Yfke Sturm was een internationaal gevierd topmodel toen ze in 2011 een seksuele relatie kreeg met Jeffrey Epstein. Hij gebruikte haar als statussymbool en gunst in zijn netwerk. In de internationale jetset fungeren modellen, ‘girls’ genoemd, als decorstukken waarmee rijke mannen elkaar imponeren. Wat hebben modellen daar zelf bij te winnen?
is onderzoeksjournalist van de Volkskrant en publiceerde eerder over de Epstein-files.
Moeten die goedkoop ruikende bodywashes ook mee naar het eiland, vroeg een assistent eind januari 2012 aan Jeffrey Epstein. ‘Veel bodywashes alsjeblieft, en de tennisballen in een tas’, antwoordde Epstein. Vanuit New York bereidden ze een reisje voor naar Epsteins privé-eiland Little Saint James, in de Caribische Zee. Op de gastenlijst stond deze trip het Nederlandse topmodel Yfke Sturm.
Ze kwam ingevlogen vanuit Hamburg en werd een dag later door Epsteins chauffeur opgehaald om met hem in zijn privéjet naar het tropische eiland te vliegen, zo valt te reconstrueren uit de in januari vrijgegeven Epstein-files.
Uit de soms zeer expliciete mailwisselingen tussen Sturm en de van misbruik beschuldigde miljardair is op te maken dat het model vanaf eind 2011 een soort vriendschap en een seksuele relatie onderhield met Epstein, die in 2008 werd veroordeeld voor het betalen van een minderjarige voor seks. Voor zover nu bekend is, is er geen andere Nederlander die zo veel contact heeft gehad met de overleden zedendelinquent als zij.
Sturm woonde in New York op het moment dat ze Epstein ontmoette, en had destijds op haar 30ste nog altijd een succesvolle modellencarrière, onder meer als het gezicht van cosmeticamerk Garnier. Eerder liep ze over de catwalk voor lingeriemerk Victoria’s Secret, deed ze campagnes voor Calvin Klein, Armani en Ralph Lauren en stond ze op de covers van magazines als Vogue en Elle. Naar eigen zeggen had ze al op haar 18de haar eerste miljoen verdiend. Met haar ex-man richtte ze later het modellenbureau MTA op, dat rond hun scheiding in 2010 werd samengevoegd met modellenbureau Elite in Amsterdam.
In het berichtenverkeer tussen Sturm en Epstein oogt hun seksuele relatie van beide kanten vrijwillig. ‘Hoe is het zonder mij?’, vroeg de miljardair haar bijvoorbeeld in 2012, kort nadat ze elkaar hadden gezien. ‘Koud in bed’, antwoordde Sturm. Ze ontmoetten elkaar geregeld, totdat het model in 2013 naar Londen verhuisde. Het contact lijkt volgens de vrijgegeven files te zijn geëindigd nadat ze Epstein in 2015 had geschreven dat ze zwanger was van haar Britse vriend.
Zelf wil Sturm geen vragen beantwoorden. Ook twee voormalig managers en enkele mensen die haar persoonlijk goed kennen, willen in de Volkskrant geen commentaar geven op de kwestie. Twee van hen zeggen van het model te hebben gehoord dat zij niet van plan is interviews te geven, in de hoop dat de ophef overwaait. In een statement dat ze in februari via haar voormalige agent aan verschillende media heeft verzonden, schrijft Sturm dat haar gedachten zijn bij de vrouwen en meisjes die slachtoffer zijn geworden. ‘Ik geloof hen, ik steun hen en ik veroordeel het misbruik dat zij hebben ondergaan ten zeerste.’
De Amerikaanse opsporingsdienst FBI schat dat Epstein vanaf de jaren negentig tot aan zijn dood in 2019 zo’n duizend slachtoffers heeft gemaakt. Anders dan Sturm, wier vermogen door zakenblad Quote in 2011 op 6 miljoen euro werd geschat, zaten zij vaak in een kwetsbare of afhankelijke positie: minderjarige meisjes uit armere milieus, beginnende modellen die contact met hem onderhielden omdat hij de indruk wekte dat hij hun carrière een zetje kon geven, en jonge vrouwen die dachten dat Epstein hen wilde steunen bij het volgen van een opleiding. Ze raakten verstrikt in het web van een man die volgens zijn personeel drie erotische massages per dag eiste, uitgevoerd door telkens nieuwe meisjes en jonge vrouwen, die onder druk werden gezet om hun mond te houden over de misstanden.
Een van de strategieën om te voorzien in deze continue stroom aan potentiële slachtoffers, was de inzet van meisjes en jonge vrouwen zelf om nieuwe ‘kandidaten’ te werven. Zo heeft Haley Robson verklaard dat zij in 2002 als 16-jarige 200 dollar kreeg van Epstein voor elke vriendin die ze meenam naar zijn huis. Het voordeel van het rekruteren van andere meisjes was volgens Robson dat ze daardoor zelf niet hoefde te participeren in seksuele handelingen.
Voor Epstein had deze aanpak andere voordelen: meisjes en vrouwen voelen zich sneller op hun gemak in een onalledaagse situatie als ze worden omringd door andere (jonge) vrouwen, dan wanneer ze alleen worden gelaten met een veel oudere man. En door de meisjes en vrouwen in te zetten voor rekrutering, maakte hij ze medeplichtig aan de uitbuiting. Je uitspreken over seksueel misbruik is überhaupt al ongelooflijk moeilijk, maar wie zou dat nog durven als je er zelf een faciliterende rol in hebt gespeeld? Zo bouwde hij aan wat de Amerikaanse justitie later zou omschrijven als ‘een piramide van misbruik’.
Uit de mailwisselingen van Sturm en Epstein blijkt dat die laatste hoopte dat ook het topmodel hem toegang zou kunnen bieden tot andere vrouwen. ‘Ik heb nog twee meisjes van je tegoed’, schreef hij haar bijvoorbeeld in 2012, en: ‘Ik wil een nieuw speeltje als cadeau.’ Nadat Sturm hem had laten weten dat ze ‘dat soort meisjes’ niet kende, antwoordde hij, refererend aan het modellenbureau waar Sturm destijds aan was gelieerd: ‘Gewoon een leuk model van Elite Amsterdam.’
In Epsteins wereld gold een cultuur van ‘voor wat, hoort wat’, blijkt uit de files. Twee weken nadat Sturm hem had gevraagd of hij een goede advocaat wist voor een vriendin in scheiding, vroeg Epstein of die bewuste vriendin geen ‘cute friends’ voor hem had.
Uit geen van de berichten blijkt dat Sturm is ingegaan op Epsteins verzoeken om hem in contact te brengen met meisjes of vrouwen. Wel stuurde haar gescheiden vriendin een jaar na de bovengenoemde uitwisselingen haar cv op aan Epstein, omdat ze op zoek was naar een baan. De Volkskrant heeft contact gezocht met deze Amerikaanse vriendin van Sturm, maar zij heeft niet gereageerd.
Dat rijke mannen azen op het gezelschap van modellen, is zeker niet uniek voor Epstein. In het nachtleven in New York wordt de aanwezigheid van mooie vrouwen strategisch ingezet om welgestelde mannelijke klanten te lokken. Mariana Verkerk, voormalig model, ‘catwalkcoach’ en een bekende van Sturm, woont al decennia in New York en vertelde daarover in de talkshow Zomer met Art vlak nadat Epstein in 2019 was overleden: ‘Als restaurants geopend worden, word je uitgenodigd en hoef je nooit te betalen. De club loop je zo binnen. In limousines werd je opgehaald, dat is niet zo heel erg vreemd.’
Zelf kwam ze in de jaren negentig geregeld bij Epstein en zijn handlanger Ghislaine Maxwell over de vloer, vertelde ze destijds op televisie. Tijdens haar bezoekjes heeft ze nooit iets gemerkt van enige misstand, zei ze. Epstein was ‘een heel charmante gastheer, zonder enige twijfel’. De Volkskrant heeft Verkerk afgelopen weken benaderd, maar ze mailt terug geen tijd te hebben voor een telefoontje: ‘Letterlijk net terug uit Rome, Nederland, Zweden en Denemarken en ben nu onderweg naar Texas.’
De subcultuur waarin welgestelde mannen in New York hun status verhogen door zich te omringen met modellen, is van binnenuit beschreven door de Amerikaanse socioloog Ashley Mears in haar boek Very Important People (2020). Dankzij haar eerdere modellencarrière kreeg Mears toegang tot een wereld die voor de meeste mensen aan het zicht is onttrokken: die van de internationale jetset. Voor haar onderzoek volgde de socioloog een aantal zogenoemde ‘image promoters’: charmante mannen die door chique nachtclubs of rijke privépersonen worden ingehuurd om vriendschappen aan te knopen met modellen en eventueel andere ‘goeduitziende burgers’ om hen zo naar hun feesten te lokken, waar ze dienen als ‘eye candy’ en gezelschap voor de best betalende klanten.
‘In die wereld wordt aan deze jonge vrouwen consequent gerefereerd als girls’, legt Mears uit in een café om de hoek van de Universiteit van Amsterdam, waar ze tegenwoordig werkt. In de context van de Epstein-files is die term ambigu – letterlijk verwijst ‘girl’ naar een minderjarige, maar in het modellenjargon geldt een andere definitie: een ‘girl’ is langer dan 1 meter 75, ze is dun, mooi, bij voorkeur wit en ze ziet eruit alsof ze tussen de 16 en 25 jaar is, al kan ze in de praktijk wat ouder of jonger zijn.
De ‘girls’ vormen een soort decorstukken waarmee rijke mannen andere mannen de ogen kunnen uitsteken, terwijl ze voor duizenden euro’s aan champagne laten aanrukken in een nachtclub in New York, op een strandfeest in de Hamptons of Miami, of op hun jacht aan de Franse Côte d’Azur. En net als de tientallen flessen Dom Perignon die zo’n man bestelt vooral zijn status bevestigen en niet zijn bedoeld om werkelijk op te drinken, zo zijn de ‘girls’ met wie hij zich omringt volgens Mears primair een statussymbool. ‘Sex sells, denkt iedereen. En natuurlijk is er in zo’n setting altijd een kans op seks. Maar het gaat vooral om het uiterlijk vertoon. Net zoals niemand twaalf flessen champagne opdrinkt, kun je ook niet naar bed met twintig meiden.’
In de hiërarchie van ‘girls’ ontleent een man volgens de socioloog de meeste status aan het gezelschap van ‘echte’ modellen die werken voor de grote modehuizen. ‘Omdat de schoonheid van een fashionmodel is bevestigd door mensen met aanzien in de mode-industrie.’ Volgens een promotor die ze aanhaalt in haar boek, is het verschil tussen een echt model en een ‘gewoon’ mooi meisje zoiets als het onderscheid tussen een Prada-jurk en een goedkope kopie: voor het ongeoefende oog lijken ze hetzelfde, maar een kenner ziet het verschil. ‘Iemand die 15.000 dollar per avond uitgeeft in een club, wil het origineel’, aldus de promoter.
In deze pikorde geldt een model van Victoria’s Secret als de absolute top, schrijft Mears in haar boek. Zo bezien is het logisch dat Jeffrey Epstein zijn goede band met Yfke Sturm, die ‘Angel’ was voor het iconische lingeriemerk, gebruikte om indruk te maken op zijn netwerk. Nadat hij Elon Musk tegen het lijf was gelopen met het model aan zijn zijde, mailde hij aan een gemeenschappelijke kennis dat die maar aan Musk moest doorgeven dat de blondine aan zijn arm Yfke Sturm heette en dat zij bovendien een vriendin was van Musks moeder (zelf ook een voormalig topmodel).
Ook probeerde Epstein zijn mannelijke vrienden en zakenrelaties gunstig te stemmen door hen met haar in contact te brengen. ‘Sultan, mijn vriendin Yfke en haar vriendin zijn in Dubai van de 14de tot de 19de, jullie zouden moeten afspreken’, schreef hij bijvoorbeeld in 2013 aan Sultan bin Sulayem, een miljardair uit de Emiraten die onlangs vanwege zijn contacten met Epstein op straat werd gezet door het in Dubai gevestigde staatsbedrijf DP World. Onduidelijk is of Bin Sulayem en Sturm elkaar hebben ontmoet.
Ook stelde Epstein Sturm digitaal voor aan zijn Britse zakenvriend Ian Osborne en aan de Italiaanse zakenman Eduardo Teodorani, een telg uit de steenrijke familiedynastie Agnelli. Aan die laatste schreef hij in 2013: ‘Mijn geweldige en bloedmooie vriendin Yfke, die ik heb ge-cc’d in deze e-mail, woont tegenwoordig in Londen. Ik denk dat jullie elkaar moeten ontmoeten.’ Sturm stuurde Teodorani daarop haar telefoonnummer.
Epstein arrangeerde ook een kennismaking tussen Sturm en prins Jaime de Bourbon de Parme, een zoon van prinses Irene. In 2012 sprak het model een paar keer met hem af voor etentjes en een boottocht. ‘Tot nu vind ik hem gewoon leuk als vriend’, liet ze Epstein weten. Nadat de miljardair haar had gevraagd of ze bij de prins kon checken of er ook een vrouwelijke versie van Jaime beschikbaar was, antwoordde Sturm: ‘Je bedoelt toch of ik hem kan vragen of hij nog leuke meisjes voor je weet? Zal ik doen.’
Dat Epstein het gezelschap van het topmodel inzette als een gunst, blijkt uit een mail die hij diezelfde dag stuurde aan zijn vertrouweling Boris Nikolic, een investeerder en destijds adviseur van Microsoft: ‘Jaime is een paar keer uit geweest met Yfke. Je hebt hem een grote dienst bewezen.’
Was Sturm zich ervan bewust dat haar gezelschap als gunst en wisselgeld werd ingezet? De Volkskrant heeft haar daarover vragen gesteld, maar die heeft zij niet beantwoord. Socioloog Ashley Mears stelt op basis van haar onderzoek dat modellen heus wel weten dat hun aanwezigheid statusverhogend werkt voor mannen en dat er geld wordt verdiend aan hun schoonheid – in de vorm van betere klandizie voor nachtclubs en soepelere contacten tussen zakenrelaties. Promotors krijgen soms 1.000 dollar per avond voor het bij elkaar brengen van de juiste mooie vrouwen, terwijl die vrouwen zelf er behalve een gratis etentje en wat drank niets aan overhouden.
Tegelijkertijd benadrukten de twintig modellen die Mears interviewde voor haar onderzoek dat zij zelf juist niet willen worden betaald voor hun aanwezigheid op een feest. ‘Er rust een taboe op het aangaan van transacties waarbij je wordt betaald voor je schoonheid, al geldt dat grappig genoeg niet als het gaat om het modellenwerk zelf’, zegt Mears. ‘Maar als je hardop zegt dat een rijke man cadeaus voor je koopt omdat je mooi bent, dan komt het te dicht bij sekswerk. Het is blijkbaar prima om uit te gaan en mannen financieel te laten profiteren van je aanwezigheid, maar als je probeert er zelf munt uit te slaan, dan word je gezien als een hoer.’
Dat er geen geld mee gemoeid is, roept de vraag op wat dan wel het motief is voor vrouwen als Sturm om zich in te laten met Jeffrey Epstein of een andere rijkaard. Een deel van het antwoord wordt geïllustreerd door voormalig model Mariana Verkerk, die in 2019 in de talkshow vertelde hoe ze destijds via een bevriend model werd uitgenodigd bij Epstein thuis: ‘Het enige wat we toen over hem wisten was dat hij het grootste privéhuis in New York had’, zei Verkerk glunderend. ‘Dat stond in alle kranten, dus wij wilden dat wel eventjes zien.’
In die toegang tot een exclusieve wereld, die anders ontoegankelijk is voor mensen zonder geld of status, zit volgens socioloog Mears voor de vrouwen de aantrekkingskracht van deze onuitgesproken transactie. ‘Het is een avontuur: feesten op exclusieve locaties, beroemdheden ontmoeten, vliegen in een privéjet.’ Juist het gegeven dat de meeste mensen worden uitgesloten van deze ervaringen draagt volgens Mears bij aan het plezier dat er door de deelnemers aan wordt beleefd: voor ‘girls’ is het vleiend en geeft het een fijn gevoel dat zij even onderdeel mogen zijn van een elitewereld waarvan andere vrouwen – gewoner, lelijker, dikker – worden buitengesloten. De betrokken mannen doen er bovendien alles aan om te zorgen dat de ‘girls’ de feesten en tripjes niet als werk ervaren, is Mears’ conclusie. ‘Uitbuiting werkt het best als het goed voelt.’
De dynamiek tussen rijke mannen en modellen is eerder beschreven door de Amerikaanse onderzoeksjournalist Michael Gross in zijn boek Model uit 1995, waarin hij schetst hoe de internationale modellenwereld een vruchtbare bodem vormt voor misbruik en uitbuiting. Jeffrey Epstein was een vertegenwoordiger van ‘het type man dat knabbelde aan de randjes van de modellenindustrie’, zei Gross vorig jaar tegen ABC News. Op basis van zijn onderzoek in de jaren negentig noemde hij Epstein in één adem met Donald Trump als voorbeeld van ‘geile rijke mannen met een oog voor jonge modellen’.
Zelf jubelde Trump in 2002 in een profiel in New York Magazine over Epstein dat ‘Jeff’ zo’n heerlijk gezelschap was: ‘Net zo dol op mooie vrouwen als ik, en velen van hen zijn aan de jongere kant.’ Volgens hetzelfde profiel had iedereen op Wall Street destijds wel gehoord van de ‘mysterieuze, Gatsby-achtige’ Epstein.
Maar na zijn veroordeling in 2008 kampte de miljardair met een imagoprobleem. Toen Ashley Mears in 2012 haar sociologisch veldonderzoek verrichtte, onderhield hij achter de schermen nog relaties met allerlei prominente figuren. Maar in het publieke New Yorkse clubcircuit was Jeffrey Epstein toen geen naam van betekenis meer. ‘Ik heb mijn interviewmateriaal er later nog op nagezocht’, zegt Mears. ‘Zijn naam werd door één iemand genoemd, maar dan vooral in de context van zijn eerste veroordeling voor seks met een minderjarige prostituee. Zo van: dat is een griezel bij wie je uit de buurt moet blijven.’
Dat roept nog sterker de vraag op waarom Yfke Sturm zich wel met hem inliet. Rond haar kennismaking met Epstein, in het najaar van 2011, was een korte zoekactie op Google voldoende geweest om informatie te vinden over zijn eerdere veroordeling voor het betalen van minderjarigen voor seks, blijkt uit de files.
Zo waren Epsteins pr-adviseurs destijds druk in discussie over hoe ze een kop boven een artikel in The Daily Beast (‘Jeffrey Epstein: hoe de pedofiele miljardair makkelijk wegkwam’) konden laten wijzigen en lukte het hen ondanks verwoede pogingen niet om zijn Wikipedia-pagina ‘op te schonen’ met positieve informatie. In een mail van eind 2011 werd nagedacht over een strategie tegen de ‘voortdurende stroom aan negatieve pers’ en in het voorjaar van 2012 waarschuwde iemand: ‘Ik zie dat het mugshot weer de vierde plek heeft op Google Afbeeldingen.’ De miljardair werd in die periode niet toegelaten tot een TedX-conferentie, omdat de organisatie zijn aanwezigheid ‘niet gepast’ vond.
Het is daarom moeilijk voor te stellen dat Sturm niets heeft meegekregen van zijn eerder gepleegde misdrijven. In haar eerdergenoemde statement spreekt het model zelf van een ‘ernstige inschattingsfout’. ‘Destijds was ik naïef en onderschatte ik de ware aard van Epstein en de schade die hij aanrichtte.’
Zo kon het dus dat Sturm in februari 2012, twee weken nadat ze op Epsteins instigatie een ‘massagecursus’ had gevolgd, in het vliegtuig zat naar Little Saint James. Behalve de miljardair zelf waren daar ook minstens drie van zijn ‘assistenten’ bij: jonge vrouwen die jarenlang werkten voor Epstein, van wie vaak niet duidelijk is of ze nu als slachtoffer of medeplichtige moeten worden beschouwd.
Tot het niet alledaagse groepje eilandgasten behoorde bijvoorbeeld Susan Hamblin, een kleine blondine die blijkens de vrijgegeven bestanden tot een van Epsteins favorieten leek te behoren. ‘Dankjewel voor een leuke nacht. Je kleinste meisje was een beetje ondeugend’, schreef Hamblin haar werkgever in 2014. Hoewel ze met ‘kleinste meisje’ vermoedelijk naar zichzelf verwees, veroorzaakte deze vrijgegeven mail vorige maand beroering. Een Republikeinse afgevaardigde eiste op basis van deze en andere mails dat justitie een onderzoek zou beginnen naar Hamblins faciliterende rol in Epsteins netwerk. Een slachtoffer dat door Epstein zegt te zijn misbruikt, had Hamblin er eerder van beschuldigd haar als 16-jarige te hebben geronseld, iets wat de assistent zelf heeft ontkend.
In de entourage waarin Sturm op het Caribische eiland verkeerde, bevond zich ook Nadia Marcinko, een Slowaakse die volgens internationale media in haar tienerjaren zonder ouders in de Verenigde Staten belandde voor modellenwerk en al jong in de ban raakte van Epstein. ‘Al mijn waarden, prioriteiten en gevoel voor goed en kwaad’, zo verweet ze hem in een mail in 2012, werden ‘geherprogrammeerd toen je me als tiener begon te daten’. Andere slachtoffers hebben Marcinko later beschuldigd van het actief werven van minderjarigen en het participeren in het seksueel misbruik. Maar in 2019 lieten haar advocaten aan CNN weten dat Marcinko zelf ook als slachtoffer moet worden beschouwd, omdat ze niet vrijwillig werd betrokken bij zijn misdrijven. ‘Ze is ernstig getraumatiseerd.’
En dan liep tijdens Sturms tripje ook nog Sarah Kellen rond op het eiland, de assistent die ten tijde van Epsteins veroordeling in 2008 een schikking trof met justitie om te ontkomen aan vervolging voor medeplichtigheid bij het ronselen van minderjarigen. ‘J.E. vraagt of we het volgende kunnen klaarzetten op het kiezelstrand: massagecrème, handdoek, water, een laken, en een zoete reep’, bracht Kellen tijdens het verblijf over aan het eilandpersoneel.
Had Sturm door wie de mensen waren met wie ze zich omringde op Little Saint James en in wat voor duistere dynamiek zij waren verwikkeld? En hoe kijkt ze inmiddels terug op haar verblijf op het beruchte tropische eiland? Het zijn vragen die het topmodel onbeantwoord laat. Destijds zag ze er in elk geval geen aanleiding in om het contact met Epstein te verbreken. ‘Dankjewel voor de drie fantastische dagen’, schreef Sturm na afloop aan een van de assistenten. Enkele dagen na haar terugkeer gooide ze haar ingewikkelde werk- en reisschema alweer om voor een ontmoeting met Epstein in New York.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant