Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van haar nieuwe programma ‘Bij Van Boven thuis, in Ierland’ negen dilemma’s voor televisiekok en kookboekenschrijver Yvette van Boven (57). ‘Koken terwijl er mensen zijn, nee, dat kan ik helemaal niet.’
Denken of doen?
‘Heel erg doen. Als ik ga nadenken, vind ik alles doodeng. En ik vind het wel zeikerig als je iets niet durft, dus ik doe het dan maar. Zo ging het ook met ons huis in Ierland. We hadden het online gezien en dachten: als we nou gaan kijken, zien we vanzelf dat het een hel is, en dan kunnen we het uit ons hoofd zetten. Maar toen we er waren, West Cork, in Zuidwest-Ierland, keken we elkaar aan en wisten meteen: dit is het. Nou, daar ga je. Met al je naïviteit stap je erin. Nu wonen Oof (echtgenoot en fotograaf Oof Verschuren, red.) en ik er de helft van het jaar.
‘Het moest opgeknapt, maar we hoefden echt niet alles nieuw. Alleen het elektrische fornuis uit de jaren veertig, vijftig heb ik vervangen voor een veiliger exemplaar met inductie. En er stond al een oude Rayburn. Dat is een soort AGA-fornuis dat ook alle radiatoren in huis verwarmt, dus dat heb je echt nodig. Die hebben we gerepareerd.’
Hond of tuin?
‘O, wat gemeen. Hond natuurlijk. Hughie moet mee, daarom rijden we altijd met de auto naar Ierland. Het ging ons daar niet eens zozeer om het huis, maar vooral ook om de twee acres die erbij horen, de tuin. Ik heb altijd moestuinen gehad, al sinds ik kind was. Het is lang een hobby geweest, maar nu telt ook mee dat ik de dingen die ik lekker vind en vaak eet, gewoon in de tuin heb staan. Dat ik het niet meer hoef te kopen zonder dat ik weet waar het vandaan komt.
‘Nou heb ik wel alles in bakken, Ierse grond is notoir omdat die uit rotsen en stenen bestaat. En we hebben een soort gras dat overal doorheen komt. Ik heb een hele kerstvakantie met mijn zus lopen ploeteren. Plantjes erin en zo. Nou, niks werkte. Het was echt een ramp. Toen dacht ik: dan maar investeren in bakken, in de tunnelkas. Pompsysteempje aangelegd, het bewatert zichzelf. En: Ieren bemoeien zich graag met elkaar. Dus mijn buurman, die zelf ook teelt, vindt het heerlijk om een oogje in het zeil te houden en die tunnel dicht te doen als het heel erg stormt. ’
Nederlandse boter of Ierse boter?
‘Ierse. Ierse koeien staan bijna het hele jaar door buiten, en eten dus gras. Dat is een groot verschil met veel Nederlandse bedrijven, waar koeien in stallen staan. Die dieren eten hooi of soja of whatever. Ieren maken hun boter behoorlijk zout. Van oudsher was dat om bederf tegen te gaan. Tegenwoordig kan boter natuurlijk heel goed worden gereinigd zodat het lang goed blijft. Maar dat zouten, dat hoort er in Ierland een beetje bij. Uit een soort herinnering. Veel boerderijen in Ierland verkopen hun eigen boter. Wij halen boter van een dorp vlakbij, echt niet normaal lekker. Rijk, puur en heel, heel romig.’
Yotam Ottolenghi of Hugh Fearnley-Whittingstall?
‘Hugh. Op hem ben ik echt verliefd geweest. Niet in de zin van lekker ding, maar om hoe hij leefde. Dat leven wilde ik ook. Hij was bekend van het beroemde River Café in Londen, maar verliet de stad om te proberen zelfvoorzienend te worden op een boerderijtje, The River Cottage. Zelf groente en fruit telen, een paar dieren. Dat is uitgemond in een prachtige serie op Channel 4. Hij deed het allemaal zelf. Nam-ie zich heel naïef voor: deze bloembedden gaan we veranderen in een groentetuintje. Nou, meteen de eerste avond werd alles opgegeten door de konijnen en de slakken.
‘Het was zo rauw en onopgesmukt. In die tijd had je ook tv-koks als Delia Smith en Nigella Lawson. Dat waren mooie mevrouwen met nette blouses aan, en ze kookten ook mooi. En hij was een beetje, ja, bijna een beetje goor soms. Bij hem geen mooi opgemaakte borden, hij maakte gewoon eten klaar. Zo bevrijdend vond ik dat. Hij was zijn tijd ver vooruit.
‘Fearnley-Whittingstall zei ook: áls je vlees eet, eet dan het hele dier. Die boodschap was toen nieuw. Nog steeds geeft hij de cursus Pig in a Day, waarbij je met z’n allen een heel varken in één dag verwerkt. Door Fearnley-Whittingstall werd ik me bewust van wat je koopt en wat je in je mond stopt. Hoe je je boodschappen doet, welke keuzen je maakt. Heel iets anders dan de finesse en de gave combinaties en zo. Daarvoor moet je dan weer bij Ottolenghi zijn.’
Activistisch of laten gaan?
‘Ik vind het vervelend om mijn mening aan andere mensen op te dringen. Wat ik weet, deel ik in mijn boeken. Ik zeg niet dat mensen geen vlees mogen eten. Dat moet je helemaal zelf weten. Maar het is wel goed om te weten wat er aan de hand is. Als je je goed informeert, kun je je eigen keuzen maken.
‘Doordat ik nu heel lang in eten werk, weet ik veel te veel van onze voedingsmiddelenindustrie, ik erger me aan wat er allemaal met ons eten gebeurt. Je denkt dat je gewoon spinazie koopt, maar als je dan ziet wat daar aan bestrijdingsmiddelen overheen gaat, dan denk ik: doe even normáál jongens.
‘Wij eten maar heel weinig vlees, en het vlees dat we eten komt bij mensen vandaan van wie ik weet hoe ze met hun dieren omgaan. Mensen die maar een paar dieren hebben. Als er dan vlees is, dan is het een feest voor ons, dat vind ik echt. Maar ik weet wat die dieren te eten hebben gekregen, snap je? En ik weet ook hoe die mensen met die dieren omgaan. En ik weet ook dat die dieren niet eeuwig in een vrachtwagen hebben moeten reizen.’
Preppen of presentatie?
‘Preppen. Ik prep alles. Ik kan heel goed vooruitdenken. Als je moet draaien voor een tv-programma, moet je alles goed voorbereiden. Als er thuis mensen komen eten net zo. Want koken terwijl er mensen zijn, nee, dat kan ik helemaal niet. Koken is voor mij een vorm van in jezelf raken. Ik vind het heel fijn om dan niet te hoeven praten.’
Schrijven of tekenen?
‘Schrijven. Ik teken alles in mijn boeken zelf, maar ik denk dat er voor mij met schrijven meer te halen valt. Over kleine stukjes kan ik heel lang doen. Je moet wel iets zinnigs schrijven, zonder dat het truttig wordt of emotiediarree.
‘Soms valt me geen idee in. Dan krijg ik echt paniek, want de krant roept. Dan moet ik wandelen, want dat is de enige manier om een idee te krijgen. Soms vraagt Oof: zal ik meewandelen? Maar dat gaat niet, ik moet dan alleen zijn. En als ik daarna ga zitten en begin, ja, dan rolt het eruit. Ik zou weleens een echt verhaal willen schrijven, fictie.’
Een recept tot op de letter volgen of improviseren?
‘Als je iets wilt leren, dan moet je het recept koken zoals degene die het gemaakt heeft, het heeft opgeschreven. Als je je eigen intuïtie blijft volgen, maak je altijd hetzelfde. Maar uiteindelijk ligt het in elkaars verlengde. Eerst kook je een nieuw recept. En de volgende dag heb je er altijd ingrediënten van over. Een aangebroken potje met iets dat in dat recept moest, nog een halve bloemkool die erin ging. En dan kook je daarmee de volgende dag. Voor mij is het natuurlijk ook: een recept maken is werk, een recept volgen is vakantie.’
Een kruis in het brood snijden of een muntje voor geluk in de barmbrack meebakken?
‘Een kruis in het brood. Jaaa, de Ieren houden van een mythische uitleg. Een muntje vinden in de barmbrack, een traditioneel rozijnenbrood, brengt rijkdom. Het is als met de boon in de driekoningentaart in Frankrijk, gewoon een leuk verhaaltje.
‘Het kruis in een brood maak je zodat de bovenlaag zich kan openen en het brood kan rijzen. De Ieren zeggen dan to let the fairies out. Nou associëren wij fairies, feeën, met vrolijke, lieve wezens, maar in Ierland komen ze uit de onderwereld. Als je een kruis snijdt in het deeg, laat je dus het slechte uit het brood en daardoor kan het mooie groter groeien.’
Bij Van Boven thuis, in Ierland, vanaf 28/3, 21.20 uur, NPO 2.
Yvette van Boven
1098 geboren in Dún Laoghaire
2010 eerste kookboek, Home Made (2010), Kookboek van het jaar
2015-2017 Koken met Van Boven (VPRO)
2020 Home Made Basics (2020), Gouden Kookboek
2021-2024 De streken van Van Boven (Avrotros)
2022 Van Boven in het wild zakboek (2022), Gouden Kookboek
2022-heden podcast Etenstijd!, met Teun van de Keuken
2024 Oranje Van Boven: de keukens van de Koning (Avrotros)
2025 Bij Van Boven thuis (Avrotros)
2026 Bij Van Boven thuis, in Ierland (Avrotros)
Yvette van Boven heeft een wekelijkse column in Libelle en Volkskrant Magazine. Ze woont met haar man Oof Verschuren afwisselend in West Cork en Amsterdam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant