Overlast
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Wie kan zich de heroïnecrisis nog herinneren? De tijd, in de jaren zeventig en tachtig, dat er om de paar dagen iemand dood ging aan een overdosis? Dat de grootste steden gebukt gingen onder overlast van gebruikers en dealers? Kennelijk is het geheugen kort, want de wijze waarop het mes wordt gezet in de verslaafdenzorg is verontrustend, alsof deze problematiek zonder de juiste aandacht niet in alle hevigheid zal terugkeren. Dat dit gaat gebeuren, staat al vast. Zoals de toegenomen hardheid richting daklozen juist leidt tot meer overlast en meer problemen in de grote steden, zo zal dit ook gebeuren met verslaafden. En er zal dan met weemoed worden teruggedacht aan beleid dat nu overboord wordt gezet.
Dat beleid staat bekend als ‘harm reduction’ – Nederland trok er jarenlang internationaal de aandacht mee. Het geldt als een succesverhaal en is gestoeld op de erkenning dat niet elke verslaafde geholpen kan of wil worden. Voor die groep moeten er speciale programma’s zijn om gezondheidsproblemen en maatschappelijke overlast zo beheersbaar mogelijk te houden. Denk aan het verstrekken van medische heroïne, schone naalden of minder schadelijke crackpijpen. Of aan een bus waar gebruikt kan worden, zodat het niet op straat gebeurt.
In een reportage in NRC over Stichting Mainline wordt beschreven hoe twee medewerkers crackverslaafden helpen om hun pijpjes te verlengen: veel gebruikers lopen ernstige longproblemen op door te korte pijpjes. Behalve voor henzelf is dat ook vervelend voor de betaalbaarheid van de gezondheidszorg. Stichting Mainline gaat verdwijnen. De rijkssubsidie wordt dit jaar afgebouwd en per 1 januari 2027 helemaal stopgezet. De bezuinigingen passen in een bredere trend. Het Trimbos-instituut, het kenniscentrum rond drugs en verslaving, verliest de komende jaren 30 procent van zijn begroting. Op het programma voor de verstrekking van medische heroïne wordt tweeënhalf miljoen bezuinigd.
De timing van de bezuinigingen is ongelukkig, want crack, een rookbare vorm van cocaïne, rukt op. Het is heroïne in tien jaar tijd voorbijgegaan als meest gebruikte illegale drug. Dat we dit weten is overigens te danken aan Stichting Mainline, die op straat en in parken actief contact zoekt met gebruikers. Zij geniet onder die groep veel vertrouwen en ziet daardoor als geen ander trends veranderen en ontstaan. Niet alleen dreigt die kennis nu verloren te gaan, overheden dreigen straks ook het zicht te verliezen op het illegale druggebruik. Het ministerie van Volksgezondheid erkent in zoveel woorden dat dit een risico is. Het hoopt de kennis van de stichting te borgen, maar dit voelt wrang, want waarom wordt de stichting in de eerste plaats dan wegbezuinigd? Het unieke veldwerk van Mainline is ook niet zomaar te reproduceren.
In zekere zin is Mainline slachtoffer van het eigen succes, want zoals dat gaat met successen: op een gegeven moment kan de indruk ontstaan dat het probleem is verdwenen. Dat is het zeer zeker niet. Dat de bezuiniging ondanks alle zorgelijke signalen wordt doorgezet, heeft te maken met het veranderde politieke en maatschappelijke klimaat in Nederland. Harm reduction is uit de mode geraakt, wordt soft gevonden. Gebruikers moeten niet worden geholpen, maar keihard aangepakt. Het zal veel gebruikers ondergronds doen verdwijnen en de gevolgen zullen niet lang op zich laten wachten: méér diefstallen uit wanhoop, méér ziekten door slordig druggebruik en uiteindelijk dus ook méér overlast.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen