is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Op 1 december 1973 riep Joop den Uyl de Nederlanders op energie te besparen door de gordijnen ‘s avonds vroeg te sluiten, de thermostaat lager te zetten en zuinig te zijn met elektriciteit.
‘Het wordt nooit meer zoals het vroeger is geweest’, zei hij in een televisierede vanuit het Torentje, nadat de olie-exporterende landen in het Midden-Oosten een olie-embargo tegen Nederland hadden afgekondigd vanwege de politieke steun aan Israël. De olieprijs explodeerde van 3,30 dollar tot 10 dollar per vat. Dat was een verdrievoudiging. Eind jaren zeventig volgde nog een keer een verviervoudiging nadat de ayatollahs de sjah verdreven, iets wat Trump nu wil terugdraaien.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De baas van het Internationale Energie Agentschap (IAE) Fatih Birol noemde vorige week de huidige energiecrisis erger dan de twee uit de zeventiger jaren samen. Dat lijkt op paniekzaaierij. De prijs van een vat olie is nu met 47 procent gestegen van 70 tot 103 dollar. Toen was de stijging bijna 1.100 procent. Daarnaast was toen de overtuiging dat de olievoorraden in de wereld eindig waren.
Een jaar eerder had de zogenoemde Club van Rome het rapport Grenzen aan de Groei gepubliceerd, waarin werd voorspeld dat alle winbare olie in 2000 op zou zijn. De Club van Rome ging daarbij uit van een voorraad van 500 miljard vaten ruwe olie. Inmiddels is ondanks ongebreidelde consumptie sinds 1972 de geschatte wereldoliereserve toegenomen tot 1,7 biljoen vaten. Daarnaast zijn er inmiddels veel meer alternatieve energiebronnen gekomen zoals wind en zon. In vergelijking met 1973 zijn de VS een belangrijke exporteur geworden van olie en gas in plaats van een importeur. De problemen van nu zijn vooral politiek: een totale boycot van Russische olie en gas en een blokkade van de Straat van Hormuz door Iran.
Niemand weet hoelang die conflicten nog duren, maar uiteindelijk zal er een keer een oplossing voor komen – zeker als de nood aan de man komt en olie en gas zo onbetaalbaar worden dat zittende presidenten en regeringen hun eigen positie in gevaar zien komen.
In 1973 en 1979 accepteerde het electoraat in veel landen nog gelaten dat bij crises de tering naar de nering moest worden gezet. Dan maar een keertje minder op vakantie. Of daarom maar niet afgereisd naar een jarig familielid 100 kilometer verderop. Nu laat het electoraat zich niets meer ontzeggen. De gemeenschapszin van de autoloze zondagen uit de tijd van Den Uyl is in de huidige samenleving ver te zoeken. Als Jetten al vanuit het Torentje zou oproepen om de auto op zondag te laten staan en deze zomer niet op vakantie te gaan, graaft hij zijn eigen graf.
Als de crisis echt zo erg wordt als Birol vreest dan gaat de accijns naar beneden, worden de strategische reserves vrijgegeven, gaan desnoods de gasputten in Groningen weer open en worden zelfs de jaknikkers in Drenthe weer aangezet.
De speech van Den Uyl blijft een even mooie nostalgische herinnering als de acties van Johan Cruijff.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns