De Algemene Vergadering van Verenigde Naties heeft woensdag ingestemd met een resolutie die de trans-Atlantische slavenhandel als ‘de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid’ bestempelt. Of de voorgestelde herstelbetalingen er komen, is de vraag.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
De VN-resolutie verklaart ‘het verschepen van tot slaaf gemaakte Afrikanen’ als ‘het meest onmenselijke en aanhoudende onrecht tegen de mensheid’. Het is voor het eerst dat de meerderheid de VN zich in zulke scherpe bewoording over de trans-Atlantische slavenhandel uitspreken. Het is daarom een grote symbolische overwinning voor de nazaten van tot slaafgemaakten.
De resolutie roept daarnaast op tot herstelbetalingen om het ‘historische onrecht’ van de slavenhandel in Afrikanen ‘recht te zetten’, iets wat zeer gevoelig ligt bij de westerse landen die profiteerden van die mensenhandel. Of de financiële genoegdoening er komt, is daarom de vraag. De resoluties van de Algemene Vergadering zijn niet bindend.
De stemuitslag weerspiegelt de wereldwijde verdeeldheid over dit onderwerp. 123 van de 193 VN-lidstaten, waaronder alle Afrikaanse en Caribische landen, stemden voor. Drie landen stemden tegen: de Verenigde Staten, Israël en Argentinië. 52 landen, waaronder alle lidstaten van de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk, onthielden zich van stemmen.
Tussen 1515 en 1863 werden ongeveer twaalf miljoen mensen in Afrika gevangengenomen en naar Noord- en Zuid-Amerika verscheept, waar ze gedwongen werden als slaaf te werken. Naar schatting stierven meer dan twee miljoen mensen al tijdens de reis. Het zou tot 1888 duren voordat Brazilië als laatste land in de Amerika’s de slavernij afschafte.
Het West-Afrikaanse land Ghana, vanaf waar honderdduizenden tot slaafgemaakten gedwongen de oceaan over werden gebracht, nam het initiatief voor deze resolutie. ‘Deze resolutie dient als waarborg tegen vergeten’, zei de Ghanese president John Dramani Mahama voorafgaand aan de stemming. ‘Laat het worden vastgelegd dat toen de geschiedenis ons riep, we deden wat juist was voor de nagedachtenis van de miljoenen die de vernedering van de slavernij hebben ondergaan.’
Behalve op herstelbetalingen dringt de resolutie ook aan op het ‘kosteloos’ en ‘zonder belemmering’ teruggeven van kunstwerken, monumenten en ander cultureel erfgoed aan de landen van herkomst. Europese landen maakten hier de afgelopen jaren al werk van. Zo gaf Nederland onlangs de Dubois-collectie terug aan Indonesië. Die fossielen van de homo erectus, een mensachtige die tussen de aap en mens zat, zijn van grote waarde bij onderzoek naar menselijke evolutie.
Tegelijkertijd roept de teruggave van roofkunst nog altijd veel debat op, bijvoorbeeld in Groot-Brittannië. De Universiteit van Cambridge besloot dit jaar honderd stukken die behoren tot de Benin Bronzen terug te geven aan Nigeria, maar het British Museum, dat een ander deel van de geroofde collectie in eigendom heeft, weigert vooralsnog hetzelfde te doen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant