In navolging van Westerwolde, dat inmiddels 6,5 miljoen euro aan dwangsommen incasseerde voor het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel, zetten nu Hardenberg en Epe het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) financieel onder druk vanwege geschonden afspraken over azc’s. Gaat dat helpen?
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
De gemeente Hardenberg is niet te spreken over het COA. In de Overijsselse plaats worden al tien jaar circa zevenhonderd asielzoekers opgevangen, in een relatief groot azc. Dat zou volgens een bestuursovereenkomst tussen de gemeente en de opvangorganisatie maximaal tien jaar open blijven. Nadat een meerderheid in de gemeenteraad in april 2025 al besloot de periode niet te verlengen, liep de overeenkomst op 8 maart jongstleden af. Maar het COA slaagde er vanwege een gebrek aan opvangplaatsen elders in het land niet in die afspraak na te komen.
Tot grote verontwaardiging van de gemeenteraad liet de minister van Asiel en Migratie daarop weten dat het azc niet gesloten zou worden. ‘De gemeenteraad vindt dat het COA zich aan de gemaakte afspraken moet houden’, klonk het duidelijk. Een ‘nadrukkelijk beroep op de minister’ en ruim twee weken uitstel die de gemeente het COA gunde, boden geen respijt.
‘Het niet nakomen van deze afspraak is onbehoorlijk bestuur’, meent de raad van Hardenberg eensgezind. Daarop besloot het gemeentebestuur het COA een zogenoemde ‘last onder dwangsom’ op te leggen. Die gaat woensdag in, en betekent dat het COA elke dag dat er nog asielzoekers verblijven in het azc 55 duizend euro moet betalen aan de gemeente, vanwege het schenden van de afspraak. Dinsdag verbleven er nog 427 personen in de opvang.
Kort gezegd: overmacht. ‘Door onvoldoende opvangplekken in het land is er op dit moment nergens ruimte om de bewoners op te vangen’, verklaarde de organisatie. ‘Het COA betreurt de situatie, maar ziet geen andere mogelijkheid om te voorkomen dat mensen op straat komen te staan.’
Dat bij de gemeenteraadsverkiezingen vorige week veel lokale partijen wonnen met een uitgesproken anti-azc-standpunt, zal de opvangorganisatie zeker niet verder helpen. Veel gemeentebesturen tilden een besluit over de komst van een azc namelijk over de verkiezingen heen.
De gemeente Westerwolde, waar Ter Apel toe behoort, stapte in 2024 tot twee keer toe naar de rechter vanwege precies eenzelfde geschil met het COA. In het aanmeldcentrum mogen maximaal tweeduizend personen verblijven, zo is vastgelegd in de bestuursovereenkomst tussen gemeente en COA. Al drie jaar lang wordt dat maximum overschreden. In de nacht van dinsdag op woensdag verbleven er 2.170 asielzoekers – het hoogste aantal sinds 23 oktober 2024.
De rechter gaf de gemeente Westerwolde tot tweemaal toe gelijk. In eerste instantie werd een dwangsom opgelegd van 15 duizend euro per dag, tot een maximum van 1,5 miljoen euro. Maar het drukmiddel haalde weinig uit, Ter Apel bleef overbelast en de limiet werd bereikt. Daarop stapte Westerwolde opnieuw naar de rechter. Niet vanwege het geld, benadrukte burgemeester Jaap Velema steeds, maar als drukmiddel. Omdat een afspraak een afspraak is. En omdat een overvol aanmeldcentrum niet goed is voor de asielzoekers en niet goed voor het dorp.
In tweede instantie gold een dwangsom van 50 duizend euro, tot een maximum van 5 miljoen euro. Ook dat bracht geen verlichting: de limiet werd vorige week bereikt. Het geld wil de gemeente overigens besteden aan het opknappen van het centrum van Ter Apel.
De gemeente Westerwolde beraadt zich momenteel op vervolgstappen – en mogelijk een nieuwe rechtsgang. Maar daarvoor wil burgemeester Velema de nieuwe gemeenteraad een stem geven.
Ja. De Gelderse gemeente Epe liet maandag weten ook voornemens te zijn een last onder dwangsom op te leggen aan het COA. Het plaatselijke Fletcher-hotel is in gebruik als noodopvang. Maar de tijdelijke omgevingsvergunning daarvoor verliep vorige week vrijdag, en is niet verlengd. Zaterdag stelde de gemeente bij een controle vast dat het hotel nog steeds wordt gebruikt voor de opvang van asielzoekers.
Met de dreigende dwangsom wil de gemeente het COA en ook het hotel bewegen tot naleving van de regels en het herstel van de toeristische functie van het hotel. ‘Dit vinden we belangrijk, omdat we ons willen houden aan onze belofte aan omwonenden, inwoners en ondernemers.’
Interessant is dat de gemeente dus niet alleen het COA aanmaant, maar ook de hotelketen, die op veel plekken hotelruimte als noodopvang verhuurt aan de opvangorganisatie – en daar naar verluidt veel geld mee verdient.
De gemeente Epe heeft beide partijen een week gegeven om te reageren. Anders dreigt een dwangsom van ruim 63 duizend euro per dag tot een maximum van ruim 11 miljoen euro voor het COA, en een van ruim 17 duizend euro per dag tot een maximum van ruim 3 miljoen euro voor Fletcher Hotels. De gemeente is niet bereid opnieuw een tijdelijke omgevingsvergunning te verlenen voor deze noodopvang.
Overigens wordt het COA volledig bekostigd door het Rijk, en dus komen (eventueel) opgelegde dwangsommen voor rekening van de belastingbetaler.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant