Wat kun je doen wanneer wereldmachten steeds meer handelen naar het recht van de sterkste? Als klein- of middelgroot land sta je dan steeds machtelozer. Mits je gaat samenwerken.
Dat was donderdag ook de voornaamste boodschap in Helsinki tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de Joint Expeditionary Force (JEF). Een club waar je eigenlijk zelden iets over hoort. Het gaat om in totaal tien landen uit de Nordics, de Baltische staten, het Verenigd Koninkrijk en Nederland.
Hoewel nog redelijk onbekend, wint de JEF steeds meer aan relevantie. Want bijna alle leden liggen in de buurt van Rusland. In het geval van de Finse hoofdstad is dat nog geen tweehonderd kilometer ver. Tel daarbij op dat de Europese Unie besluiteloos is vanwege de blokkades van Hongarije en de VS grillig onder de Amerikaanse president Donald Trump.
Het is daarom een opluchting om onder gelijkgestemden te zijn, zo was te zien bij de aanwezige tien regeringsleiders. Dat woord, 'gelijkgestemden', valt vaak in Helsinki. Premier Rob Jetten noemt het in gesprek met NU.nl als een van de grootste voordelen van de JEF.
"Het een krachtige groep binnen de NAVO", zegt de premier over het van oorsprong militaire samenwerkingsverband dat in 2014 werd opgericht. Het is bovendien ook een manier om te laten zien dat de NAVO-landen "niet alleen bezig zijn met het ophogen van budgetten richting de 3,5 procent NAVO-norm, maar ook beter samenwerken om een deel van de NAVO-taken op zich te nemen."
Het wordt in Helsinki ook duidelijk dat je als organisatie niet te groot moet worden om die eensgezindheid te bewaren. "We hebben kleinere coalities nodig", zei bijvoorbeeld de Finse president Alexander Stubb tijdens de afsluitende persconferentie van de top.
Hoewel het allemaal Europese NAVO-bondgenoten zijn, liggen er geen uitnodigingen voor anderen klaar. Geen lidmaatschap voor Frankrijk, Duitsland of Polen dus.
Je importeert anders ook de problemen van de EU, zegt Ben Bekkering, viceadmiraal buiten dienst. "Ik weet dat er een hoop landen lid willen worden van de JEF, maar dat houden de Britten af", zegt de militair expert, tegenwoordig verbonden aan Instituut Clingendael. "Als je heel inclusief bent, dan sneuvelt de ambitie."
Dat eensgezinde landen elkaar opzoeken om een kopgroep te vormen, al dan niet in bestaande verbanden, zie je steeds meer, merkt Bekkering op.
Een opvallende afwezige buiten Europa zijn de Amerikanen. Dat wordt in Helsinki misschien wel als grootste voordeel van de JEF gezien. Al zegt niemand dat zo hardop. Jetten antwoordt desgevraagd diplomatiek: "Het is nuttig om in dit kleinere gezelschap met elkaar te praten."
Achter de schermen wordt wel gesproken om met de JEF-landen tijdens de eerstvolgende NAVO-top, komende zomer in Turkije, een wat meer eigen geluid te laten horen. Het trans-Atlantische bondgenootschap wordt immers gedomineerd door de Amerikanen.
In dit geval hebben de JEF-landen nog iets gemeen: zij lopen voorop in de steun voor Oekraïne. De oorlog door de Russen is hier dichtbij. "Dit is ónze regio", zei premier Kristen Michal van Estland.
De JEF is hier niet voor gemaakt, maar kan er nu prima voor worden gebruikt. Steun aan Oekraïne is het speerpunt van deze bijeenkomst. Sinds vorig jaar is er sprake van een "versterkt partnerschap". De Oekraïense president Volodymyr Zelensky sprak de aanwezigen donderdag via een videoverbinding toe. "Alsjeblieft, houd de druk op Rusland", was zijn boodschap.
Een lidmaatschap voor Oekraïne, is kennelijk nog een brug te ver. Durfden de regeringsleiders dat niet aan? "Zelensky wil graag een stap verder, maar is ook praktisch", zei Jetten daarover in Helsinki. "Het gaat erom wat de JEF-landen financieel en met wapens kunnen doen voor Oekraïne. Het labeltje is niet het belangrijkste."
Het zou een gewaagde stap zijn. Wellicht te gewaagd. De regeringsleiders maakten ook duidelijk dat zij niet uit de pas willen lopen met hun andere NAVO-bondgenoten. Grote besluiten of forse statements kwamen er dan ook niet.
De Canadese premier Mark Carney, zelf geen JEF-lid maar donderdag via een videoverbinding wel aanwezig, vatte het doel van deze bijeenkomst misschien in Davos al het beste samen. "De middelgrote landen moeten samenwerken", zei hij vorige maand. "Want als we niet aan tafel zitten, dan staan we op het menu."
Source: Nu.nl algemeen