Het moet meezitten, wil Oranje presteren op het WK. Vrijdag is de eerste test, tegen Noorwegen. Wat zijn de aandachtspunten voor de ploeg, behalve een aanvaller van topniveau?
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
‘Ik zou niet weten wie?’ Ronald Koeman kijkt om zich heen en spreekt met lichte spot tot de zaal van de KNVB-campus in Zeist. De vraag was of hij een vervanger oproept voor de geblesseerde spits Memphis Depay. Hij zou dus niet weten wie.
In het onlinecircus dat parallel aan dit soort rechtstreeks uitgezonden persbijeenkomsten meeloopt, is er vrijwel meteen forse kritiek te horen. Hij is toch bondscoach? Dat hoort hij toch te weten? Alleen: de critici snappen hem niet. Als Depay geblesseerd is, terwijl Donyell Malen, Brian Brobbey en Wout Weghorst zijn opgeroepen, houdt het een beetje op in het nationale spitsenland. Er is een ondergrens.
Emmanuel Emegha is kandidaat, maar hij is geblesseerd. Mexx Meerdink is een getalenteerde optie, maar hij is sinds zijn rentree van een blessure nog niet top. Guus Til is de enige Nederlander met meer dan tien doelpunten in de eredivisie. Koeman houdt hem in de gaten, mede vanwege zijn veelzijdigheid en sociale vaardigheid, maar hij is geen echte spits. ‘Hij zou wel in de spits kunnen spelen.’
Wie nog meer? Kijk naar aanvallers in de competities van de vijf sterkste landen. Alleen Malen heeft daarin meer dan tien doelpunten gemaakt, verdeeld over Aston Villa en AS Roma. Hij is vrijdag tegen Noorwegen vermoedelijk rechtsbuiten, met Brobbey als spits.
‘Ik voel me een goede aanvaller in vorm, die zin heeft om een wedstrijd te spelen’, zegt Malen op vragen over zijn favoriete positie. Op de tweede plaats staat Zian Flemming van Burnley, met acht doelpunten. Het is duidelijk: Oranje heeft geen Messi-, Mbappé-, Haaland- of Kane-achtige klasse in de spits.
Vrijdag is de eerste oefenwedstrijd van 2026, tegen Noorwegen zonder Erling Haaland, want die krijgt rust. Hij is nu eenmaal Haaland, het type dat Nederland ontbeert, al kan Depay geweldige cijfers overleggen. Maar die ontbreekt dus. Wie een WK wil winnen, heeft een aanvaller van topniveau nodig.
‘Het moet allemaal meezitten’, zegt Koeman derhalve in de aanloop naar weer een vreemd WK. Na Qatar, met al zijn discussies vooraf, gaat de reis nu naar standplaats Kansas City in de Verenigde Staten, het land in oorlog.
Het zat nooit helemaal mee. Nederland is het beste land dat nooit de wereldtitel heeft gewonnen. Sinds 1974, de geboorte van het nationale topvoetbal op een WK, zijn de prestaties best indrukwekkend: drie keer tweede, eenmaal derde, eenmaal vierde en twee keer kwartfinale, maar nooit gewonnen. Winnen blijft lastig, zeker nu het deelnemersveld is uitgebreid naar 48 landen. Acht duels tot de titel, in plaats van zeven. Vijf knock-outduels, met de vrees voor strafschoppen, en dan weet je het wel met Nederland.
Koeman laat oefenen op strafschoppen. Hij weet dat Kenneth Taylor ze goed kan nemen en die is nog niet opgeroepen. Tijdens het vorige WK, met Louis van Gaal, was er een heel plan voor strafschoppen, maar uiteindelijk misten Virgil van Dijk en Steven Berghuis tegen Argentinië, terwijl ze tijdens trainingen al hun strafschoppen benutten.
Dan is er nog die andere kwestie, de veronderstelde schoonheid van het voetbal van beoogd gidsland Nederland. Het cliché luidt: Oranje wil mooi voetballen, maar de praktijk is weerbarstig. Bert van Marwijk (2010) en Louis van Gaal (2014, 2022) richtten hun team vooral in op de capaciteiten van de spelers. Van Marwijk met een sterk verdedigend blok op het middenveld, met Mark van Bommel en Nigel de Jong.
De Jong is als de huidige technisch directeur van de KNVB sowieso aanhanger van het adagium dat alleen winnen telt. Van Gaal opteerde voor vijf verdedigers, zonder echte aanvallers op de vleugels, want die waren niet goed genoeg. Nederland is vooral realistisch geworden, in de veronderstelling dat succes de meeste kritiek wegblaast, en jongere generaties weten niets meer van vergeelde toernooien. Waarom zou je ze belasten met nostalgie?
Koeman is van de klassieke 4-3-3, met nuances. Hoe het ook zij: het moet meezitten, waarbij je dat meezitten een handje kunt helpen. Penalty’s oefenen dus. Zonder verloren strafschoppenseries had Nederland misschien al een WK gewonnen.
Actiepunt 2: meer rendement halen uit andere spelhervattingen. Zeker bij weinig trainingstijd is dat relatief gemakkelijk scoren. Kijk naar de laatste goal op het WK, de geniale vrije trap van Teun Koopmeiners en Wout Weghorst, voor 2-2 tegen Argentinië. Koeman zei deze week dat de bond mogelijk nog een specialist aanstelt. Is dat niet aan de late kant?
Koeman stelde dat Nederland bij de beste landen hoort in het verdedigen van spelhervattingen. Dat klopt. Nederland kreeg in 2025 slechts één doelpunt tegen uit een spelhervatting (een vrije trap), een verbetering van vier treffers ten opzichte van een jaar eerder (vijf hoekschoppen). Maar de ploeg scoorde vorig jaar slechts één keer uit een hoekschop, tegen vijf een jaar eerder.
Het WK is nog bijna drie maanden weg, maar ook dichtbij. Het ging deze week ook om nieuwe shirts en om reclamespots voor de zomer, maar vooral om de samenstelling van de selectie. Kees Smit krijgt een kans om zich onder de 26 voor het WK te scharen. Verder houdt Koeman van loyaliteit. De rol van Nathan Aké en Stefan de Vrij bij hun clubs is bescheiden, maar ze zijn belangrijk voor de groep. Zes weken met elkaar op stap is ook een kwestie van balans, in kwalitatief en mentaal opzicht.
Het is een optelsom, met als vast gevolg een discussie in den lande, een van de charmes van de nationale ploeg. Te weinig Feyenoorders? Dan zijn de Feyenoorders boos. Of juist niet, want dan blijven hun spelers in elk geval fit. Geen Joey Veerman? Belachelijk, oordelen PSV-aanhangers, terwijl Koeman uitlegt waarom hij ontbreekt. Het is ook een kwestie van karakter, maar vooral omdat hij anderen beter vindt.
De grootste onzekerheid is de fysieke gesteldheid van internationals. Onder anderen Frenkie de Jong, Memphis Depay, Jurriën Timber, Matthijs de Ligt en Robin Roefs ontbreken deze week, met ook nog een duel met Ecuador (dinsdag). Dat is bijna een hele as van een elftal.
Van Gaal en Koeman hoopten bij de laatste toernooien op de groeiende fitheid van Depay, maar de opzet mislukte. Ondanks indrukwekkende cijfers qua doelpunten en assists mist hij een glorieus eindtoernooi. ‘Hij moet wel topfit zijn’, zegt Koeman nu over Depay.
De mannen van Liverpool en tal van collega-internationals beleven een moeilijk seizoen. De Nederlandse clubs presteren ondermaats, in de nationale competitie en in Europa. Voor een aantal routiniers is het bovendien de laatste kans op succes in de nationale ploeg, onder wie de 34-jarige aanvoerder Virgil van Dijk, de onbetwiste leider van de selectie. Ook voor hem zou het mooi zijn als het eens meezat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant