Italië De Italiaanse premier Meloni is verzwakt door de zege van de nee-stem in een belangrijk grondwettelijk referendum over de hervorming van de rechterlijke macht. Politici met een twijfelachtige reputatie duldt ze nu niet meer, er vielen al drie ontslagen.
De Italiaanse premier Giorgia Meloni op 11 maart tijdens een debat in de Senaat in Rome.
De peilingen hadden lange tijd een zege van de ja-stem voorspeld, maar begin deze week stemden Italiaanse kiezers toch tegen een grondwetshervorming van de rechterlijke macht. Het resultaat van dat referendum is een bittere pil voor premier Giorgia Meloni en haar partijgenoot, minister van Justitie Carlo Nordio (van het radicaal-rechtse Fratelli d’Italia). De hervorming droeg hun stempel. Nu hun plan is mislukt, betalen anderen hiervoor de politieke prijs.
Dinsdag namen Nordio’s kabinetschef Giusi Bartolozzi en Andrea Delmastro, een staatssecretaris op het ministerie van Justitie, onder grote druk ontslag. Een dag later ontruimde ook minister van Toerisme Daniela Santanché haar kantoor. Meloni had na het opstappen van de eerste twee Santanché publiek onder druk gezet om hen te volgen.
De politiek verzwakte premier is niet langer van plan uitschuivers van anderen in haar entourage door de vingers te zien. „Wie een fout maakt, draait er zelf voor op”, wordt haar in de Italiaanse media toegeschreven. Voor het referendum had Giusi Bartolozzi hard uitgehaald naar de rechterlijke macht. En Andrea Delmastro kwam in opspraak omdat hij in een bedrijf zat met de dochter van Mauro Caroccia, een man die is veroordeeld omdat hij geld had witgewassen van een clan van de Napolitaanse misdaadorganisatie Camorra in Rome.
De partijtop, Meloni inbegrepen, beschermde Delmastro eerst nog, omdat de dochter van de man geen strafblad heeft. Maar het bedrijf – ‘De vijf vorken’ – was volgens de Italiaanse media opgericht om een restaurant te beheren waar ook Mauro Caroccia zelf werkte. Uitgerekend in de week voor het referendum doken foto’s op van Delmastro met Caroccia, en van etentjes in het restaurant, waarbij ook Nordio’s kabinetschef Giusi Bartolozzi aan tafel zat. Al wordt Delmastro formeel nog nergens van beschuldigd, de beelden zijn kwalijk voor premier Meloni, die steeds herhaalt dat de maffia haar grootste vijand is, en dat justitie ingrijpend moet worden hervormd.
De opgestapte minister van Toerisme Daniela Santanché wordt beschuldigd van boekhoudkundige fraude en verdacht van faillissementsfraude en oplichting van de sociale zekerheid. Haar juridische problemen zijn niet nieuw, maar de politieke context in Italië is dat wel. En Meloni’s geduld met politici aan wie een geurtje hangt, is duidelijk op.
De oppositie is na een succesvolle campagne voor de nee-stem in het referendum nu van plan om het politieke momentum te verzilveren, bijvoorbeeld door voorverkiezingen te houden onder de progressieve oppositiepartijen. Het idee dat op tafel ligt, is om straks één kandidaat-premier het veld in te sturen tegen deze rechtse regering. Maar zo’n voorverkiezing kost tijd, en daarbij houdt Italië volgens de huidige planning pas volgend jaar nieuwe parlementsverkiezingen.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag