De Biënnale van Venetië is al weken doelwit van protest, omdat het kunstevenement Rusland en Israël wil toelaten. De Nederlandse kunstenaar Dries Verhoeven ondertekende een brief om Israël te weren.‘Kunstenaars vertegenwoordigen hier naast zichzelf ook een land.’
Aan de prestigieuze internationale tentoonstelling, die op 9 mei opent, doen 99 landen mee met een eigen presentatie. De organisatie lijkt zich niets aan te trekken van de geopolitieke spanningen, wat in de aanloop naar de opening tot veel protest leidt.
Twee weken geleden dreigde de Europese Commissie de financiële steun aan de Biënnale van Venetië in te trekken, omdat de organisatie besloot om Rusland toe te laten. De vorige twee edities was er geen Russische inzending. In 2022 hadden de curatoren en kunstenaars zich teruggetrokken, in 2024 was het Russische paviljoen aan Bolivia uitgeleend.
Volgens de organisatie horen ‘censuur en uitsluiting niet bij kunst’, vandaar dat dit keer wel een Russische tentoonstelling is aangekondigd. Daarmee lapt het tweejaarlijkse kunstevenement, dat meer dan een half miljoen bezoekers trekt, het Europese boycotbeleid richting Rusland aan zijn laars. ‘Lidstaten, instituties en organisaties behoren te handelen in lijn met de Europese sancties’, aldus de Europese Commissie.
Ook de deelname van Israël is controversieel. Vorige keer bleef het Israëlische paviljoen op initiatief van de kunstenaar en curatoren gesloten. Dit jaar wil Israël een presentatie van beeldhouwer Belu-Simion Fainaru laten zien.
Inmiddels is er een oproep tot boycot van de Israëlische inzending. Op initiatief van het collectief Anga (Art Not Genocide Alliance) ondertekenden 182 deelnemende kunstenaars, curatoren, schrijvers en biënnalemedewerkers uit verschillende landen een brief met de eis dat Israël wordt uitgesloten van deelname.
‘Zolang Israël bestaat door middel van genocide, etnische zuivering en apartheid, mag het niet vertegenwoordigd zijn op de Biënnale van Venetië’, aldus de open brief die sinds oktober circuleert, maar pas vorige week werd gepubliceerd.
De tentoonstelling van Israël zal dit keer niet in het vaste paviljoen van Israël in de Giardini plaatsvinden, dat wordt gerenoveerd. In plaats daarvan kreeg Israël een vervangende expositieplek op de Arsenale, de andere hoofdlocatie van de biënnale. Daarmee faciliteert de biënnale de deelname van Israël, vindt Anga.
In het paviljoen van Nederland zal een installatie te zien zijn van kunstenaar en theatermaker Dries Verhoeven (50). Verhoeven staat bekend om zijn controversiële installaties en performances in de publieke ruimte. Zijn nieuwe project The Fortress zal een ‘performatieve interventie’ worden.
Samen met de curator van die presentatie, Rieke Vos, en dertien performers die meedoen aan het kunstwerk ondertekende Verhoeven de oproep van Anga. ‘We moeten kritisch zijn op een land dat genocide pleegt, al decennia een koloniaal apartheidsbewind voert en nu via een landenpaviljoen zijn publieke imago wil oppoetsen’, aldus Verhoeven.
Volgens de als radicaal-rechts bekendstaande directeur van de biënnale, Pietrangelo Buttafuoco, heeft het evenement niks met geopolitiek te maken. Verhoeven bestrijdt dit: ‘Waarin de biënnale verschilt van andere grote internationale tentoonstellingen is dat kunstenaars hier naast zichzelf ook een land vertegenwoordigen. De invulling van zo’n landenpaviljoen kan voor staatspropaganda, oftewel art washing, worden gebruikt.’
Verhoeven zegt desgevraagd zijn podium in de biënnale niet op te willen geven. ‘Ik laat mij de kans niet ontnemen om als paard van Troje deze situatie van binnenuit te becommentariëren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant