Het kabinet-Jetten ligt onder toenemende druk van de Tweede Kamer om snel in te grijpen tegen de hoge brandstofprijzen en andere economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. In een Kamerdebat dat morgen plaatsvindt willen meerdere partijen dat het kabinet tempo maakt, nu diverse Europese landen al maatregelen hebben genomen om de prijzen aan de pomp te verlagen.
Tot nu toe vindt het kabinet het nog te vroeg voor noodmaatregelen. De brandstofprijzen bewegen sterk op en neer door hoop op de-escalatie en vrees voor verdere oorlog, en premier Jetten wil eerst zien of de prijsstijgingen structureel zijn. Tegelijk werkt het kabinet aan een nieuw noodfonds energie voor lage inkomens die hun energierekening niet meer kunnen betalen, maar dat fonds zal waarschijnlijk pas tegen het einde van het jaar beschikbaar zijn.
In de tussentijd merken automobilisten de hoge prijzen meteen in hun portemonnee, terwijl landen als Spanje, Italië, Noord-Macedonië, Zweden en Griekenland de btw of accijns al hebben verlaagd of plannen in die richting hebben. België hanteert al langer een maximumprijs aan de pomp, waardoor benzine daar nu 1,82 tot 1,86 euro per liter kost. Dat zorgt voor tanktoerisme vanuit de Nederlandse grensstreek en gemiste btw-inkomsten voor de Nederlandse schatkist, wat de druk op het kabinet verder opvoert.
Volgens politiek verslaggever Eva Wiessing is het voor het kabinet lastig om snel de accijnzen te verlagen, omdat dat de staat miljarden kan kosten en zo’n stap in de praktijk lastig terug te draaien is. JA21 stelt voor om in elk geval de extra btw-inkomsten door de hogere prijzen terug te geven aan automobilisten via een accijnsverlaging, maar volgens minister Heinen van Financiën valt die extra opbrengst in werkelijkheid lager uit. Toch wordt het voor het minderheidskabinet moeilijk om niets te doen als een Kamermeerderheid achter ingrepen aan de pomp gaat staan.
In de oppositie gaan de eisen verder: de SP wijst erop dat Nederland inmiddels de hoogste brandstofprijzen van Europa heeft, terwijl de ChristenUnie 900 miljoen euro aan geplande accijnsverlaging voor volgend jaar al dit jaar wil inzetten. GroenLinks-PvdA en SP pleiten bovendien voor een maximumprijs aan de pomp, zodat niet de belastingbetaler maar oliebedrijven met hun winstmarges een deel van de klap opvangen. GroenLinks-PvdA-leider Klaver denkt dat er voor zo’n prijsplafond steun van een meerderheid is, en Jetten noemt het voorstel een "heel interessante suggestie" waar het kabinet volgens hem "heel serieus naar kijkt".
Toezichthouder De Nederlandsche Bank en budgetinstituut Nibud waarschuwen intussen voor ongerichte maatregelen die iedereen helpen, ongeacht inkomen. DNB-president Olaf Sleijpen stelt dat een accijnsverlaging van 10 cent per liter relatief weinig oplevert voor wie het echt nodig heeft en dat ondersteuning beter kan worden gericht. Nibud benadrukt dat hogere olie- en gasprijzen uiteindelijk zorgen voor duurdere energie en boodschappen, wat bij lage inkomens tot forse tekorten kan leiden, en roept het kabinet op op tijd extra steun voor deze groepen uit te werken.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
Source: Fok frontpage