Wat de nieuwe naam donderdag ook wordt, laat de fusie van GroenLinks en PvdA afrekenen met elitaire politiek en weer een emancipatiebeweging worden.
GroenLinks-PvdA heeft een imagoprobleem, zo schreef Jarl van der Ploeg in zijn column in de Volkskrant. Veel mensen zien de partij als elitair, terwijl ‘de echte elite zich het leplazarus lacht’. De partij heeft volgens hem twee dingen nodig: een nieuwe naam en een nieuwe leider die weet te overtuigen dat niet immigratie het probleem is, maar vermogensongelijkheid.
Die nieuwe naam komt er donderdag en op de partijleiding kom ik terug, maar bovenal moet de fusie weer een emancipatiebeweging worden. Een beweging van klasse- en klimaatbewustzijn. Een beweging ook die het persoonlijke politiek weet te maken.
Over de auteur
Niels Niessen is cultuurwetenschapper en auteur van Resisting Big Tech: The Personalized Is Political.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Vooralsnog lukt dat maar matig. Het probleem is dat de partij – pardon: beweging – de dingen zelden echt weet te analyseren: het kolonialisme van Israël, het imperialisme van de Navo, de huidige wapenwedloop (waar GL-PvdA nota bene vóór heeft gestemd) en ook gewoon het kapitalisme.
Dat kapitalisme komt in het concept-beginselprogramma uit december 2025 welgeteld één keer voor, in de combinatie ‘ongeremd kapitalisme’. De sociaaldemocratische suggestie hier is dat niet het kapitalisme an sich het probleem is, maar enkel het doorgeslagen neoliberale karakter ervan. Dat is niet de juiste analyse.
Zoals LinksBoven (een pressiegroep binnen GroenLinks-PvdA die de fusie naar links wil trekken) terecht stelt in reactie op het beginselprogramma: ‘Ook in geremde vorm leidt kapitalisme tot onderdrukking en uitbuiting van mens en natuur – als niet hier, dan wel elders ter wereld. Daarom moeten we het kapitalisme niet beteugelen, maar de kapitalistische logica doorbreken door democratisering van de economie en radicale herverdeling van kapitaal.’
Om die strijd vorm te geven, organiseerde LinksBoven onlangs een bijeenkomst in Utrecht over het ecosocialisme: een sociaaleconomisch systeem dat niet langer gebaseerd is op oneindige groei, maar op collectief eigendom en klimaatrechtvaardigheid. In juni 2025 nam het gezamenlijke GL-PvdA-congres het ecosocialisme met overtuiging aan als grondbeginsel van de fusiebeweging. Goed dus zo’n gespreksmiddag over de principes van de nieuwe beweging.
Op de bijeenkomst over ecosocialisme in Utrecht was echter niemand van de partijtop aanwezig, niet van de Tweede Kamerfractie en ook niet van het partijbestuur. Het laat zien dat er nogal wat afstand bestaat tussen hen die de fusie momenteel uitdenken en de activistische linkerflank.
Toch zou de fusie er goed aan doen onomwonden voor het ecosociale verhaal te kiezen. Het ecosocialisme poogt namelijk een antwoord te bieden op de klimaatcatastrofe en de vermogenskloof. Het ecosocialisme is bovendien een emancipatoir verhaal: tegen een extractief systeem dat de aarde opbrandt en mensen individualiseert en versnijdt tot data, vóór een gedeelde wereld en ‘een goed leven voor eenieder, overal’ (aldus het Manifest voor een Ecosociale Revolutie).
Om bij emancipatie te blijven: hopelijk slaagt de fusie erin het persoonlijke weer politiek te maken. Het persoonlijke is politiek: deze oorspronkelijk feministische slogan uit de jaren zeventig geeft uitdrukking aan het besef dat gevoelens van bestaansonzekerheid, burn-out of isolatie hun oorsprong vinden in dominante machtsstructuren. Het is de uitdaging voor de linkse fusie – en voor elke progressieve beweging – om dat collectief bewustzijn aan te wakkeren, met name onder hen die nu radicaal rechts of niet stemmen.
De vraag is of dat lukt met een enkele politieke leider. Waarom niet eens een campagne met meerdere gezichten, bijvoorbeeld één uit elke regio (Noord, Oost, Zuid, West) of zelfs uit elke provincie? Laat verschillende kandidaten het gezamenlijke verhaal vertalen naar regionale strijd (tegen datacenters en woningnood, voor natuur en publieke voorzieningen). Die strategie biedt wellicht antwoord op het dilemma waar links meer mee te kampen heeft dan rechts: dat in de schijnwerpers van talkshows en De Telegraaf elk persoon al snel een mediapersonage wordt en daarmee minder mens.
Of, zoals GL-PvdA-Kamerlid Marjolein Moorman stelde in een interview, het is voor linkse politici essentieel om het politieke verhaal te verbinden aan het eigen persoonlijke verhaal. Een enkel persoonlijk verhaal is al snel afgezaagd. Een veelheid aan verhalen, verbonden aan een uitgesproken visie, inspireert.
De nieuwe linkse fusie staat dus meteen al op een kruispunt: voortkabbelen met het elitaire links-liberale imago of écht linksaf. De Partij voor de Dieren is al jaren groener, Bij1 antikolonialer en in Amsterdam kwam het revolutionaire De Vonk heel dicht bij een gemeenteraadszetel. Wordt de GroenLinks-PvdA-fusie een halfslachtige som der delen, dan ligt de ruimte links van links in de komende jaren wagenwijd open voor een echt antikapitalistische en antikoloniale volksbeweging.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant