De Nederlandse gasopslagen zijn in tien jaar niet zo leeg geweest. De situatie is minder ernstig dan ze lijkt, zegt energie-expert Martien Visser, die jaren voor Gasunie werkte. Aanvullen gaat wel veel geld kosten. ‘We gaan zien wie bereid is het meeste te bieden.’
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
De gemiddelde gasopslag in Nederland is nu voor 6 procent vol. In heel Europa is dat 28 procent. Waar komt dat verschil vandaan?
‘Dat heeft vooral te maken met de oude gasvelden bij Norg en Grijpskerk, waar de wintervoorraad voor Nederlandse huishoudens wordt opgeslagen. Die werden altijd geëxploiteerd door Gasterra, dat voor 50 procent eigendom is van de staat en voor de andere helft van Shell en Exxon.
‘Gasterra verkocht jarenlang Gronings gas, maar het bedrijf wordt opgeheven nu de gaswinning daar is gestopt. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) neemt de exploitatie over. Met Gasterra is afgesproken dat die opslagen leeg opgeleverd moeten worden.
‘Norg is al leeg en Grijpskerk is nog voor 1,8 procent gevuld. Dat restje zullen ze er de komende dagen waarschijnlijk uithalen, want op 1 april begint het vulseizoen. Daarnaast heb je nog de gasopslag in Bergermeer, die wordt gerund door Taqa, het staatsgasbedrijf van Abu Dhabi. Bergermeer is voor bijna 14 procent gevuld.’
Europa heeft één gasmarkt. Is het niet een beetje onzinnig om zo naar dat nationale percentage te kijken?
‘Ja en nee. Er is in Europa één systeem waarin gas wordt getransporteerd en verhandeld. Energiebedrijven kunnen zelf beslissen waar ze het opslaan. Via de Europese gasbeurs wordt het verkocht en stroomt het door Europa. Een Nederlands energiebedrijf kan op die beurs gas kopen, ook als de opslagen in Nederland leeg zijn.
‘Niet al het gas in de opslagen is zomaar voor die markt beschikbaar. Zo heeft Italië nog een hoge vulgraad van 44 procent, maar dat is een strategische voorraad die de Italiaanse staat alleen bij hoge nood verkoopt, waarschijnlijk gericht aan Italiaanse bedrijven.
‘Ik denk dat je voor Nederland het beste alleen kunt kijken naar Duitsland, België en Groot-Brittannië. Daar functioneert het echt als één systeem.’
De opslagen van die landen zijn gemiddeld nog voor 17 procent gevuld. Daarnaast lopen de Europese vulgraden amper terug. Er komt dus genoeg gas binnen uit eigen winning, via pijpleidingen en met schepen.
‘Ja. Maar in Nederland wordt de capaciteit om lng (vloeibaar gas, red.) aan land te brengen voor het grootste deel nu benut. Er wordt ook nog steeds veel gas verbruikt, want de vulgraad loopt niet op. Het is dus spannend om te zien hoe snel de opslagen vanaf 1 april weer volgepompt worden.’
Daarvoor is Europa nu erg afhankelijk van het gas dat uit de VS komt, toch?
‘Dat wordt de komende weken echt spannend. Door de oorlog in de Golf is er in Azië nu veel aanbod weggevallen. Aziatische kopers zullen dus ook proberen het gas uit de VS te kopen. We gaan zien wie bereid is het meeste te bieden.’
Uiteindelijk is het dus vooral een kwestie van geld of die opslagen gevuld worden?
‘Ja, en dat is nu heel duur, zeker omdat de voorraden zo leeg zijn. Er is door mij en andere experts vorig jaar gewaarschuwd dat Nederland, en eigenlijk de hele EU, een regeling moest optuigen om te zorgen dat de gasopslagen helemaal vol zouden zijn bij het ingaan van de winter.
‘Dat Gasterra de Nederlandse opslagen leeg oplevert, vond ik ook een te groot risico. Dat had ik nooit gedaan als ik minister was. Nu kunnen dat twee hele dure fouten worden.’
Intussen dreigt Trump de toevoer van Amerikaans gas te staken als het Europees Parlement morgen niet instemt met de handelsdeal tussen de VS en de EU. Hoe reëel is dat dreigement?
‘Dat kan hij in principe niet zomaar doen; die lng wordt verhandeld op een wereldmarkt. Toch geeft het wel wat onzekerheid, want die bedrijven zijn afhankelijk van de Amerikaanse overheid voor vergunningen. De twijfel over wat zo’n dreigement precies kan betekenen, drijft de prijs ook verder op.’
Wilt u belangrijke informatie delen? Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant