Migratie Voormalig Frontex-directeur Fabrice Leggeri wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan misdaden tegen de menselijkheid wegens het illegaal terugsturen van migranten. Justitie in Frankrijk onderzoekt de zaak tegen Leggeri, die inmiddels Europarlementariër voor het radicaal-rechtse RN is.
Fabrice Leggeri, oud-directeur van Frontex en tegenwoordig Europarlementariër voor het radicaal-rechtse Rassemblement National, in 2024 in Parijs.
Op 28 april 2022 diende de toenmalige directeur Fabrice Leggeri zijn ontslagbrief in bij het Europese grensbewakingsagentschap Frontex. Onder druk van onthullingen van journalisten over het faciliteren van het terugsturen van migrantenboten, klachten van Europarlementariërs en een geheim rapport van het Europees Bureau voor Fraudebestrijding (OLAF) was zijn positie onhoudbaar geworden. Hoewel OLAF aanbeval formele stappen tegen Leggeri te ondernemen, achtte Frontex een procedure niet nodig vanwege Leggeri’s vertrek. Dankzij zijn ontslag leek hij te ontkomen aan vervolging.
Tot nu. Dinsdag onthulde persbureau AFP op basis van een anonieme bron bij de Franse justitie dat een Frans hof van beroep onderzoek gaat doen naar Leggeri, op verdenking van medeplichtigheid aan misdaden tegen de menselijkheid en marteling van migranten. Het onderzoek volgt op de aangifte in 2024 van de Franse ngo La Ligue des droits de l’homme en migratie-organisatie Utopia 56. Hun klacht werd in eerste instantie afgewezen, in hoger beroep vonden de twee organisaties wel gehoor.
Binnenkort wordt een onderzoeksrechter aangesteld, die zich gaat verdiepen in de mogelijke misstanden tussen januari 2015 en april 2022, de jaren waarin Leggeri aan het hoofd stond van het Europese grensbewakingsagentschap. In die periode werd het mandaat van het in 2004 opgerichte Frontex aanzienlijk uitgebreid vanwege de migratiecrisis. , Ook het budget groeide: van 143 miljoen euro in 2015 naar 757 miljoen euro in 2022.
De klacht van de twee organisaties gaat over pushbacks: het illegaal en soms gewelddadig terugsturen van migranten die de EU-grens proberen te bereiken. Dat is in strijd met de Europese regels, onder meer omdat deze mensen de kans wordt ontnomen een asielaanvraag in te dienen. Volgens de ngo’s heeft Leggeri Frontex-agenten aangemoedigd om pushbacks en onderscheppingen van migrantenboten door de Griekse en Libische kustwacht te faciliteren.
Een bekend voorbeeld is de onthulling van een collectief van onderzoeksjournalisten uit 2020, die beelden analyseerden waarop te zien zou zijn dat een boot van Frontex met opzet golven veroorzaakte in de Egeïsche Zee, waardoor een boot met 47 migranten terug de Turkse wateren in dreef. Leggeri zou dergelijke zaken hebben toegedekt – medewerkers meldden pushbacks bijvoorbeeld opzettelijk niet.
OLAF concludeerde in 2022 dat Leggeri op de hoogte was van illegale pushbacks door de Griekse kustwacht, die deels financierde en daarover loog tegen het Europees Parlement. Het fraudebureau deed daarnaast onderzoek naar de manier van leidinggeven van Leggeri, dat OLAF omschreef als „een centralisatie van het besluitvormingsproces” en „wantrouwen jegens het personeel en machtsmisbruik”.
Leggeri, die in 2015 uit 63 kandidaten werd gekozen, heeft de aantijgingen altijd ontkend. Of hij vervolgd kan worden, is nog niet duidelijk: het Europees Parlement, waarvan hij lid is, moet dan eerst zijn immuniteit opheffen. In de aanloop naar de Europese verkiezingen van 2024 sloot hij zich aan bij het Rassemblement National (RN). De Franse radicaal-rechtse partij maakte er een grote show van: als voormalig Frontex-baas was Leggeri het perfecte boegbeeld van een strenge anti-immigratieagenda – hét kernthema van het RN. En de partij heeft wegens zijn radicale gedachtengoed sowieso moeite bekende namen aan te trekken.
Het vernietigende rapport van de Europese fraudebestrijder was voor het RN geen reden om niet met Leggeri in zee te gaan. Sterker nog: de partij gebruikte het om van Leggeri een martelaar te maken: omdat hij „immigratie onder controle wilde brengen” zou hij Brussel tegen de haren in hebben gestreken en gedwongen zijn af te treden. „Ik werd onder druk gezet en voelde me in de steek gelaten”, zei Leggeri tegen het radicaal-rechtse weekblad Valeurs Actuelles.
Leggeri, die de prestigieuze bestuurdersopleiding ENA volgde en een groot deel van zijn carrière voor het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken werkte, kreeg de derde plek op de lijst van het RN en werd met gemak verkozen. Als Europarlementariër zet hij zijn strijd tegen ongecontroleerde immigratie voort. De afgelopen jaren verdedigde hij onder meer de herinvoering van de strafbaarstelling van illegaal verblijf, de verlenging van de detentieperiode en de oprichting van terugkeercentra buiten de EU.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU