Dans De dwingende concentratie van ‘SAABA’, die tekenend is voor de Israëlische choreograaf Sharon Eyal, heeft een bedwelmend effect. In ‘Kill your darlings’, de debuutchoreografie van Imre en Marne van Opstal als associate choreographers bij NDT2, jagen zestien dansers hun behoeftes en verslavingen na.
SAABA
I dreamt, it was van Nederlands Dans Theater 2, met SAABA van Sharon Eyal en Kill your darlings van Imre en Marne van Opstal. Gezien 27/3, Amare, Den Haag. Tournee t/m 2/6. www.ndt.nl
Het begin van SAABA is meteen fascinerend. Van links naar rechts trippelen de vijftien uitstekende dansers van NDT2 zijwaarts en heupwiegend op de tenen, de knieën licht gebogen, over het toneel, alsof zij op onzichtbare stilettohakken lopen. Zo bewegen de dansers vrijwel een half uur in Sharon Eyals choreografie, voortdurend op dat kuitenbijtende demi-pointe. Voortdurend met de dwangneurotische concentratie die intussen de rode draad in het oeuvre van de Israëlische is. Het boeiende is hoe iedere danser, ondanks uniforme passen, toch een individuele bewegingskwaliteit laat zien; de een vloeiend, de ander grilliger, een volgende extremer enzovoort.
Na die parade op pittige technobeats van vaste componist Ori Litchik komt de groep bijeen in perfecte synchroniciteit. In hun vleeskleurige bodysuits met kanten kraagjes (ontwerp Eyal) lijkt het een kolonie aliens die daar over het toneel rondwaart, gespannen en alert.
Hun choreografie vol minutieuze schokjes en golfjes van het bovenlichaam en exact gearticuleerde armbewegingen verraadt Eyals liefde voor de klassieke dans, met lage arabesken en sprongen, uiterst soepele ruggen, zwanenarmen. Opmerkelijk genoeg voelt SAABA (Hebreeuws voor grootvader), oorspronkelijk in 2021 voor GöteborgsOperans Danskompani gecreëerd, zelfs ongebruikelijk licht en speels. Toch liggen angst en dreiging altijd op de loer, want die elegant kabbelende armen veranderen op een ander moment in slap hangende vlerkjes of een militair saluut.
Door de naadloze opeenvolging van de ruimtelijke formaties, het repetitieve karakter van de passen en de dwingende concentratie van de synchroon bewegende dansers veroorzaakt SAABA een fijn bedwelmend effect, tot het stuk zonder ‘klassieke’ finale of apotheose tot een eind komt.
In Kill your darlings van Imre en Marne van Opstal zijn dergelijke focus en groepsgevoel juist ver weg. In hun debuutchoreografie als associate choreographers laten broer en zus Van Opstal, beiden ex-NDT’ers, zestien dansers hun eigen behoefte dan wel verslaving aan prikkels najagen. Eerst lopen ze nog in rechte lijnen over het toneel, als grootstedelijke passanten in extreem bonte en veelvormige outfits. Al snel manifesteert zich de informatie-overload die ons dagelijks overspoelt in de vorm van allerhande elektronische ruis en tekstfragmenten waarin urgentie en prietpraat dwars door elkaar lopen („democracy has crumbled”, „stay hydrated”) en, uiteraard, stroboscopisch licht.
Het effect van dit alles op het menselijk brein vertaalt zich naar schijnbaar ongecontroleerde bewegingen, waarin duidelijke invloeden van Ohad Naharins gaga-techniek herkenbaar zijn (Imre danste ook bij diens Batsheva Dance Company). Lijven en ledematen vliegen alle kanten uit om zich plots tot tableau van een sfeervol verlichte, maar vreugdeloze orgie te vormen.
Mogelijk geestig bedoeld klinkt dan ineens ‘Opzij, opzij, opzij’ van Herman van Veen, waarna een soort bezinning lijkt te volgen terwijl de klok tikt. Uiteindelijk ontstaat een kring rond een verlichte cirkel terwijl religieuze zang klinkt. Het is de nogal clichématige slotwending van een choreografie die ook niet heel origineel een stuurloze mensheid verbeeldt.
Kill your darlings
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden