Commerciële schepen mogen van Iran weer door de Straat van Hormuz varen.
Op de internationale luchthaven van Koeweit is brand uitgebroken nadat een brandstoftank werd geraakt door een droneaanval.
Woensdagochtend zijn zeker negen mensen gedood bij Israëlische aanvallen op het zuiden van Libanon, aldus het Libanese persbureau ANI. Iran voerde raketten af op doelen in Israël, Koeweit, Bahrein en Jordanië.
Het Israëlische leger is van plan om het zuiden van Libanon te bezetten. Het gaat om het gebied ten zuiden van de rivier de Litani, ongeveer een tiende van de totale oppervlakte van Libanon.
Iran is bezig om van het eiland Kharg, het hart van de Iraanse olie-export, een militaire vestiging te maken met het oog op een Amerikaanse aanval. CNN meldt dat Teheran meer militairen richting Kharg heeft gestuurd en hinderlagen aan het opzetten is. Het baseert zich op Amerikaanse inlichtingenbronnen. De ‘operatie’ zou al enkele weken gaande zijn.
Het eiland in de Perzische Golf geldt als een levensader voor de Iraanse economie vanwege haar strategische ligging. Vanwege de plek in zee kunnen olietankers er aanleggen, 90 procent van de Iraanse ruwe olie-export wordt er verwerkt. Ruim een week geleden werd Kharg door de Amerikanen gebombardeerd. Daarbij werden radars, bunkers en munitieopslagplaatsen geraakt. Volgens Trump werden oliefaciliteiten bewust ontzien.
De regering-Trump zou volgens CNN overwegen het eiland te bezetten om zo Teheran te dwingen de Straat van Hormuz te heropenen. Zo’n operatie zou niet zonder risico zijn voor de Amerikanen: bronnen zeggen tegen de zender dat Iran recent draagbare luchtafweersystemen naar het eilandje heeft gebracht, net als landmijnen en boobytraps.
Maartje Geels
Teheran heeft Washington via bemiddelaars laten weten dat het niet akkoord gaat met het Amerikaanse voorstel dat een einde aan de oorlog moet maken. Dat melden Iraanse staatsmedia. De VS zouden in het voorstel ‘te veeleisend’ zijn, zegt een woordvoerder. ‘De oorlog stopt wanneer Iran daartoe besluit en wanneer de voorwaarden ingewilligd zijn.’
Het regime maakte bij monde van de staatspers haar voorwaarden bekend voor het beëindigen van de oorlog. Teheran zoekt onder meer compensatie voor alle schade van Amerikaanse en Israëlische aanvallen en wil dat de landen stoppen met het aanvallen van proxybeweging Hezbollah. Dat laatste zal voor Israël onbespreekbaar zijn. Daarnaast wil het land volledige zeggenschap over de Straat van Hormuz, die het nu effectief blokkeert.
Washington zou via verschillende kanalen aansturen op onderhandelingen, schrijven staatsmedia. Desondanks beticht het Iraanse regime de VS van onzuivere intenties: het land zou niet uit zijn op dialoog en Iran willen blijven aanvallen. De reactie komt op het moment dat de VS officieel bekend hebben gemaakt zo’n duizend parachutisten naar de regio te sturen. Later vandaag geeft het Witte Huis een persconferentie om de stand van zaken toe te lichten.
Het Amerikaanse plan zou omgekeerd een vijftiental punten omvatten en via Pakistaanse bemiddeling deze week aan Teheran zijn gecommuniceerd. Het zou gaan om een pakket voorstellen die de VS in mei vorig jaar al hadden voorgelegd en die destijds door Iran werden afgewezen. Hoewel de exacte details niet openbaar zijn gemaakt, meldt The New York Times op basis van ingewijden dat het plan onder meer beperkingen op de Iraanse raketcapaciteit omvat.
Maartje Geels
De Golfstaten en Jordanië hebben Iran tijdens een spoedbijeenkomst van de VN-mensenrechtenraad opgeroepen tot een onmiddellijke staking van de aanvallen op hun grondgebied. De landen zeiden dat de Iraanse aanvallen op hun infrastructuur een existentiële dreiging vormen.
Als vergelding voor de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen, die eind vorige maand begonnen, neemt Iran sindsdien de Golfstaten en Jordanië onder vuur. Niet alleen de Amerikaanse bases zijn doelwit, maar ook onder meer havens, raffinaderijen en zelfs commerciële luchthavens. In verschillende Golfstaten vielen de voorbije weken burgerdoden.
Ook VN-mensenrechtenchef Volker Türk riep alle partijen vandaag op tot een einde aan het conflict in het Midden-Oosten, en aan aanvallen op burgers en civiele infrastructuur in het bijzonder. ‘Als deze aanvallen opzettelijk zijn, kunnen ze neerkomen op oorlogsmisdaden’, aldus Türk.
Tijdens de spoedzitting, die was aangevraagd door de Golfstaten en Jordanië, werd een meerderheid bereikt onder de 47 leden voor een motie waarin de Iraanse aanvallen worden veroordeeld en herstelbetalingen aan de getroffen landen worden geëist. De Iraanse VN-ambassadeur verdedigde de aanvallen door te wijzen op de meer dan 1.500 burgerdoden die in Iran zijn gevallen sinds het begin van de oorlog.
Jasper Daams
Een anonieme Iraanse functionaris bevestigt dat Pakistan een Amerikaans voorstel heeft voorgelegd aan Iran. Of het gaat om het vijftienpuntenplan waarover de regering-Trump rept, zegt de bron niet. De Iraanse ambassadeur in Pakistan heeft vandaag opnieuw beweerd dat het regime direct noch indirect onderhandelt met de VS, maar dat ‘bevriende landen’ proberen om een basis voor gesprekken te vinden.
Pakistan is een van de landen die zich hebben opgeworpen als bemiddelaar in de oorlog in het Midden-Oosten. Premier Shehbaz Sharif zei gisteren dat de Pakistaanse Islamabad klaar is voor een rol als gastheer tijdens eventuele gesprekken tussen de VS en Iran. Volgens de bron die sprak met Reuters heeft ook Turkije zich aangeboden als mogelijke gesprekslocatie.
Nog altijd klinken uit de VS en Iran zeer uiteenlopende geluiden over het contact tussen beide partijen. The New York Times meldde gisteren op gezag van Amerikaanse functionarissen dat de regering-Trump via Pakistan een vijftienpuntenplan heeft neergelegd bij Iran. Die claim werd in de Iraanse staatsmedia al snel naar het rijk der fabelen verwezen.
Jasper Daams
De Europese beurzen zijn vanochtend bij de opening verder omhoog geklommen. Ook de olieprijzen zijn weer gedaald. Beleggers zijn hoopvol over vredesonderhandelingen tussen de VS en Iran, hoewel het Iraanse regime steevast ontkent dat er contact is met de regering in Washington.
Nadat de AEX gisteren al 0,8 procent hoger had gesloten, kwam daar vanochtend nog eens 0,8 procent bij. De beurzen in Frankfurt, Londen en Parijs stegen tot 1,8 procent. Eerder gingen ook de Aziatische aandelenbeurzen al flink omhoog.
De Amerikanen zeiden gisteren een vijftienpuntenplan te hebben neergelegd bij de Iraanse top voor een einde aan de oorlog. Volgens Trump is Iran bereid om een akkoord te sluiten. Vanuit het regime in Teheran klinkt een heel ander geluid; een legerwoordvoerder bespotte de VS om de uitlatingen. Hij zei dat de VS ‘met zichzelf onderhandelen’.
Toch lieten ook de sterk gestegen olieprijzen een lichte daling zien. Een vat Amerikaanse olie werd bijna 5 procent goedkoper en kost nu nog een kleine 88 dollar. Brentolie uit het Midden-Oosten daalde met datzelfde percentage. De waarde daarvan ligt nu op iets minder dan 99 dollar per vat. Voor de oorlog lagen beide prijzen rond de 70 dollar per vat.
De dalende olieprijzen zijn mogelijk een gevolg van de Iraanse aankondiging om de blokkade van de Straat van Hormuz deels op te heffen. Gisteren maakte Iran bekend weer commerciële schepen toe te laten door de belangrijke zeestraat, met uitzondering van schepen die aan de VS en Israël zijn gelieerd. Dat moet wel in overleg met de Iraanse autoriteiten gebeuren.
Jasper Daams
Een olietanker uit Thailand is gisteren zonder problemen door de Straat van Hormuz gevaren. Dat meldt persbureau Reuters op gezag van een Thaise functionaris en de eigenaar van het schip. De veilige doortocht zou het resultaat zijn geweest van coördinatie tussen Thailand en Iran; het schip hoefde daarvoor niet te betalen.
Na een wekenlange blokkade van de Straat van Hormuz, waarlangs grofweg een vijfde van de wereldwijde oliehandel verloopt, heeft het Iraanse regime gezegd weer commerciële schepen toe te laten door de belangrijke zeestraat. De voorwaarde is wel dat de schepen meewerken met de Iraanse autoriteiten. Daarnaast geldt de gedeeltelijke opheffing van de blokkade niet voor ‘vijanden’.
Het Iraanse regime liet de afgelopen tijd mondjesmaat (en soms tegen betaling) olie- en gastankers toeliet uit onder meer India, Pakistan, Irak en China. Nu heeft ook het schip van de Bangkok Corporation de oversteek gemaakt. Dat zou te danken zijn aan gesprekken tussen de Thaise buitenlandminister en de Iraanse ambassadeur in het Zuidoost-Aziatische land.
Twee weken geleden werd een Thais schip in de Straat van Hormuz getroffen door een projectiel, waarbij brand uitbrak. Drie bemanningsleden worden nog altijd vermist, aldus de Thaise autoriteiten.
Jasper Daams
Een woordvoerder van het Iraanse leger heeft de Verenigde Staten bespot om uitlatingen over mogelijke onderhandelingen over het conflict in het Midden-Oosten. Volgens Iraanse staatsmedia zei hij dat Washington ‘met zichzelf onderhandelt’.
De reactie volgt op uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump, die stelde dat Teheran bereid is een akkoord te sluiten om de oorlog te beëindigen. Volgens berichten ligt er een voorstel voor een staakt-het-vuren van een maand en een plan met vijftien punten bij Iran, dat de gesprekken heeft ontkend.
‘Heeft jullie innerlijke strijd het punt bereikt dat jullie met jezelf onderhandelen?’, zei Ebrahim Zolfaghari, woordvoerder van het militaire hoofdkwartier Khatam al-Anbiya. ‘Mensen zoals wij zullen nooit met mensen zoals jullie kunnen opschieten.’
Zolfaghari stelde ook dat eerdere energieprijzen niet zullen terugkeren zolang Washington niet erkent dat de stabiliteit in de regio wordt gewaarborgd door de Iraanse strijdkrachten. (ANP)
De Iraanse Revolutionaire Garde heeft woensdagochtend opnieuw raketten afgevuurd op Israël, Koeweit, Bahrein en Jordanië, zo werd gemeld in een mededeling op de staatstelevisie.
In Israël waren er doelwitten in het noorden en het centrum van het land, onder meer in de dichtbevolkte stad Tel Aviv. In Koeweit wilde Iran twee militaire bases van het Amerikaanse leger raken. Ook in Bahrein en Jordanië gaat het om Amerikaanse doelwitten.
Het is nog onduidelijk waar de projectielen precies zijn ingeslagen en hoeveel schade de aanvallen hebben aangericht.
Belga
De olieprijzen op de internationale markten zijn woensdagochtend opnieuw gezakt, na verschillende berichten over mogelijke vredesgesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran.
De prijs van een vat Brentolie, een belangrijke referentiewaarde voor de internationale oliemarkt, daalde omstreeks 2.50 uur Nederlandse tijd met meer dan 6 procent tot ongeveer 97,8 dollar per vat.
De prijs van een vat West Texas Intermediate (WTI), een andere belangrijke maatstaf, daalde met ruim 5 procent tot ongeveer 87,4 dollar.
Dinsdagavond berichtten verschillende media over mogelijke vredesgesprekken tussen de VS en Iran. De Amerikanen zouden de Iraniërs een vijftienpuntenplan hebben voorgesteld om de oorlog te beëindigen.
Tegelijkertijd zou het Iraanse regime aan de VN-Veiligheidsraad hebben voorgesteld om de Straat van Hormuz opnieuw te heropenen voor commerciële, ‘niet-vijandige schepen’.
Belga
Libanese staatsmedia maken melding van nog eens negen doden als gevolg van Israëlische aanvallen in het zuiden van Libanon. In het dorp Adloun werden volgens het Libanese National News Agency vier mensen gedood, en drie in het oostelijker gelegen Habboush. Ook zouden twee doden zijn gevallen in een Palestijns vluchtelingenkamp in de buurt van de Libanese kustplaats Sinon.
Sinds het oplaaien van het geweld in het Midden-Oosten, bijna een maand geleden, zijn volgens Libanese autoriteiten 1.072 mensen gedood door Israëlische aanvallen. Meer dan een miljoen mensen zijn ontheemd geraakt. Israël heeft de strijd tegen het pro-Iraanse Hezbollah flink opgevoerd en heeft inmiddels ook grondtroepen gestuurd voor een bezetting van het zuiden van het land.
Hezbollah bestookt Israël dagelijks met zo’n 150 raketten, zegt het leger. Hoewel het merendeel daarvan wordt neergehaald door de Israëlische luchtafweer, vallen ook aan Israëlische zijde dodelijke slachtoffers. Zo doodden raketten van Hezbollah gisteren een vrouw in het noorden van het land.
Jasper Daams
Op de internationale luchthaven van Koeweit is brand uitgebroken nadat een brandstoftank werd geraakt door een droneaanval. Dat meldt de luchtvaartautoriteit van het emiraat.
Volgens de eerste informatie is er alleen materiële schade en zijn er geen slachtoffers gevallen. Hulpdiensten traden direct op om het vuur te bestrijden en de situatie onder controle te krijgen, aldus een woordvoerder.
De luchthaven is sinds het uitbreken van de oorlog tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten op 28 februari herhaaldelijk het doelwit geweest van aanvallen.
Eerder werden al de passagiersterminal en brandstoftanks getroffen, waarbij meerdere mensen lichtgewond raakten. Bij de meest recente aanvallen raakte ook het radarsysteem beschadigd.
ANP
Commerciële schepen mogen opnieuw door de Straat van Hormuz varen, staat in een nota die het Iraanse regime zondag aan de VN-Veiligheidsraad en de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft gestuurd.
Iran blokkeert al wekenlang de Straat van Hormuz, die van groot belang is voor de internationale olie- en gashandel. Het land doet dat in een reactie op Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op zijn grondgebied. De gasprijzen zijn hierdoor, ook in Europa, fors gestegen.
Een heropening van de Straat van Hormuz kan hier verandering in brengen. Volgens persbureau Reuters, dat de nota aan de Veiligheidsraad heeft ingezien, gaat de Straat van Hormuz weer open voor de commerciële scheepvaart, mits schepen meewerken met de Iraanse autoriteiten.
'Niet-vijandige schepen, inclusief schepen die toebehoren aan of geassocieerd worden met andere staten, mogen door de Straat van Hormuz varen, op voorwaarde dat ze geen gewelddaden tegen Iran ondersteunen of eraan deelnemen', citeert Reuters.
Belga/Redactie
De Amerikanen hebben het Iraanse regime een vijftienpuntenplan gestuurd om tot een einde van de oorlog te komen. Dat meldt The New York Times op gezag van ingewijden. De autoriteiten in Pakistan, die eerder al zeiden als bemiddelaar tussen de VS en Iran te willen optreden, zouden het plan aan de Iraniërs hebben overhandigd.
Onduidelijk is in hoeverre Iran het plan heeft omarmd en wat er precies in staat. De Amerikaanse krant, die het plan niet heeft kunnen inzien, schrijft dat het in grote lijnen onder meer gaat om het Iraanse ballistische rakettensysteem en de verrijking van uranium door Iran. Ook de blokkade van de Straat van Hormuz wordt genoemd.
Eerder vandaag meldde CNN al op gezag van een Iraanse bron dat de VS in gesprek zijn met Iran. Het zou gaan om voorbereidende gesprekken en nog niet om officiële onderhandelingen. Over het vijftienpuntenplan werd niet gerept. President Trump zei vandaag nog dat Iran ‘heel graag’ een deal wil sluiten en dat er gesprekken worden gevoerd.
Yassin Boutayeb
Iran heeft de door Israël gedode veiligheidschef Ali Larijani vervangen door hardliner Mohammad Bagher Zolghadr. Hij staat bekend als een loyalist van de hoogste Iraanse leider, ayatollah Mojtaba Khamenei. Analisten stellen dat de keuze voor Zolghadr toont dat Iran niet op het punt staat om te schikken voor de Amerikanen en de Israëliërs.
Zo zegt Vali Nasr, een hoogleraar bij Johns Hopkins University School of Advanced International Studies, tegen CNN dat de keuze voor Zolghadr bevestigt dat ‘Israëls onthoofding van regime-kopstukken alleen maar heeft geleid tot een verschuiving van de macht naar de meest oorlogszuchtige tak van het regime’.
De nieuwe veiligheidschef was eerder al onderminister van Binnenlandse Zaken in Iran. Ook was hij secretaris van de Raad van Geschiktheid, een Iraans staatsorgaan dat onder meer verantwoordelijk is voor het plannen van de toekomst van het land. Daarnaast diende hij als plaatsvervangend commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde.
Behnam Ben Taleblu, Iran-expert bij de Foundation for Defense of Democracies, schrijft in een bericht op X over de aanstelling van Zolghadr dat ‘er geen twijfel kan bestaan over het feit dat de oorlog de controle van de Revolutionaire Garde over het land heeft versneld’.
Yassin Boutayeb
Het Amerikaanse ministerie van Defensie stuurt nog zeker drieduizend Amerikaanse militairen naar het Midden-Oosten. Dat meldt onder meer The Wall Street Journal op gezag van ingewijden. Het gaat om militairen van de 82ste luchtlandingsdivisie. Het Witte Huis heeft nog niet gereageerd op het bericht. Vorige week stuurde het Pentagon ook al 2.500 mariniers op een oorlogsschip naar de regio om te helpen bij de militaire operatie in Iran.
Onduidelijk is nog waar in het Midden-Oosten de drieduizend militairen gestationeerd worden, welke taken zij krijgen en of de Amerikanen zich voorbereiden op een grondoperatie in Iran. Een ingewijde zegt tegen persbureau Reuters dat de VS hun militaire macht in de regio vergroten voor ‘potentiële militaire operaties in de toekomst’.
Nieuwsplatform Politico noemt de inzet van de militairen een ‘drastische escalatie’ in de oorlog tegen Iran. De inzet zou ‘de kans vergroten dat Amerikaanse militairen Iran binnenvallen’.
Yassin Boutayeb
Er is de afgelopen dagen contact geweest tussen de Verenigde Staten en Iran. Dat meldt CNN op basis van een Iraanse functionaris. Volgens de bron, die stelt dat de Amerikanen het contact hebben geïnitieerd, is er nog geen sprake van concrete onderhandelingen over een einde van de oorlog. Wel zou Iran bereid zijn om te luisteren naar ‘duurzame’ voorstellen om tot een bestand te komen.
De Amerikaanse president Donald Trump zei onlangs dat de VS in onderhandeling zijn met Iran, maar het Iraanse regime ontkent dit. Trump herhaalde vandaag dat de VS ‘met de juiste mensen’ in Iran spreken om tot een bestand te komen, maar gaf niet meer duidelijkheid.
De Iraanse functionaris zegt tegen CNN dat de twee landen via tussenpersonen met elkaar in contact staan, ‘om te peilen of er een akkoord kan worden bereikt’. De gesprekken zouden niet alleen gaan over het bereiken van een wapenstilstand, maar ook over het beëindigen van het volledige conflict tussen de VS en Iran. Verdere details zijn niet gegeven.
De Amerikanen willen onder meer dat Iran belooft nooit meer uranium te zullen verrijken. De functionaris die CNN sprak zegt dat ‘Iran bereid is alle noodzakelijke garanties te geven dat het nooit kernwapens zal ontwikkelen’. Wel wil het land uranium blijven verrijken voor ‘vreedzaam gebruik’. Ook eist Iran dat alle economische sancties tegen het land worden opgeheven.
Nieuwsplatform Axios bericht dat de Verenigde Staten al vanaf donderdag met de Iraniërs willen onderhandelen. De Amerikanen zouden nog wachten op een bevestiging van het regime in Teheran.
Yassin Boutayeb
Voor het eerst sinds het begin van de Iran-oorlog, is een Iraanse raket boven Libanon onderschept. Dat melden ingewijden aan persbureau Reuters. De raket zou zijn onderschept door een ‘buitenlands marineschip’. Brokstukken van de raket zijn neergekomen in de buurt van de hoofdstad Beiroet, meldt het Libanese staatspersbureau. Daarbij is een onbekend aantal mensen lichtgewond geraakt.
Het Israëlische leger stelt dat de raket deel was van een grotere aanval op Israël, maar maakt niet duidelijk of Israël de raket ook heeft onderschept. Iran heeft nog niet gereageerd.
Lokale media schrijven dat Iran mogelijk de Amerikaanse ambassade in Beiroet wilde aanvallen. Het regime in Teheran steunt de Libanese militante beweging Hezbollah, die sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran weer vergeldingsaanvallen uitvoert op Israël.
De Libanese regering is tegen de Hezbollah-aanvallen en heeft zich eveneens tegen het Iraanse regime gekeerd. Vandaag nog zetten de Libanese autoriteiten de Iraanse ambassadeur het land uit.
Yassin Boutayeb
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, reist vrijdag naar Versailles om aan te sluiten bij een overleg van de buitenlandministers van de G7-landen. Persbureau AP schrijft dat Rubio de Amerikaanse strategie in de oorlog met Iran zal proberen te verkopen tijdens het overleg. Naast Frankrijk zijn onder meer ministers van het Verenigd Koninkrijk en Canada aanwezig.
Onduidelijk is wat die Amerikaanse strategie precies behelst. Zo is niet duidelijk of de Verenigde Staten in gesprek zijn met Iran over een wapenstilstand. De Amerikaanse president Donald Trump zegt van wel, maar het Iraanse regime ontkent dat er gesprekken worden gevoerd.
Onlangs nog haalde de Amerikaanse president uit naar een aantal G7-landen, en naar de Navo in zijn geheel, omdat zij niet wilden helpen bij het veiligstellen van de Straat van Hormuz. Onder meer Italië en Nederland hebben recentelijk gezegd bereid te zijn bij te dragen aan de veiligheid rondom de Straat van Hormuz, maar onduidelijk is in wat voor vorm.
Volgens het ministerie zal Rubio in Versailles in ieder geval ‘de Amerikaanse belangen behartigen’ en ‘gedeelde veiligheidszorgen en mogelijkheden voor samenwerking’ bespreken. Naast de oorlog in Iran zal Rubio ook de oorlog in Oekraïne en ‘bedreigingen van vrede en stabiliteit over de hele wereld’ willen bespreken, aldus het ministerie.
Yassin Boutayeb
De Filipijnse president Ferdinand Marcos Jr. heeft een nationale energienoodtoestand uitgeroepen vanwege de oorlog in het Midden-Oosten en de daaruit voortvloeiende verstoring van de wereldwijde olie- en gashandel. Volgens Marcos vormt de oorlog een ‘direct gevaar’ voor de energievoorziening van de Filipijnen.
De noodtoestand is een jaar van kracht. Gedurende die periode mag de Filipijnse overheid ingrijpen bij de inkoop en distributie van brandstof, voedsel, medicijnen en andere belangrijke producten. President Marcos zei vanochtend dat hij ook overweegt het aantal toegestane vliegbewegingen te beperken, om spaarzaam om te gaan met de voorraad kerosine. De Filipijnse regering meldde eerder dat de bestaande brandstofvoorraden voldoende zijn om het land ongeveer anderhalve maand draaiende te houden.
De Filipijnen, met 117 miljoen inwoners een van de grootste landen van Azië, zijn sterk afhankelijk van geïmporteerde olie uit het Midden-Oosten. Door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz kunnen de Golfstaten al enkele weken vrijwel geen olie meer exporteren. Vorige week meldde persbureau Reuters dat de Filipijnen voor het eerst in vijf jaar weer Russische olie willen importeren. De Filipijnse autoriteiten maken daarbij gebruik van het Amerikaanse besluit om de sancties tegen Russische olie voor dertig dagen op te schorten.
Daan de Vries
De Iraanse ambassadeur in Libanon is niet langer welkom in dat land. De regering in Beiroet geeft de ambassadeur tot komende zondag de tijd om Libanon te verlaten. Volgens Libanon heeft Iran ‘de diplomatieke normen’ en ‘de gevestigde afspraken tussen de twee landen’ geschonden. Het is onduidelijk om welke vermeende overtredingen het precies gaat.
Libanon raakte op de eerste dag van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran betrokken bij de oorlog, toen de door Iran gesteunde groepering Hezbollah vanaf Libanon raketten afvuurde op Noord-Israël. Ook voert Israël sinds het begin van de oorlog vrijwel dagelijks luchtaanvallen uit op Libanon, vooral gericht op de gebieden waar Hezbollah zijn machtsbasis heeft: het zuiden van het land en de zuidelijke wijken van hoofdstad Beiroet. Bij de bombardementen zijn meer dan duizend Libanezen gedood en ongeveer een miljoen mensen ontheemd geraakt.
De Libanese regering heeft geëist dat Hezbollah de wapens neerlegt, maar de groepering heeft daar geen gehoor aan gegeven. Israël dreigt met een invasie van Zuid-Libanon als de Libanese autoriteiten er niet in slagen om Hezbollah te ontwapenen. Defensieminister Israel Katz zei eerder vandaag dat Israël van plan is het zuiden van Libanon militair te bezetten en af te sluiten van de rest van het land.
Daan de Vries
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio reist vrijdag naar Frankrijk voor een overleg met de buitenlandministers van de G7, een samenwerkingsverband van zeven grote westerse economieën. Het is Rubio’s eerste reis naar het buitenland sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran.
Die oorlog is het belangrijkste onderwerp van de G7-bijeenkomst. De aanval op Iran, de daaropvolgende Iraanse tegenaanvallen en de sluiting van de Straat van Hormuz hebben grote gevolgen voor de wereldeconomie. Ook de oorlog in Oekraïne zal aan de orde komen in het overleg tussen de buitenlandministers van de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Canada en Japan.
Individueel hebben enkele G7-landen voorzichtig kritiek geuit op het Amerikaanse optreden in Iran. Zo sprak de Duitse bondskanselier Friedrich Merz gisteren zijn zorgen uit over de dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump om de Iraanse energiesector aan te vallen als Iran de Straat van Hormuz niet zou heropenen.
Afgelopen weekend kwamen de leden van de G7 echter met een gezamenlijke verklaring, waarin de Amerikaanse luchtaanvallen op Iran niet direct ter sprake kwamen. Wel riepen de zeven landen Iran op om ‘onmiddellijk en onvoorwaardelijk’ een einde te maken aan de luchtaanvallen op andere landen in het Midden-Oosten. Ook stelden zij dat ‘Iran nooit een kernwapen mag ontwikkelen’. De vernietiging van het Iraanse kernprogramma wordt door de Amerikaanse regering genoemd als een van de doelstellingen van de oorlog tegen Iran.
Daan de Vries
Het Israëlische leger is van plan om het zuiden van Libanon te bezetten. Dat meldt defensieminister Israel Katz. Het gaat om een strook land langs de grens met Noord-Israël, ten zuiden van de rivier de Litani. Het gebied, waar honderdduizenden mensen wonen, omvat ongeveer een tiende van de totale oppervlakte van Libanon.
In de bezettingszone zijn al langer Israëlische militairen actief, maar niet eerder sprak minister Katz openlijk over een militaire bezetting van Zuid-Libanon. Israël voert sinds het begin van de oorlog in Iran vrijwel dagelijks luchtaanvallen en beschietingen uit op Libanon. De aanvallen treffen niet alleen het zuiden, maar ook de hoofdstad Beiroet en andere delen van het land. De Israëlische aanvallen hebben deze maand al meer dan duizend Libanezen gedood. Ongeveer een miljoen Libanezen zijn ontheemd geraakt.
Volgens Israël zijn de bombardementen en de aanstaande bezetting noodzakelijk om te voorkomen dat Hezbollah, een bondgenoot van Iran, het noorden van Israël met raketten kan bestoken. Eerder deze maand dreigde defensieminister Katz al dat Israël de macht zou overnemen in het zuiden van Libanon, waar Hezbollah van oudsher veel invloed heeft, als de Libanese regering er niet in zou slagen om Hezbollah te ontwapenen.
Om de bezetting mogelijk te maken heeft Israël vijf bruggen over de rivier de Litani vernietigd. Ook hebben de Israëliërs huizen gesloopt langs de grens met Israël. Deze aanpak, waarbij de burgerbevolking plaats moet maken voor een Israëlische ‘bufferzone’, doet denken aan de manier waarop Israël in de Gazastrook opereerde. Daar wees Israël eveneens stroken land aan waar burgers naar moesten vertrekken, waarna het Israëlische leger hun huizen sloopte. De extreemrechtse Israëlische minister van Financiën Bezalel Smotrich zinspeelde gisteren zelfs op een annexatie van Zuid-Libanon.
Daan de Vries
De Iraanse politie heeft 466 mensen opgepakt wegens het ‘online ondermijnen van de nationale veiligheid’. Dat melden Iraanse staatsmedia. De gearresteerde Iraniërs worden er bijvoorbeeld van beschuldigd dat zij ‘de publieke opinie hebben opgezweept’ of ‘propaganda ten gunste van de vijand’ hebben verspreid.
Volgens persbureau Reuters gaat het om de grootste reeks arrestaties in Iran sinds het begin van de oorlog met Israël en de Verenigde Staten. In totaal zijn er deze maand zeker duizend Iraniërs gearresteerd vanwege hun online gedragingen of het filmen van gevoelige locaties als militaire bases en overheidsgebouwen.
De arrestaties van vermeende dissidenten en spionnen begonnen in de eerste dagen van de oorlog. Het Iraanse regime maakt vaker gebruik van dergelijke beschuldigingen om politieke tegenstanders aan te pakken. Zo werden tijdens de grootschalige demonstraties tegen de Iraanse regering van afgelopen januari meer dan 19 duizend Iraanse burgers opgepakt. In de gevangenis worden arrestanten geregeld gemarteld om bekentenissen af te dwingen, schreef mensenrechtenorganisatie Hrana destijds.
Daan de Vries
Air France heeft besloten zeker tot en met 31 maart niet van en naar Dubai en Riyad te vliegen. Ook de vluchten van en naar Tel Aviv en Beiroet worden verder opgeschort tot en met 4 april, zo maakte de luchtvaartmaatschappij maandag bekend.
Zustermaatschappij KLM gaf donderdag al aan tot en met 17 mei niet naar Dubai en de Saoedische steden Riyad en Dammam te vliegen. De reden is de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten waardoor de veiligheidsomstandigheden op de bestemmingen niet kunnen worden gewaarborgd. Omdat het luchtruim boven landen rondom de Perzische Golf onveilig is, besloot KLM eerder haar vluchten naar de bestemmingen tot en met 28 maart te schrappen.
De Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa, met dochterbedrijven als Brussels Airlines, ITA Airways en Swiss, gaat meerdere bestemmingen in het Midden-Oosten zelfs voor een veel langere periode vermijden vanwege de oorlog in de regio. Vluchten naar luchthavens zoals Abu Dhabi, Amman, Beiroet, Dammam, Riyad, Erbil, Muscat en Teheran zijn opgeschort tot 24 oktober.
Vluchten naar Dubai en Tel Aviv zijn opgeschort tot eind mei, aldus Lufthansa. Eurowings, de prijsvechter van de in Frankfurt gevestigde groep, heeft een kortere opschortingsperiode ingesteld voor Beiroet en Erbil, in ieder geval tot 30 april.
ANP
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky claimt ‘onweerlegbaar’ bewijs te hebben dat de Russen inlichtingen delen met het Iraanse regime. Het zou gaan om inlichtingen die Rusland zelf vergaart en krijgt van partners in het Midden-Oosten. Dat schrijft Zelensky op X na een gesprek met de chef van zijn militaire inlichtingendienst.
Internationale nieuwsmedia schrijven al langer over de Russische steun aan Iran. De regering in Moskou is erbij gebaat dat de oorlog in het Midden-Oosten voortduurt. De gestegen olieprijzen hebben de vraag naar Russische olie nieuw leven ingeblazen, met name in China en India. De opbrengsten kan Rusland gebruiken om de oorlogskas te spekken.
Daarnaast vormt de internationale aandacht voor het conflict in het Midden-Oosten een voor Rusland welkome afleiding van de oorlog in Oekraïne. President Zelensky riep bondgenoten vorige week tijdens een bezoek aan Londen nog op om zijn land niet te vergeten.
Onder meer The Washington Post en The New York Times berichtten begin deze maand al dat Rusland het Iraanse regime voorziet van inlichtingen die moeten helpen bij het treffen van Amerikaanse doelen in het Midden-Oosten. Volgens de The Wall Street Journal delen de Russen satellietbeelden en dronetechnologie met de regering in Teheran – het Kremlin ontkent dat.
Rusland zou de steun aan Iran hebben ingezet bij de onderhandelingen met de VS over de oorlog in Oekraïne. Nieuwssite Politico berichtte vorige week dat Vladimir Poetin had aangeboden om te stoppen met het delen van inlichtingen met het Iraanse regime als de VS dat ook zouden doen met Oekraïne. De regering-Trump zou dat voorstel hebben afgewezen. Dit bericht werd door het Kremlin afgedaan als ‘nepnieuws’.
Oekraïne speelt zelf overigens ook een rol in de oorlog in het Midden-Oosten. Zo maakte Zelensky vorige week bekend dat Oekraïense functionarissen vijf landen in de regio ondersteunen bij de afweer van de Iraanse Shahed-drones, een type waarvan ook het Russische leger gebruikmaakt in de oorlog met Oekraïne.
Jasper Daams
Twitter bericht wordt geladen...
De Europese aandelenbeurzen zijn vandaag hoger gesloten ten opzichte van de slotstand van vorige week. De beurzen begonnen halverwege aan hun opmars nadat president Donald Trump had gezegd dat de VS de aanvallen op Iraanse energie-infrastructuur gedurende vijf dagen willen staken, nu het land in gesprek is met Iran. Dat de Iraanse parlementsvoorzitter de gesprekken later op de dag ontkende, gaf de beurzen weer een zetje omlaag, maar de winsten bleven grotendeels behouden.
De AEX, de index van de dertig meest verhandelde fondsen op de Amsterdamse beurs, poetste een daling van eerder op de dag weg en eindigde 0,5 procent hoger op 966,72 punten. De MidKap steeg met 0,8 procent tot 952,94 punten. De beurzen in Frankfurt en Parijs wonnen tot 1,3 procent, Londen eindigde wel licht lager.
De opmerkingen van de Amerikaanse president hadden vandaag ook hun weerslag op de olieprijzen, die als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten flink zijn gestegen. De prijs van Amerikaanse olie daalde bijna 8 procent tot 90,59 dollar per vat. Brentolie, de graadmeter voor olie uit het Midden-Oosten en Europa, werd 8,5 procent goedkoper en kost nu 102,70 dollar per vat.
Met de olieprijs daalde ook het aandeel Shell vandaag met 1,9 procent. Daarmee was het olieconcern een van de grootste dalers in de AEX.
Ondanks de daling van vandaag liggen de olieprijzen nog altijd veel hoger dan voor de oorlog. In februari, een dag voor de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran, schommelde de prijs van Brentolie nog rond de 71 dollar per vat. De prijs van een vat Amerikaanse olie lag toen iets lager, rond de 65 dollar.
Jasper Daams
De extreemrechtse Israëlische minister Bezalel Smotrich heeft opgeroepen tot de annexatie van het zuiden van Libanon. Tegen een Israëlische radiozender zei de minister dat de rivier Litani de nieuwe grens tussen beide landen moet zijn. Die ligt zo’n 30 kilometer ten noorden van de huidige grens tussen beide landen.
Israël heeft de strijd tegen het Libanese Hezbollah de laatste weken flink opgevoerd, nadat de beweging raketten op Israël had afgevuurd als vergelding voor de dood van opperste leider Khamenei, op de eerste dag van de Israëlisch-Amerikaanse oorlog tegen Iran. Sindsdien zijn volgens de autoriteiten in Libanon meer dan duizend mensen gedood, ruim een miljoen sloegen op de vlucht.
Smotrich verkondigt vaker een extremer geluid dan het kabinet van premier Netanyahu. Dat heeft nog niet gereageerd op de meest recente uitlatingen van de minister van Financiën. Wel zinspeelde defensieminister Israel Katz eerder al op innemen van Libanees grondgebied als Hezbollah niet zou worden ontwapend.
Het Israëlische leger maakte gisteren bekend dat legerleider Eyal Zamir groen licht heeft gegeven voor de uitbreiding van de aanvallen in Libanon, zowel over land als door de lucht. Ook heeft het leger aangekondigd bruggen en huizen in het zuiden van het land te vernietigen. Sinds gisteren werden aanvallen uitgevoerd op meerdere bruggen over de Litani.
Israël voert de veiligheid van zijn inwoners in het noorden aan als reden voor de aanvallen op Libanon. Toch was het de eigen krijgsmacht die afgelopen weekend per ongeluk een Israëlische avocadoboer in het grensgebied doodde. Dat maakte Israël vandaag bekend, nadat het eerder met de beschuldigende vinger naar Libanon had gewezen. Het was de eerste keer dat een Israëlische burger werd gedood door het opgelaaide geweld rondom de grens.
Jasper Daams
De VS en Iran doen vandaag zeer wisselende uitspraken over gesprekken tussen de twee landen over de beëindiging van de oorlog. Waar president Trump beweert dat beide landen ‘belangrijke punten van overeenstemming’ hebben bereikt, stellen Iraanse staatsmedia juist dat er geen enkel contact is tussen de regeringen in Washington en Teheran.
Over veronderstelde gesprekken tussen beide partijen klinken al weken tegenstrijdige geluiden. Het Iraanse regime heeft Amerikaanse claims over onderhandelingen meermaals ontkend, terwijl met name president Trump voortdurend schermt met gesprekken. Vandaag stelde hij dat de gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner, Trumps schoonzoon, tot zondagavond laat (lokale tijd) hebben gesproken met ‘een topfiguur’ binnen het Iraanse regime. Trump zei niet met wie, maar wel dat het niet gaat om Mojtaba Khamenei, de nieuwe opperste leider van het land.
De Amerikaanse president zei verder dat de Straat van Hormuz ‘zeer binnenkort’ zal worden heropend, mits de geclaimde onderhandelingen met Iran voorspoedig verlopen. Als het zo ver is, moeten de VS en Iran volgens de Amerikaanse president gezamenlijk de verantwoordelijkheid dragen over het beheer van de cruciale zeestraat.
Eerder kondigde Trump al aan dat de VS vijf dagen lang geen aanvallen zullen uitvoeren op Iraanse energie-infrastructuur. ‘We zullen zien hoe dat gaat’, zei hij later op de dag. ‘Als het goed gaat, zullen we dit uiteindelijk oplossen. Zo niet, dan blijven we naar hartenlust bombarderen.’
Jasper Daams
President Donald Trump zal het Amerikaanse leger bevelen gedurende vijf dagen geen aanvallen uit te voeren op Iraanse energiecentrales en andere energie-infrastructuur. Dat schrijft hij op Truth Social. Hij zegt tot dit besluit te zijn gekomen na ‘heel goede en productieve’ gesprekken tussen de VS en Iran over een ‘volledige en totale oplossing voor de vijandelijkheden in het Midden-Oosten’.
De olieprijzen reageerden maandag onmiddellijk op deze aankondiging en daalden met zo’n 10 procent. Eerder op de dag gingen de olieprijzen nog omhoog, omdat Trump en het regime in Teheran dit weekeinde over en weer dreigementen uitwisselden over aanvallen op energie-infrastructuur.
Na een aanvankelijk pijlsnelle daling van energieprijzen, direct gevolgd door sterk oplopende beurskoersen, veerden de prijzen van olie en gas toch weer op. Ook aandelenbeurzen leverden een deel van de winst maandagmiddag snel in. Na aanvankelijk enthousiasme ontstond kennelijk twijfel over de reikwijdte van Trumps aankondiging.
Het Iraanse persbureau Fars citeerde maandag een anonieme bron die stelt ‘dat er geen direct contact is met Trump’. Volgens deze bron trok de Amerikaanse president zijn ultimatum in nadat hem duidelijk was geworden dat Teheran alle elektriciteitscentrales in West-Azië tot doelwit had verklaard, zo meldt de Britse omroep BBC, die het bericht niet kon verifiëren.
Bard van de Weijer & Robert-Jan Friele
De Zweedse regering gaat huishoudens compenseren voor de oplopende elektriciteitskosten als het gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Ook verlaagt Zweden de accijns op benzine en diesel. Dat heeft premier Ulf Kristersson vanochtend aangekondigd. Eerder vandaag nam ook Griekenland maatregelen om gezinnen en boeren te ondersteunen. De Griekse regering trekt 300 miljoen euro uit voor brandstofsubsidies voor burgers en bedrijven.
De energieprijzen zijn de afgelopen weken flink gestegen als gevolg van de Amerikaans-Israëlische oorlog met Iran en de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz. Eind vorige week beloofden Europese regeringsleiders tijdens een EU-top dat zij op korte termijn met maatregelen zouden komen om de energiekosten te verlichten. Om begrotingstekorten te voorkomen, moeten die maatregelen tijdelijk en gericht zijn.
Zweden en Griekenland zijn niet de eerste Europese landen die een lastenverlichting aankondigen. De Italiaanse premier Giorgia Meloni voerde vorige week een verlaging van de brandstofaccijns in en kwam met een verlaging van de elektriciteitskosten. Spanje heeft zo’n 5 miljard euro uitgetrokken, onder meer voor lagere belastingen op brandstof. Ook Hongarije en Oostenrijk hebben compensatiemaatregelen aangekondigd.
Daan de Vries
Een groep van 22 landen, onder leiding van de Britse premier Keir Starmer, werkt aan een plan om de Straat van Hormuz te heropenen voor de scheepvaart. Dat heeft Navo-chef Mark Rutte gisteren gezegd in een interview met de Amerikaanse zender CBS News. Het gaat volgens Rutte om een aantal Navo-lidstaten, maar ook Golfstaten als Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten en Aziatische landen als Japan en Zuid-Korea.
De Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz begon vlak na het begin van de oorlog. De sluiting van de zeestraat heeft grote gevolgen voor de wereldwijde handel in olie en gas. De Amerikaanse president Trump heeft de afgelopen weken meermaals geklaagd over het gebrek aan steun van zijn Navo-bondgenoten, die niet betrokken willen worden bij de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran.
De afgelopen dagen hebben onder anderen de Britse premier Starmer en de Franse president Emmanuel Macron zich toch bereid verklaard om de VS te helpen om de Straat van Hormuz te heropenen. Het is echter onduidelijk waar die hulp precies uit zal gaan bestaan. Ook is niet bekend welke landen precies tot de groep van 22 landen behoren waarover Rutte gisteren sprak. Het is niet zeker of Nederland bij de groep aansluit. Wel zette Nederland eind vorige week zijn handtekening onder een verklaring met vijf andere landen, waarin de bereidheid werd uitgesproken om te helpen bij de heropening van de Straat van Hormuz.
Daan de Vries
Twee Indiase tankers met vloeibaar aardgas (lng) varen momenteel langs de Straat van Hormuz. De schepen maken gebruik van de corridor die Iran heeft gecreëerd in zijn eigen territoriale wateren, blijkt uit vaargegevens van Starboard Maritime Intelligence. Volgens persbureau Bloomberg zijn de schepen, de Jag Vasant en de Pine Gas, vermoedelijk onderweg naar havens in India.
Iran houdt de Straat van Hormuz, een smalle zeestraat die van groot belang is voor de internationale olie- en gashandel, sinds het begin van de oorlog vrijwel geheel gesloten voor scheepvaart. Vorige week liet Iran echter zeker negen olie- en gastankers passeren via een route die vlak langs de Iraanse kust loopt, in het noorden van de Straat van Hormuz. Het gaat om schepen uit landen als India, Pakistan, Irak en China, die in sommige gevallen betalen voor de veilige doorvaart.
Beide Indiase tankers voeren beide kort voor het begin van de oorlog met Iran de Perzische Golf binnen. De Jag Vasant meerde de afgelopen weken aan in een haven in Koeweit en een in de Verenigde Arabische Emiraten. De Pine Gas deed enkel havens van dat laatste land aan. De laatste dagen dobberden de schepen voor de ingang van de Straat van Hormuz.
Door schepen gebruik te laten maken van de alternatieve vaarroute kan Iran zelf bepalen welke tankers wel en niet door de Straat van Hormuz kunnen varen. Het land zet de Amerikaanse regering daarmee verder onder druk. Gisteren dreigde de Amerikaanse president Trump nog met grootschalige aanvallen op de Iraanse energiesector, als Iran de Straat van Hormuz niet volledig zou heropenen.
Daan de Vries en Pepijn de Lange
De Israëlische inlichtingendienst Mossad verwachtte dat de Amerikaans-Israëlische luchtaanvallen op korte termijn zouden leiden tot een grootschalige opstand tegen het Iraanse regime. Dat schrijft The New York Times in een reconstructie. De Mossad dacht dat Israël in staat zou zijn de Iraanse oppositie te mobiliseren en zo het Iraanse regime ten val te brengen.
De NYT concludeert dat bij de voorbereidingen van de oorlog sprake was van een ‘fundamentele denkfout’. De krant baseert zich daarbij op gesprekken met meer dan tien functionarissen uit Israël, de Verenigde Staten en andere landen. De bronnen zeggen dat zowel binnen de Israëlische als de Amerikaanse regering volop werd getwijfeld aan de aanname dat de oorlog het Iraanse regime direct zou doen wankelen.
Toch raakte de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in aanloop naar de eerste bombardementen overtuigd van de analyse van de Mossad. Vervolgens wisten de Israëliërs ook de Amerikaanse president Trump over te halen om de oorlog te starten. In hun eerste toespraken na het begin van de oorlog riepen Trump en Netanyahu de Iraanse bevolking op tot protest. De demonstraties waarop zij hadden gehoopt bleven echter uit, ook na de dood van de Iraanse leider Ali Khamenei en andere prominente leden van het regime.
Voor de Amerikaanse inlichtingendienst CIA kwam dit niet als een verrassing, schrijft de NYT. De Amerikanen achtten de kans op een Iraanse volksopstand gering, ook omdat de Iraanse autoriteiten er in januari nog waren geslaagd om een golf antiregeringsprotesten met veel geweld de kop in te drukken. Duizenden demonstranten werden daarbij gedood. Een waarschijnlijker scenario was volgens de CIA dat hardliners binnen het Iraanse regime de plaats zouden innemen van de gedode leiders. Met aanstelling van Mojtaba Khamenei, de zoon van ayatollah Ali Khamenei, is die verwachting voorlopig uitgekomen.
Daan de Vries
De olieprijzen zijn maandag gestegen na het dreigement van de Amerikaanse president Trump dat hij de Iraanse energiesector zal aanvallen als Iran de Straat van Hormuz niet binnen 48 uur volledig heropent. In reactie op het dreigement gingen ook de aandelenbeurzen in Azië vanochtend hard omlaag.
De beurzen in Tokio, Hongkong en Shanghai openden vanochtend zo’n 3,5 procent lager. De Zuid-Koreaanse beurs kelderde zelfs ruim 6 procent. De prijs van een vat Brentolie is opgelopen tot 112,74 dollar, een stijging van een half procent.
Het hoofd van het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwde vannacht dat de gevolgen van de huidige energiecrisis ernstiger dreigen te zijn dan de oliecrises van de jaren zeventig. ‘Geen enkel land zal immuun zijn’, aldus IEA-chef Fatih Birol. Zijn organisatie is in gesprek met Aziatische en Europese landen om indien nodig meer olie uit de strategische voorraden vrij te geven. Eerder deze maand gaven de lidstaten van het IEA 400 miljoen vaten olie vrij, de grootste hoeveelheid ooit, in een poging de prijsstijgingen te drukken.
De Iraanse autoriteiten beantwoordden Trumps ultimatum door te dreigen met meer aanvallen op olie- en gasinstallaties in de Golfstaten. Bovendien zei Iran niet van plan te zijn om de Straat van Hormuz te heropenen voor de scheepvaart. De nauwe zeestraat tussen Iran en Oman is van groot belang voor de wereldwijde olie- en gashandel.
Daan de Vries
Qatar Airways heeft twintig grote passagiersvliegtuigen overgebracht naar een opslaglocatie van de Spaanse luchthaven Teruel. Dat meldt de Financial Times op basis van de locatiegegevens van de toestellen. De Britse krant schrijft dat dit erop wijst dat de luchtvaartmaatschappij van de Golfstaat zich opmaakt voor langdurige verstoringen van het vliegverkeer in het Midden-Oosten door de oorlog in Iran.
Het gaat om twintig toestellen van de types Boeing 787 en Airbus A380 en A350, behorend tot de grootste vliegtuigen in de vloot van Qatar Airways. De luchtvaartmaatschappij gebruikt deze vliegtuigen vooral om passagiers van en naar thuishaven Doha te vervoeren. Het Qatarese luchtruim is niet geheel gesloten, maar er gelden tot zeker het einde van deze maand beperkingen. Volgens de FT vliegt Qatar Airways ongeveer op een kwart van de gebruikelijke capaciteit.
Onder normale omstandigheden landen dagelijks zo’n twee vliegtuigen op de luchthaven van Teruel, een kleine stad in het noordoosten van Spanje. Het vliegveld is gespecialiseerd in de langetermijnopslag van vliegtuigen. Om die reden stonden gedurende de covid-pandemie meer dan honderd toestellen in de opslag van Teruel.
Qatar huisvest de grootste Amerikaanse militaire basis in het Midden-Oosten. Sinds het begin van de oorlog in Iran is het land meermaals het doelwit geweest van Iraanse aanvallen. In een reactie aan de FT erkent Qatar Airways dat het ‘vanwege de huidige situatie in de regio en de daaruit voortvloeiende verstoring van het vliegverkeer’ heeft besloten ‘een aantal vliegtuigen te stationeren op specifieke luchthavens buiten Qatar’.
Daan de Vries
Lees ook: Op zoek naar veilige haven parkeert Qatar Airways toestellen in Spanje
Het Internationaal Energieagentschap (IEA) overlegt met regeringen in Azië en Europa over het vrijgeven van extra olie uit strategische voorraden ‘indien nodig’ door de oorlog in het Midden-Oosten. Dat heeft directeur Fatih Birol maandag gezegd tegen de National Press Club in de Australische hoofdstad Canberra.
‘We kijken naar de omstandigheden, we zullen de markten analyseren en beoordelen en dit bespreken met onze lidstaten’, aldus Birol. Er zal echter geen specifieke olieprijs zijn die automatisch tot een nieuwe vrijgave leidt, voegde hij eraan toe.
Lidstaten van het IEA spraken op 11 maart af een recordhoeveelheid van 400 miljoen vaten olie vrij te geven uit strategische voorraden om de stijging van de wereldwijde olieprijzen tegen te gaan.
Volgens Birol is de crisis in het Midden-Oosten ‘zeer ernstig’. Hij noemde deze zelfs ernstiger dan de twee oliecrises van de jaren zeventig en de impact van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne op de gasvoorziening samen. De wereldeconomie wordt ‘ernstig bedreigd’ door de huidige energiecrisis, waarschuwde hij. ‘Geen enkel land zal immuun zijn’ voor de gevolgen. Er is dus behoefte aan ‘wereldwijde inspanningen’ om de crisis op te lossen.
Het hoofd van het IEA liet ook weten dat door de oorlog in het Midden-Oosten zeker veertig energie-installaties in negen landen ‘ernstig of zeer ernstig’ zijn beschadigd.
ANP
Het Israëlische leger meldt dat Iran nieuwe aanvallen uitvoert op Israël.
‘Zojuist heeft het leger raketten geïdentificeerd die vanuit Iran richting het grondgebied van de staat Israël zijn gelanceerd’, aldus het leger op Telegram. ‘Verdedigingssystemen zijn in werking om de dreiging te onderscheppen.’
Volgens de Israëlische krant Times of Israel klinken in grote delen van Noord-Israël de sirenes van het luchtalarm.
ANP/Redactie
Het Israëlische leger (IDF) zegt dat het maandagochtend aanvallen heeft uitgevoerd op de Iraanse hoofdstad Teheran. ‘De IDF is begonnen met een grootschalige golf van aanvallen gericht op de infrastructuur van het Iraanse terreurregime in Teheran’, meldt de legertop op Telegram.
Iraanse persbureaus meldden iets eerder al explosies op verschillende plekken in de stad. Onder meer persbureau Fars bericht dat ‘luchtaanvallen meerdere gebieden in Teheran hebben getroffen’. Het persbureau noemt minstens vijf locaties die zouden zijn bestookt en waar ‘hevige explosiegeluiden zijn gemeld’.
‘Meer details over de omvang van de schade en over mogelijke slachtoffers zullen later bekend worden gemaakt’, meldt Fars.
De aanval op de Iraanse hoofdstad komt enkele uren nadat Iran ballistische raketten afvuurde op gebieden in Centraal-Israël. De Israëlische krant Times of Israel schrijft dat reddingsdiensten melden dat er op verschillende locaties schade is ontstaan door clusterbommen of andere neervallende fragmenten. Er zijn geen meldingen van gewonden.
Intussen meldden Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten maandagochtend dat zij opnieuw door Iran zijn aangevallen. Het Saoedische ministerie van Defensie zei twee inkomende ballistische raketten te hebben gedetecteerd die op de hoofdstad afkwamen. ‘Eén is onderschept en de andere is in een onbewoond gebied neergekomen.’
Het ministerie van Defensie van de VAE liet weten dat het ‘momenteel reageert op inkomende raket- en dronebedreigingen vanuit Iran’ en dat ‘de geluiden die worden gehoord het gevolg zijn van luchtverdedigingssystemen die raketten en drones onderscheppen’.
Enkele uren eerder meldden de autoriteiten in Abu Dhabi al dat daar een Indiase staatsburger gewond was geraakt door vallend puin van een onderschepte ballistische raket.
Ook in Bahrein ging het luchtalarm af en werden inwoners opgeroepen schuilplaatsen op te zoeken.
ANP/Redactie
In dit liveblog houden we u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rond de oorlog in Iran en de crisis in het Midden-Oosten. Lees hier het vorige liveblog terug.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant