstoon van Bernlef uit 1983 en Wolfstonen, een roman van Herman Franke uit 2003. Dat is het zo’n beetje.
Wat zonde van die mooie term.
Toni Servillo in ‘La Grazia’.
Ik begrijp dat het fenomeen een ramp is voor musici, maar ze moeten me maar vergeven dat ik het woord claim om er een onhandelbaar element mee te benoemen, een detail in een kunstwerk dat tegelijk weerstand wekt en verovert. Dat komt, ik heb de wolf note nodig, ik zit met de film La Grazia van Paolo Sorrentino. La Grazia is de mooiste film van deze cineast (en dat zegt wat, want hij maakte ook al La grande bellezza). In deze film krijgt elk personage van belang één keer natte ogen, onnadrukkelijk, zonder snik. En dan plengt een bijrol een traan; een astronaut. Bij gebrek aan zwaartekracht dartelt zijn traan naar ons toe, het is een melancholiek zout balletje dat altijd traan zal blijven. Intussen slaat het gezicht van de astronaut om in een grijns. Zijn triestigheid wordt overmand door lichtheid.
Nou zeg, dat kan toch niet. Wat stom, dit is recht-zo-die-gaat sentimenteel.
Nu krijg ik zelf een nat oog. Niks bijzonders, mijn tranen zitten los, ik huilde zat bij allerhande opgelegd sentiment. Maar dit is anders. Dit is geen leeg huilen. Ik vind de ruimtetraan belachelijk. En superieur en tragisch en diepzinnig.
Die traan is de wolf note van La Grazia. Hij slaat nergens op, hij is een staaltje aanstellerij. En hij is perfect.
Waarom? Daarom. Omdat het absurde absurd is.