Nederlandse huishoudens hielden in 2025 meer inkomen over dan in het jaar ervoor, blijkt uit nieuw onderzoek. Toch lijkt financiële zekerheid er volgens onze lezers alleen maar op achteruit te gaan. Hoe kan het dat inkomens stijgen, maar veel Nederlanders dat niet zo voelen?
De stijging van het beschikbaar inkomen kwam vooral door hogere cao-lonen, waardoor veel werknemers er financieel op vooruit gingen. Toch daalde het vertrouwen in de economie en bleven spaartegoeden stijgen. Dat lijkt tegenstrijdig: op papier gaan veel mensen erop vooruit, maar in de praktijk voelt dat lang niet altijd zo.
"De stijging van het beschikbaar inkomen is een gemiddelde; er zijn Nederlanders voor wie dit niet geldt. Die zaten al een beetje in de knel en hebben waarschijnlijk geen stijging ervaren", zegt Jan-Paul van de Kerke, hoofdeconoom Nederland van ABN AMRO. Volgens hem is er meer aan de hand dan dat je als huishouden meer kan uitgeven.
Volgens Van de Kerke verklaren meerdere factoren waarom mensen de groei van het beschikbaar inkomen niet zo beleven. "Je wordt veel vaker geconfronteerd met prijsstijgingen. Aan de pomp, of bij de aankoop van een reep chocolade in de supermarkt. Maar je loonstrookje zie je maar één keer per maand. Daar komt een psychologisch effect bij. "
Van de Kerke legt uit dat we vanuit de gedragseconomie weten dat mensen inflatie ervaren als iets wat hen overkomt. Terwijl loonstijging voelt als iets waar je recht op hebt, omdat je je best doet. "Dat verschil in beleving verklaart een hoop."
Volgens marktonderzoeker Anouar El Haji zijn mensen het gevoeligst voor een verwachting die niet uitkomt. Zeker als je gewend bent die wél te krijgen
"Als je bij de pomp verwacht dat de benzineprijs redelijk gelijk blijft en je ziet dat die enorm gestegen is, zoals de afgelopen weken, ben je erg teleurgesteld", zegt El Haji. "Die tegenvaller gaat verder dan onze rationaliteit en voedt het hardnekkige gevoel dat we er financieel op achteruitgaan."
De marktonderzoeker stelt dat ons gevoel van financiële zekerheid alles te maken heeft met hoe we winst en verlies ervaren. "20 euro extra inkomen is goed nieuws, maar weegt niet zo zwaar als extra kosten van 20 euro."
Daarnaast kijken mensen niet naar hoe het vroeger was, maar naar wie ze nu om zich heen zien. "Vergeleken met honderd jaar geleden hebben we veel meer welvaart. Maar daar staan we nauwelijks bij stil: we kijken naar onze buurman, naar het nieuws, naar sociale media. En dat heeft impact op hoe we naar onze welstand kijken."
El Haji benadrukt dat cijfers een beperkt beeld schetsen. Want de realiteit verschilt volgens hem sterk per persoon. Een langere wachtlijst voor sociale huur betekent een lagere levensstandaard, maar dat zie je niet terug in inkomenscijfers. "Die kant van economische groei is veel minder zichtbaar, maar je voelt het wel."
Volgens Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, heeft de Nederlandse economie vooruitgang geboekt. "Er zijn meer banen bij gekomen, de koopkracht is gestegen en de inflatie van de afgelopen jaren is inmiddels goedgemaakt."
Ook over ongelijkheid is er positief nieuws te melden. "De armoede in Nederland is gedaald en we zien geen aanwijzingen van toenemende ongelijkheid. Niet iedereen profiteert er heel veel van, maar de inkomensstijging is breed gedragen."
Maar consumenten gedragen zich anders dan je misschien zou verwachten bij een hoger inkomen: ze sparen meer en geven ongeveer evenveel uit, ook na correctie voor inflatie. Dat is minder tegenstrijdig dan het lijkt: als je meer verdient, hou je simpelweg meer over om te sparen, zonder dat je je uitgaven meteen verhoogt.
Van Mulligen is verrast door het consumentenvertrouwen dat vorig jaar zo lang bleef dalen, terwijl inkomens gemiddeld al jaren stijgen. "Die onzekerheid sluit niet aan op de realiteit, en dat is nu al een paar jaar op rij zo."
Volgens Van Mulligen versterkt aanhoudend negatief nieuws het economische wantrouwen. "De benzineprijzen en de dreigende hogere energieprijzen vragen alle aandacht. Die lonen die constant stijgen, verdwijnen naar de achtergrond. Daarmee kun je het zicht op de nuance een beetje verliezen."
Van de Kerke beaamt dat er bredere zorgen meespelen. "De oorlogen in Oekraïne, Gaza en nu Iran. Consumenten reageren sterk op die onzekerheid. Dat zorgt voor algemene ontevredenheid." Toch relativeert Van de Kerke: "Consumenten zijn niet gek. Die weten zelf het best hoe hun eigen financiële situatie eruitziet."
Source: Nu.nl algemeen