Terwijl alle ogen gericht zijn op de oorlog in Iran, ontvouwt zich een humanitaire catastrofe in Libanon. Israël is begonnen aan een operatie tegen de extremistische groepering Hezbollah, met alle gevolgen van dien. "Er is geen einde in zicht."
De afgelopen weken heeft de Israëlische operatie in Libanon vorm gekregen. Het Israëlische leger creëert momenteel een bufferzone in het zuiden van het land. Meerdere vitale bruggen over de Litani zijn vernietigd en woningen worden versneld ontruimd en vernield. Honderdduizenden Libanezen mogen niet terugkeren totdat Israël zijn doel om Hezbollah te vernietigen heeft bereikt.
Het startsein voor de Israëlische operatie kwam begin maart, een paar dagen na de moord op de Iraanse opperste leider Ali Khamenei. Het door Iran gesteunde, sjiitische Hezbollah vuurde meerdere raketten af op Israël en mengde zich in de regionale oorlog. "Daarmee verrasten ze iedereen", zegt Nancy Ezzeddine van de Clingendael's Conflict Research Unit. De Libanese groepering had namelijk al meer dan een jaar niets van zich laten horen.
Het was al enige tijd rustig geweest tussen Israël en Hezbollah, tot het begin van de oorlog in Gaza in oktober 2023. Hezbollah voerde aanvallen op Israël uit om Hamas te steunen en druk uit te oefenen op een tweede front. De schade van de aanvallen bleef beperkt. Het conflict sluimerde enige tijd door, tot Israël in het najaar van 2024 een strategische aanval op Hezbollah uitvoerde.
Duizenden leden raakten gewond bij de Israëlische pieperaanval en Israël doodde Hassan Nasrallah, de politiek leider van Hezbollah, bij een luchtaanval. Hezbollah was ernstig verzwakt, waarna Libanon en Israël tot een wapenstilstand kwamen. Die was eenzijdig, aangezien Israël in die tijd aanvallen bleef uitvoeren. "Hezbollah hield zich stil. Er waren geen aanvallen en zeer beperkte publieke betrokkenheid", zegt Ezzeddine. Gedurende vijftien maanden reorganiseerde de groepering zich.
"De Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) is in het enorme gat gesprongen dat de Israëlische aanval achterliet. De groep is nog steeds verzwakt ten opzichte van voor 2024, maar weet zich steviger te verzetten", zegt conflictonderzoeker Erwin van Veen.
In 2025 zijn volgens Van Veen grote hervormingen doorgevoerd. "Ze hebben de militaire tak gescheiden van hun politieke tak. De organisatie is opgeschoond en Hezbollah is offline gegaan, teruggekeerd naar oude methodes van communicatie."
Ook grijpt Hezbollah meer terug op kleinschaligere en guerrilla-achtige tactieken. Dat maakt het voor Israël moeilijk om grip te krijgen op wat ze doen en dat is te zien in de Israëlische strategie, zegt Ezzeddine. "Israël weet niet langer hoe het Hezbollah precies moet ondermijnen."
Israël probeert volgens Ezzeddine wel de achterban van Hezbollah aan te pakken. Israël stelt Hezbollah gelijk aan sjiitische gemeenschappen in Libanon. Door aanvallen uit te voeren op gebieden waar zij leven, hoopt Israël dat de gemeenschappen zich uiteindelijk tegen Hezbollah keren. Die tactiek heeft Israël eerder gebruikt in Libanon en Gaza, zegt Van Veen.
Ook breidt Israël nu zijn operatie uit om massale schade aan te richten, zien de experts. "Civiele infrastructuur en woongebieden waarvan Israël claimt dat ze een link hebben met Hezbollah, worden verwoest", voegt Van Veen toe.
Dat past in Israëls 'Dahieh doctrine': civiele vernietiging om militant verzet te breken. Het gebeurt bijvoorbeeld in de hoofdstad Beiroet, maar momenteel vooral in het zuiden van Libanon. Doordat bruggen zijn vernietigd, is het voor mensen die niet zijn geëvacueerd moeilijk om aan hulp, water, voedsel en elektriciteit te komen.
Sinds begin maart zijn een miljoen Libanezen ontheemd en meer dan duizend mensen, onder wie voornamelijk burgers, om het leven gekomen. "Het is een humanitaire catastrofe", zegt universitair docent conflictstudies Nora Stel over de situatie in Libanon. "Het land hing al volledig in de touwen na de oorlog van 2024. Het heeft bovendien een zwakke overheid die te kampen heeft met een financiële crisis en die deze nieuwe ontheemding absoluut niet aankan."
"Ontheemden moeten het zelf uitzoeken", voegt Ezzeddine toe. "Zo'n 10 procent van de ontheemden kan opgevangen worden door de overheid. De rest leeft op straat of in verlaten gebouwen, soms met nog zes families." Libanon heeft niet de capaciteit om hier tegenop te boksen, zegt ze. "Het legt een enorme druk op de hele gemeenschap. Het is een tikkende bom."
Stel ziet dat ook. Libanon heeft veel ervaring met onderlinge saamhorigheid. Zo vangt het al meer dan een decennium ruim een miljoen Syrische vluchtelingen op. "Maar dat loopt echt tegen zijn grenzen aan."
En de internationale gemeenschap staat grotendeels aan de zijlijn, ziet Van Veen. De hulp die wordt gestuurd is slechts een druppel op de gloeiende plaat. "Dit loopt mogelijk uit op een onbesliste strijd met veel menselijke schade." Ezzeddine ziet nog niet voor zich hoe dit kan aflopen. "Er is tot nu toe geen einde in zicht. Het ziet er niet optimistisch uit."
Mocht Israël erin slagen Hezbollah te verslaan, dan zien de experts nog steeds meerdere gevaren op de loer liggen. Zo kan een strijd als deze de perfecte voedingsbodem zijn voor nieuwe vormen van gewapend verzet. Maar ook als dat niet gebeurt, zijn de problemen niet direct voorbij. Stel: "Het probleem van Israël is dan misschien opgelost, maar dat van Libanon niet. Het Libanese leger is niet in staat het land te verdedigen mocht Israël alsnog aanvallen of land bezetten."
Source: Nu.nl algemeen