De brandstichtingen en explosies bij joodse instellingen in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk zijn georkestreerd door Iran. Dat zegt terrorisme-onderzoeker Julian Lanchès, verbonden aan International Centre for Counter-Terrorism (ICCT), in gesprek met de Volkskrant.
is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant met als specialisatie cybersecurity en inlichtingendiensten.
Lanchès, gespecialiseerd in het gedrag van terroristische actoren, zegt dat er ‘sterke aanwijzingen’ zijn dat de golf aan aanvallen een vorm van hybride oorlogsvoering is door Iran. Dat leidt hij af uit de verspreiding van videoberichten waarin de aanslagen worden opgeëist.
Een nieuwe groep, die zich Harakat Ashab al-Yamin al-Islamia noemt, publiceert na aanvallen berichten in een klein aantal Telegramkanalen en claimt daarmee verantwoordelijkheid. Lanchès: ‘We hebben de verspreiding van die video’s getraceerd en we zijn er vrij zeker van dat deze video’s steeds als eerste verschenen op kanalen die gelinkt zijn aan Iran.’
Het merendeel van deze kanalen bestaat al langer en is verbonden aan pro-Iraanse milities in Irak. Die bewegingen hebben volgens Lanchès weer banden met de Iraanse Revolutionaire Garde. Ook andere Telegramkanalen die de aanslagen vermelden, hebben een link met Iran.
De onderzoeker noemt verder de timing opvallend. Veel aanslagen vonden midden in de nacht plaats. ‘Maar deze Telegramkanalen meldden de aanvallen al binnen enkele minuten. Niet altijd met exact dezelfde video, maar ze spraken wel vrijwel direct over de aanslagen. Dat suggereert dat er een soort connectie moet zijn. Misschien niet rechtstreeks met de daders, maar mogelijk via een tussenpersoon.’
Dat een nieuwe, onbekende sjiitische islamitische groepering de verantwoordelijkheid opeist, vindt hij eveneens verdacht. ‘Je zou kunnen zeggen: misschien is dit gewoon een echte sjiitische terroristische groep. Maar er zijn veel inconsistenties. Het begint al met de naam: daarin staan verschillende spelfouten.’ Het woord ‘islamitische’ is verkeerd gespeld. Vreemd voor een werkelijk islamitische groepering.
Dat de mogelijke aanslagplegers – in Nederland zijn personen aangehouden tussen de 14 en 19 jaar oud – zo jong zijn, past in de aanpak van hybride oorlogsvoering die Rusland ook toepast, zegt Lanchès. Hij schat in dat het rekruteren via tussenpersonen gaat. ‘Die zoeken bijvoorbeeld via Telegram of TikTok jonge mensen die voor geld bepaalde taken willen uitvoeren. We weten dat de georganiseerde misdaad dat in Nederland al regelmatig doet – voor explosievenaanvallen en zelfs voor liquidaties.’
Ook Rusland rekruteert op vergelijkbare wijze personen om brand te stichten, camera’s op strategische plekken te hangen, graffiti te spuiten of zelfs om liquidaties voor te bereiden. Een andere optie, zegt de onderzoeker, is directe betrokkenheid van de georganiseerde misdaad. ‘We weten dat vijandige staten zoals Rusland en Iran soms samenwerken met criminele netwerken. Ze geven opdrachten aan georganiseerde misdaad, en die besteden het werk vervolgens uit aan uitvoerders. Ik ben er vrij zeker van dat daders klussen uitvoeren in ruil voor geld. Het lijkt daarmee op uitbestede rekrutering.’
Wie de tussenpersonen zijn en of rekrutering ook direct door Iraanse inlichtingenofficieren gebeurt, weet de onderzoeker niet. Eerder waarschuwden Amerikaanse en Britse diensten voor het activeren van zogeheten ‘slapende cellen’ door Iran. Een van de pro-Iraanse Telegramkanalen verspreidde op 7 maart in de nacht een mysterieus bericht met een oproep. ‘Aan alle jihadistische personen in het westen, oosten, de aarde….’, begon de tekst. De oproep eindigde met: ‘Geeft toestemming aan alle slapende cellen (R362 – C357 – A351) om in actie te komen.’
Hoewel de boodschap onheilspellend klinkt, is Lanchès sceptisch over de daadwerkelijke activering van mogelijke Iraanse cellen. ‘Als je naar de daders van de huidige aanslagen kijkt, lijken dat geen slapende cellen van de Iraanse inlichtingendienst. De communicatie rond de aanvallen was erg amateuristisch.
Als de Iraanse inlichtingendienst er direct achter zat, zou het waarschijnlijk een stuk professioneler zijn uitgevoerd.’ Waarom de boodschap dan werd verspreid? ‘Als we aannemen dat dit een hybride operatie is, dan is het belangrijkste doel waarschijnlijk verwarring zaaien. Dat is de kern van hybride oorlogsvoering: chaos creëren, verwarring verspreiden en het Westen destabiliseren.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant