Klimaatverandering
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het was nog even een discussie op de redactie. Wat moeten we met het jaarlijkse rapport van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) over de staat van het mondiale klimaat in 2025? Een nieuwsbericht maken of niet? Strikt genomen staat er weinig nieuws in. De boodschap van het rapport luidt: de situatie in 2025 is vergelijkbaar met die in 2024, alleen een beetje erger. En zo is het al jaren.
De WMO zelf heeft soms ook moeite om die boodschap uit te dragen. Hoe waarschuw je voor een dreiging die in de toekomst grote gevolgen zal hebben als we niet onmiddellijk actie ondernemen? Hoe vertel je dat klimaatverandering een urgent gevaar vormt voor de mensheid, zonder in herhaling te vervallen? Hoe voorkom je dat het rapport ondersneeuwt in de huidige lawine van hard nieuws?
António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, koos voor een korte videoboodschap met alarmerende taal. Hij sprak van een „noodtoestand” en constateerde dat alle seinen op rood staan. „Klimaatchaos versnelt en uitstel is fataal”, zei Guterres. „De weg vooruit moet gebaseerd zijn op wetenschap, gezond verstand en de moed om te handelen.”
Dat leek erg op de boodschap van 2023, waarin Guterres zei dat er sprake was van „een klimaatinstorting in realtime”, met een verwoestende impact. En op de boodschap van twee jaar daarvoor, toen hij het rapport beschreef als „een sombere opsomming van het falen van de mensheid om de klimaatverandering aan te pakken” met alarmerende nieuwe records. En op die van 2020, toen de VN-chef het had over de „klimaatverstoring die wordt veroorzaakt door menselijke activiteiten, beslissingen en dwaasheid”, en die rampzalige gevolgen zal hebben.
De wanhoop die uit deze woorden spreekt, is begrijpelijk en terecht. In 2015 besloot de wereldgemeenschap met het Klimaatakkoord van Parijs de opwarming van de aarde nu echt gezamenlijk aan te pakken. Het nieuwe rapport van de WMO laat zien dat de concentratie van broeikasgassen sindsdien niet is gedaald, maar juist alleen maar is gestegen. In de afgelopen 800.000 jaar was die concentratie nog nooit zo hoog.
Het gevolg is dat de temperatuur op aarde blijft stijgen, waardoor ook de weersextremen toenemen. De elf jaren die zijn verstreken sinds het Parijsakkoord werd gesloten, zijn de elf warmste sinds het begin van de metingen, en daarvan waren de laatste drie jaar de allerwarmste. Het Parijsakkoord stelde zich ten doel om de opwarming te beperken tot 1,5 graden Celsius. Dat doel is volgens wetenschappers niet langer haalbaar.
De gevolgen van deze catastrofe, om ook maar eens een krachtterm te gebruiken, zullen volgens Celeste Saulo, de secretaris-generaal van de WMO, nog honderden, zo niet duizenden jaren voelbaar zijn. Alle reden dus om onmiddellijk in actie te komen.
Maar het tegenovergestelde gebeurt. Keer op keer raken politici afgeleid door een in hun ogen acutere crisis. De financiële crisis, de coronacrisis, de oorlog in Oekraïne en nu weer die in Iran. Dat is begrijpelijk, maar het miskent dat de gevolgen van klimaatverandering de wereld uiteindelijk net zo hard, zo niet nog harder zullen raken.
En het miskent nog iets anders, namelijk dat de meeste van die crises inmiddels nauw verweven zijn met klimaatverandering. Guterres wijst daar op in zijn videoboodschap. „In dit tijdperk van oorlog legt de klimaatstress ook een andere waarheid bloot”, zei hij. „Onze verslaving aan fossiele brandstoffen destabiliseert zowel het klimaat als de wereldwijde veiligheid.”
De huidige Amerikaanse regering heeft de oorlog verklaard aan het mondiale klimaatbeleid. De oorlog in Iran, de wens om Groenland in te lijven, de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro, de aanval op Nigeria en de aanpak van de oorlog in Oekraïne – stuk voor stuk belangrijke olieproducenten en grondstofleveranciers – moeten mede in dat perspectief worden gezien.
Andrew Puzder, de Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie, waarschuwde dat de handelsdeal snel moet worden geratificeerd. „Ik weet niet wat er met de energievoorziening zal gebeuren als ze het akkoord niet doorzetten”, zei hij dreigend tegen de Financial Times. Maar hij wist het precies: geen deal, dan minder vloeibaar aardgas (lng) uit de VS, er zijn genoeg andere gegadigden. Dat is geen fijne boodschap nu door de oorlog in Iran wereldwijd brandstoftekorten dreigen.
Er is maar één antwoord mogelijk. Help mensen die kampen met energiearmoede, maar zorg vooral voor energiebesparing en het afbouwen van een economie die afhankelijk is van fossiele brandstoffen. Het maakt de samenleving weerbaarder voor de gevolgen van klimaatverandering. Daarmee zouden dus ook de waarschuwingen van de WMO eindelijk serieus worden genomen.
De laatste ontwikkelingen rond klimaat, natuur en duurzaamheid