Schuldeisers verzetten zich vaker tegen schuldsanering, sinds de regels daarvoor zijn versoepeld en ze minder geld terugzien. Zo kwamen in de rechtbank een tandarts en een wanbetaler tegenover elkaar te staan. ‘We gaan failliet als te vaak cliënten hun rekening niet betalen.’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
Sociale tandartsen zijn ze, bezweren ze in de rechtbank in Utrecht, sociale tandartsen die iedereen proberen te helpen. Als een patiënt een rekening niet kan betalen, willen ze diegene tegemoetkomen. Maar toen ‘uit het niets’ het verzoek van de schuldhulpverlening kwam om een oude onbetaalde tandartsrekening van ruim 400 euro grotendeels kwijt te schelden, trapten ze op de rem. Daarom zitten de twee vrouwen van in de dertig deze woensdagmiddag voor de rechter, zichtbaar onwennig.
Aan de andere kant van het kleine zaaltje zit de wanbetalende patiënt met zijn schuldhulpverlener, Lianne Sturrus van de Amersfoortse schuldhulporganisatie Stadsring. De schuldhulpverlener heeft de rechter gevraagd of zij de tandartsen wil dwingen om mee te werken aan de schuldsaneringsregeling die zij voor de man heeft opgesteld. Hiertegen hebben de tandartsen als enigen van de zeven schuldeisers bezwaar gemaakt.
In de regel zijn zittingen rond zogenoemde dwangakkoorden niet openbaar. Maar omdat alle betrokkenen instemden, mocht de Volkskrant meekijken in dit spanningsveld. De schuldhulpverlening wil laten zien dat zij niet zomaar overgaan tot schuldsanering. De tandartsen willen de kant van de schuldeiser tonen, op voorwaarde van anonimiteit.
Het onderwerp is actueel vanwege een brandbrief die werkgeversvertegenwoordigers eind vorige maand aan het kabinet stuurden. Van schulden afkomen wordt te gemakkelijk gemaakt, betoogden VNO-NCW en MKB-Nederland, en daarvan zijn de ondernemers de dupe.
Voor veel cliënten doen ze al meer dan waarvoor ze worden betaald, leggen de twee uit. ‘Als er een acute zorgvraag is met bijvoorbeeld een stevige ontsteking, helpen wij sowieso. Ook als iemand met gebroken voortanden aankomt. Maar als te vaak patiënten de rekening niet betalen, kunnen wij de praktijk sluiten.’
Minnelijke schuldsanering werkt zo: in de saneringsperiode mag de persoon met problematische schulden net genoeg geld overhouden om de vaste lasten te kunnen betalen. Wat overblijft, wordt onder de schuldeisers verdeeld. Na die termijn wordt het overgebleven schuldenbedrag kwijtgescholden.
De voorwaarden ervoor zijn de afgelopen twee jaar door het kabinet versoepeld. De bedoeling is dat meer van de ongeveer 700 duizend gezinnen met problematische schulden de stap naar de schuldhulpverlening nemen. Want die hulpverlening sluit gemiddeld jaarlijks slechts zeventienduizend minnelijke schuldsaneringstrajecten per jaar af.
Daarom is twee jaar geleden de termijn gehalveerd waarin een schuldenaar moet afbetalen, tot 18 maanden. Daarbij kunnen schulden van mensen met lage inkomens ook helemaal worden kwijtgescholden, met het zogenoemde nulaanbod. Dat kan als een schuldenaar zo’n laag inkomen heeft dat hij geen geld overhoudt om af te betalen.
De nieuwe regels zijn goed nieuws voor mensen met schulden. Maar voor schuldeisers betekent het dat ze veel minder of soms zelfs helemaal niets terugzien van de openstaande rekening. Meer schuldeisers gooien daarom de kont tegen de krib, merken ze bij Stadsring. En daarom moet schuldhulpverlener Lianne Sturrus nu vaker naar de rechter om te vragen om een dwangakkoord. Uit de landelijke cijfers blijkt dat het aantal dwangakkoorden vorig jaar licht is toegenomen ten opzichte van 2024, van twaalfhonderd tot dertienhonderd.
In deze zaak is de wanbetaler een schuchtere veertiger. ‘U heeft 85 duizend euro schuld’, zegt de rechter tegen hem. ‘Die is ontstaan toen u na uw scheiding uw huis met een restschuld heeft verkocht. Ik begrijp dat u arbeidsongeschikt bent verklaard, maar dat u toch zoveel mogelijk werkt als u kunt.’
De man knikt. ‘Ik verdien maandelijks 2.300 euro in het magazijn’, vertelt hij. ‘Als een deurwaarder kwam, loste ik die af, maar in die tijd was de vordering van een andere deurwaarder alweer groter geworden.’
De twee tandartsen vertellen de rechter dat ze deze persoonlijke omstandigheden niet kenden. ‘We waren elkaar uit het oog verloren. En opeens kregen we het bericht: zet er maar een streep door. We willen iemand niet in de put duwen, maar we kunnen het ons niet permitteren om bij iedereen de schuld kwijt te schelden.’
‘Ik begrijp dat het zuur is voor een schuldeiser’, zegt de rechter. ‘Maar ik moet hier belangen afwegen. Meneer gaat nog dieper de put in als de schuld niet grotendeels wordt kwijtgescholden.’ Ze wijst het dwangakkoord toe.
Na afloop vertelt schuldhulpverlener Sturrus dat de meeste schuldeisers nog steeds hun verlies nemen, maar dat het juist voor kleine ondernemers soms lastig is. Het valt haar op dat het vaker kleine tandartspraktijken zijn die niet willen meewerken. ‘Het lijkt soms ook een principekwestie. Laatst moest ik naar de rechter om een onbetaalde tandartsrekening van 50 euro.’ Bij de tandartsenberoepsorganisatie KNMT kennen ze die signalen niet, zegt een woordvoerder desgevraagd. De meeste tandartsen laten hun rekeningen innen door een externe organisatie, zoals Infomedics.
Directeur Dick van Maanen van Stadsring benadrukt dat ook zijn organisatie vindt dat schulden zo veel mogelijk moeten worden afbetaald. ‘Überhaupt komt iemand alleen in aanmerking voor kwijtschelding als de schulden problematisch zijn. Deze mensen hebben dan vaak al jaren op het randje geleefd. Omdat bijvoorbeeld de woonkosten stijgen, blijft er voor veel mensen minder ruimte over om af te lossen.’
Na afloop van de zitting praat Sturrus na met de tandartsen. ‘Als we hadden geweten dat dit allemaal speelde in zijn leven, hadden we hier niet voor de rechter gestaan’, zegt de tandarts. ‘Ik mocht vanwege privacyregels vooraf geen informatie geven over de persoonlijke omstandigheden’, antwoordt Sturrus. ‘En ik moet alle schuldeisers hetzelfde behandelen.’
Dat zou anders moeten, vinden de tandartsen. ‘Kleinere ondernemers kunnen dit niet dragen als het te veel gebeurt. Wat ons betreft zou er meer naar draagkracht gekeken mogen worden bij schuldsaneringen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant