Een week na de gemeenteraadsverkiezingen komt de formatie van nieuwe colleges voorzichtig op gang. Zo gaat oud-burgemeester Ahmed Aboutaleb in Den Haag aan de slag als verkenner en mag Richard de Mos de puzzel in Oldebroek gaan leggen.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
De verkenner brengt na de verkiezingsuitslag in kaart hoe de politieke verhoudingen liggen en welke coalities haalbaar zijn. Uiteindelijk moet dat leiden tot een coalitieakkoord en een nieuw college van burgemeesters en wethouders (B en W). Gemiddeld neemt zo’n proces drie maanden in beslag.
In een aantal gemeenten wordt daarbij een beroep gedaan op ervaren bestuurders. Zo gaat Onno Hoes, oud-burgemeester in Tilburg, aan de slag in zowel Waalwijk als Moerdijk, waar de VVD nipt de grootste werd, gevolgd door Forum voor Democratie. Andere bekende verkenners zijn oud-PvdA-partijleider Lilianne Ploumen (Utrecht), VVD-coryfee Henk Kamp (Almelo), oud-Kamerlid Esmah Lahlah (Nijmegen) en oud-minister Eddy van Hijum (Hardenberg).
In Amsterdam leidt advocaat en oud-raadslid Hendrik Jan Biemond de formatie, terwijl Rotterdam heeft gekozen voor voormalig GroenLinks-wethouder in Arnhem Cathelijne Bouwkamp.
De meeste gemeenten sturen aan op een coalitieakkoord met een raadsmeerderheid, maar een deel kiest voor een raadsbreed akkoord. Daarbij steunen alle partijen de hoofdlijnen van het beleid en wordt gewerkt met wisselende meerderheden, zonder scherpe scheiding tussen coalitie en oppositie.
Hoe vaak zo’n bestuursvorm de afgelopen periode werd toegepast, is onduidelijk. In 2018 werkten 56 gemeenten met een raadsbreed akkoord, tegenover 23 in 2014. De afgelopen periode kozen onder meer de Noord-Hollandse gemeenten Bergen en Velsen voor deze vorm.
Met de keuze voor PvdA-prominent Ahmed Aboutaleb lijkt De Mos in Den Haag een opening te zoeken naar partijen aan de linkerkant. Zijn partij Hart voor Den Haag werd met 16 zetels veruit de grootste, maar is voor een meerderheid aangewezen op samenwerking met D66 (8 zetels) of GroenLinks-PvdA (7 zetels).
Die combinatie ligt gevoelig bij zijn achterban, erkent De Mos. ‘Maar we zullen toch ergens zaken moeten doen’, zei hij tegen Den Haag FM. De VVD, op papier de meest voor de hand liggende partner, bleef steken op drie zetels.
Volgens Ralf Sluijs, de nummer twee van Hart voor Den Haag, ligt een compact college daarom voor de hand. ‘De kiezer is duidelijk geweest en twee partijen kunnen het doen’, zei hij tegen Omroep West. Een conservatief college bestaande uit Hart voor Den Haag, VVD, CDA en Denk is in theorie ook mogelijk, maar dat ziet de grootste partij dus niet zitten. ‘Met minder partijen kunnen besluiten makkelijker worden genomen.’
Opvallend is dat De Mos zelf elders als verkenner optreedt. In Oldebroek, waar de lokale partij Christelijk Verbond Oldebroek (CVO) met zeven van de negentien zetels de grootste werd, moet hij de coalitievorming begeleiden. CVO wordt geleid door Tom de Nooijer, tevens presentator van het televisieprogramma Ongehoord Nieuws, al heeft hij die baan inmiddels opgezegd.
De Mos was een aantal keer te gast bij dat programma. Hij noemt het niet vreemd dat hij is gevraagd als verkenner, zegt hij tegen NOS. ‘Het is heel gebruikelijk om mensen in je netwerk in te zetten om je verder te helpen in dit proces.’ In een verklaring zegt De Nooijer dat ‘Richard kan verbinden, en dat is precies wat Oldebroek nodig heeft in de periode na deze verkiezingscampagne’.
In Gorinchem is het nog onduidelijk of de uitslag – gedeeltelijk – ongeldig wordt verklaard. Volgens burgemeester Reinie Melissant zijn daar mogelijk stemmen geronseld. ‘Mensen zijn thuis en telefonisch benaderd’, zei Melissant tegen de gemeenteraad, ‘en onder druk gezet om een volmacht te geven.’ Bij de verkiezingen behaalden twee lokale partijen de meeste stemmen. De politie en het Openbaar Ministerie doen onderzoek.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant