De noodzakelijkheid en de wenselijkheid van de energietransitie is evident. Maar er bestaan óók internationale afspraken over het welzijn van mensen en het beschermen, het optimaliseren en het vergroten van de ons nog resterende natuur.
In het interview met de Nederlandse ambassadeur in Berlijn Hester Somsen en de Duitse ambassadeur in Den Haag Nikolaus Meyer-Landrut, wordt de balans opgemaakt van de betrekkingen tussen beide landen. De ambassadeurs schetsen daarbij een rooskleurig beeld waarin de complimenten over en weer vliegen en elkaars tekortkomingen glimlachend vergoelijkt worden.
Met name de samenwerking wordt geroemd. Voor een belangrijk deel klopt dit beeld. Maar juist bij een goede verstandhouding moet er ook ruimte zijn voor kritiek, want het is niet overal gute Laune.
Over de auteur
John Tampoebolon is voorzitter van Bürgerinitiative Gegenwind im Reichswald/Tegenwind in het Reichswald.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Een paar jaar geleden is in Duitsland de wetgeving voor de uitbouw van windenergie drastisch versoepeld. Sindsdien komen zelfs natuurgebieden en bossen in aanmerking als standplaatsen voor windturbines. Voor veel ‘Bezirksregierungen’ (regio-overheden binnen een deelstaat) was dit aanleiding om nieuwe voorkeurszones voor windenergie in hun regio aan te wijzen.
Prima plan zou je denken, ware het niet dat (opvallend) veel van die zones pal langs de grens zijn getekend. En daar begint de schoen te wringen.
Hoewel de bouwprojecten binnen die zones zich in verschillende stadia bevinden, komt het er in de kern op neer dat Nederlandse grensgemeenten door eenzijdige en slecht gecommuniceerde Duitse initiatieven zich geconfronteerd zien worden met ongewenste effecten. Deze grensoverschrijdende impact is even divers als ingrijpend.
Afhankelijk waar de windturbines gebouwd worden, zullen de gevolgen voor Nederland zich manifesteren op het gebied van het landschap, de (beschermde) natuur en de ruimtelijke ordening (onder andere door stikstofdepositie en afstandsregeling). Maar er zullen ook nadelige effecten optreden voor de middenstand, de waarde van onroerend goed, het welzijn en de leefomgeving in de breedste zin van de betekenis. Daarnaast komt de vaak goede relatie tussen de buurgemeenten door de Duitse bouwdrift onder druk te staan.
Alle geplande windturbines hebben een tiphoogte van 250 meter en hoger. De locaties bevinden zich op een afstand variërend van minder dan 100 (!) meter tot een paar kilometer van de grens en woonkernen. Per locatie gaat het om enkele windturbines tot twintig stuks (en op termijn zelfs meer). Om een en ander in perspectief te plaatsen: windturbines van dit kaliber en in deze omvang staan in Nederland op minstens 18 kilometer buiten de kust in de Noordzee.
Kortom, de impact zal hevig zijn, 24/7 en met een tijdsduur van minimaal twintig jaar. Met name de cumulatieve effecten van geluidsoverlast, slagschaduw, duisternisvervuiling, trillingen en slachtoffers onder windturbine gevoelige soorten worden gevreesd.
Ons burgerinitiatief was lange tijd de enige groep die hiertegen ageerde. Logisch, want het Duitse Reichswald en de aangrenzende Nederlandse natuurgebieden was lange tijd nagenoeg de enige locatie met deze problematiek (de Volkskrant heeft in de afgelopen tien jaar een paar keer over onze strijd bericht). Dat is inmiddels veranderd. In minimaal vijftien gemeenten, over een lengte van circa 215 kilometer langs de grens, doen zich nu vergelijkbare ontwikkelingen voor.
Bezorgde burgers van de betreffende gemeenten hebben zich verenigd in een collectief. Door het uitwisselen van kennis en informatie en de samenwerking met andere partijen zoals natuurorganisaties als Natuurmonumenten en juristen, wordt getracht deze ondoordachte en veelal onnodige bouwplannen te verhinderen. Maar dat is niet genoeg.
Omdat het hier niet meer om een lokaal incident gaat, maar gezien de aard van de ontwikkelingen een landelijke trend is, zijn de verantwoordelijke bestuursorganen aan zet. Daarom is er in eerste instantie bij de provincies aangeklopt. Deze verwezen naar Den Haag. Den Haag verwees doodleuk weer terug naar de provincies. Een klassiek geval van afschuiven van verantwoordelijkheid. De volgende logische stap was de situatie voor te leggen aan de Europese Commissie en het Comité Aarhus/UNECE (United Nations Economic Commission for Europe). Deze procedures zijn nog in behandeling.
De argumentatie die in het verweer gebruikt wordt, naast de eerder genoemde gebrekkige informatieverstrekking, is onder andere geen of nauwelijks invloed hebben op de processen en het niet toepassen van internationale afspraken zoals het Verdrag van Espoo of het naleven van een MER-protocol (milieueffectrapportage). Ook wordt erop aangedrongen regie te nemen in dit juridisch gezien veelal grijze gebied waar verschillende lokale en nationale belangen in de grensstreek op elkaar botsen.
Onlangs is dit thema opnieuw in Den Haag onder de aandacht gebracht, nu bij de nieuwe regeringsploeg. Hopelijk wordt deze keer wel erkend dat dit dossier onder de landelijke verantwoordelijkheid valt. Want de noodzakelijkheid en de wenselijkheid van de energietransitie is evident. Dat is ook nicht in Frage. Maar er bestaan óók internationale afspraken over het welzijn van mensen en het beschermen, het optimaliseren en het vergroten van de ons nog resterende natuur.
Het is onzinnig en contraproductief wanneer de uitbouw van duurzame energie van het ene land het natuurbeleid van het buurland doorkruist. Niet in de laatste plaats omdat een gezonde natuur cruciaal is in het oplossen van de klimaatverandering en het biodiversiteitsvraagstuk en het terugdringen van de vervuiling van bodem, water en lucht. Een zaak die daarom voor iedereen van (levens)belang is. In die zin benadeelt Duitsland ook zichzelf.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant