De Algemene Rekenkamer stoort zich al jaren aan het gebrekkige zicht op de prestaties van de overheid. Met een eigen ‘dashboard’ introduceert het instituut een totaalbeeld dat vanaf nu voortdurend wordt bijgehouden.
Het woningtekort? Sinds 2020 groeit het, ondanks alle inspanningen. De vaccinatiegraad onder zuigelingen? Al enkele jaren gestaag dalend. Het aantal mensen onder de armoedegrens? Sinds 2018 gehalveerd.
Het antwoord op tal van maatschappelijke vragen is sinds deze week met behulp van het dashboard ‘Blik op Nederland’ gemakkelijk te vinden. Het hulpmiddel is in eerste instantie bedoeld voor de Rekenkamer. Het biedt onderzoekers snel inzicht in de manier waarop belastinggeld wordt besteed en of dit leidt tot concrete resultaten. Daardoor kan de Rekenkamer makkelijker bepalen welk onderzoek prioriteit krijgt, of welke risicoanalyse.
Maar het dashboard kan ook helpen bij debatten in de Eerste en Tweede Kamer. ‘Kamerleden, bewindspersonen en ambtenaren op ministeries kunnen zich op deze manier beter informeren’, zegt woordvoerder Rard van Kollenburg van de Algemene Rekenkamer. ‘En journalisten krijgen een duidelijker beeld van de stand van zaken.’
Ook andere geïnteresseerden worden uitgenodigd om het overzicht te gebruiken: het dashboard is vrij toegankelijk via de website van de Rekenkamer.
Het dashboard bundelt informatie over tien overheidsthema’s, zoals economie en arbeidsmarkt, zorg en wonen. Maar ook belangrijke maatschappelijke thema’s als klimaat en milieu, kennis en vaardigheden, en gelijkheid en discriminatie komen aan bod.
De selectie is door de Rekenkamer bewust breed gemaakt: ‘Als je deze thema’s niet zorgvuldig kiest, kan het politiek gekleurd worden’, benadrukt Van Kollenburg. ‘Wij kijken alleen naar doelen waar de Nederlandse overheid aan gecommitteerd is, bijvoorbeeld door wetten en verdragen, en thema’s die belangrijk zijn voor planbureaus of instituten, zoals het CBS.’
Het dashboard toont niet alleen hoe thema’s zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. Het geeft ook inzicht in hoe die ontwikkelingen zich verhouden tot nationale en internationale afspraken en doelstellingen waar de overheid zich voor inzet. Sommige doelen zijn expliciet in het regeerakkoord van het kabinet-Jetten genoemd en zijn onder een eigen labeltje opgenomen in het overzicht.
Bij sommige thema’s heeft de overheid een duidelijk doel gesteld, zoals het percentage rokers in Nederland. In 2024 was het een expliciet doel om maximaal 5 procent rokers te hebben. Die doelstelling is bij lange na niet gehaald. Ook het aandeel van de bevolking dat voldoende beweegt, ligt ruim onder de doelstelling. Dat had in 2024 minimaal 75 procent van de bevolking moeten zijn. Het bleef steken op 46 procent.
Het dashboard laat zien dat de doelen op sommige terreinen niet binnen bereik zijn. Zo blijft het woningtekort een duidelijk knelpunt: sinds 2021 is dit tekort gegroeid. Het aantal vroegtijdige schoolverlaters blijft eveneens een ingewikkelde kwestie: ondanks een afname sinds 2022 is de doelstelling van maximaal 18 duizend jongeren per jaar niet gehaald.
Het instrument geeft ook inzicht in wat de goede kant op gaat. Zo is het percentage hernieuwbare energie sinds 2020 enkel toegenomen. En is in diezelfde jaren de stikstofuitstoot afgenomen.
Dat de overheid een dergelijk overzicht niet had, is volgens de Rekenkamer moeilijk te begrijpen. ‘Niet alleen wij vroegen al langer om een duidelijk overzicht, ook de Tweede Kamer heeft er meermaals naar gevraagd’, zegt Van Kollenburg. ‘Een overzicht maken van overheidsuitgaven en -doelen zou heel moeilijk en ingewikkeld zijn. Alle data inzichtelijk maken was inderdaad ook een hele klus, maar wij laten met het dashboard zien dat het mogelijk is.’
Eind mei gaat de Rekenkamer na of er voor de verschillende thema’s nieuwe data uit 2025 beschikbaar zijn. Die worden dan gebruikt om de grafieken aan te vullen en te actualiseren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant