Vrijdag ontsnapten gevangenen in Utrecht en Roermond tijdens een ziekenhuisbezoek. Een van deze gedetineerden is voortvluchtig. Gebeurt dit vaker? En wat zijn de richtlijnen voor behandelingen buiten een penitentiaire inrichting?
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Wat is er precies misgegaan?
Vrijdag 20 maart had een gevangene een medische afspraak in het Diakonessenhuis in Utrecht. Na een worsteling slaagde de man erin het vuurwapen van een van zijn begeleiders af te pakken, waarmee hij op de vlucht sloeg. Enkele uren later werd hij aangehouden, na een klopjacht van de politie.
Die dag rende er nog een gedetineerde weg tijdens een medisch transport, bleek woensdagavond. Volgens het AD gaat het om een meermaals veroordeelde drugscrimineel. Het Openbaar Ministerie en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) willen dat niet bevestigen.
De tweede ontsnapping vond plaats bij het Laurentius Ziekenhuis in Roermond. Toen de gevangene het gebouw verliet, zag hij volgens een DJI-woordvoerder kans ‘zich te onttrekken aan het toezicht’ van drie beveiligers van de Dienst Vervoer en Ondersteuning. Die dienst verzorgt transporten van gedetineerden. Deze man is nog voortvluchtig.
Ontsnappen gedetineerden vaker als ze een ziekenhuis bezoeken?
Ze proberen het af en toe, maar meestal lukt dat niet. De afgelopen twaalf maanden zijn er nog vijf andere pogingen tot ontsnapping gedaan tijdens een medisch transport van een gevangene, blijkt uit recente openbare overzichten van piketmeldingen in justitiële inrichtingen van de DJI.
In augustus vorig jaar nam een gedetineerde de benen bij het Franciscus Gasthuis in Rotterdam. Hij ontkwam aan zijn bewakers en werd een tijdje later aangehouden door de politie. Die bracht hem weer naar het detentiecentrum in dezelfde stad.
Vier anderen werden gepakt door de beveiligers van hun transport. Eind februari, bijvoorbeeld, rende een gedetineerde weg bij het Isala-ziekenhuis in Zwolle. Zijn bewakers riepen dat hij moest stoppen, losten daarna een waarschuwingsschot en slaagden erin hem te overmeesteren.
In verreweg de meeste gevallen verloopt zo’n bezoek zonder problemen, beklemtoont de DJI-woordvoerder: ‘Per jaar zijn er ongeveer tienduizend medische transporten van gedetineerden.’
Wanneer hebben gedetineerden recht op zorg buiten de gevangenis?
Elke penitentiaire inrichting (PI) heeft een medische dienst met een huisarts, een verpleegkundige en bijvoorbeeld een fysiotherapeut, tandarts en een psycholoog. Wie fysieke of mentale klachten heeft, kan naar een intern spreekuur en wordt eventueel doorverwezen.
‘Als een arts vaststelt dat een gedetineerde meer medische zorg nodig heeft dan een PI kan leveren, is doorverwijzing naar een ziekenhuis aan de orde’, zegt een woordvoerder van DJI. ‘In zo’n geval wordt een transport geregeld. Daarvoor hebben we speciale bussen.’
Welke argumenten spelen dan een rol, en in hoeverre weegt de veiligheid van de samenleving mee?
Het uitgangspunt is dat gedetineerden zorg krijgen die gelijkwaardig is aan het basispakket van mensen die niet vastzitten, mits dit ‘medisch noodzakelijk’ is en niet kan worden uitgesteld. Een voorbeeld: gevangenen die kiespijn hebben, worden behandeld, maar dat gebeurt niet als ze hun tanden om cosmetische redenen willen laten bleken.
Dat sommige gedetineerden proberen te ontsnappen tijdens een medisch transport, is voor DJI geen reden om ermee te stoppen. ‘Dan zouden we gedetineerden het recht op zorg ontzeggen’, zegt de woordvoerder. De straf van gevangenen is dat ze worden opgesloten, niet dat ze minder zorg krijgen dan anderen.
‘Bij elke reis van een PI naar een ziekenhuis, en terug, gaan beveiligers mee’, legt ze uit. ‘Beveiliging moet zijn geregeld, dat is een basisvoorwaarde. In uitzonderlijke gevallen maken we gebruik van politiebeveiliging.’
Is ontsnappen strafbaar?
Nee, maar daarover is soms wel discussie in de politiek. De achterliggende gedachte is vooralsnog dat recht moet worden gedaan aan de natuurlijke drang van mensen om vrij te willen zijn.
Een ontsnapping leidt er vaak wel toe dat een gevangene na zijn aanhouding geen recht meer heeft op ‘voorwaardelijke invrijheidstelling’: een vroegtijdig einde van de detentie, op basis van goed gedrag.
Gevangenen mogen bovendien niets strafbaars doen tijdens hun ontsnapping. Zo wordt de man die vrijdag op de vlucht sloeg in Utrecht nu verdacht van vijf nieuwe feiten, waaronder mishandeling, bedreiging met een vuurwapen en diefstal van een wapen door middel van geweld.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant