De Eerste Kamer heeft de wet verworpen die ondermijning van de rechtsstaat door financiering van maatschappelijke organisaties moest tegengaan. Daarmee is strengere controle op donaties uit onvrije landen aan verenigingen en stichtingen, waaronder kerkgenootschappen en moskeeën, van de baan.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
Aan de wet was tien jaar gewerkt. Vorig jaar haalde het wetsvoorstel nog een ruime meerderheid in de Tweede Kamer, maar in de zeer kritische Eerste Kamer bleef die vorige week tijdens de inhoudelijke behandeling uit zicht. Uiteindelijk stemden dinsdag alleen VVD, PVV, SGP en JA21 voor.
Partijen die in de Tweede Kamer nog instemden met de wet, haakten nu af. D66, BBB, SP, ChristenUnie en CDA vonden in de senaat dat de wet een te zwaar middel was voor het beoogde doel. Burgemeesters en het Openbaar Ministerie (OM) zouden volgens het kabinet in de toekomst ‘twee tot vijf keer per jaar’ inzage gaan eisen in de boeken van verdachte instellingen.
Maar in een eerdere hoorzitting in de Eerste Kamer lieten zowel het Nederlands Genootschap van Burgemeesters als de topman van het OM weten helemaal niet op deze bevoegdheid te zitten wachten. Burgemeesters vreesden voor hun neutrale positie in de eigen gemeente en het OM zag er niets in om als ‘een duizenddingendoekje’ te worden ingezet, aldus topman Rinus Otte.
David van Weel, minister van Justitie en Veiligheid (VVD), benadrukte vorige week in het debat dat de wet echt noodzakelijk was. Hij gaf toe dat de wetsgeschiedenis er een was ‘met een enorm lange baard’, maar zei ook: ‘Als u mij vraagt of de wet na tien jaar nog nodig is, zeg ik u met alles wat ik weet en waarmee ik ervaring heb opgedaan: ja, en misschien wel meer dan ooit. Buitenlandse beïnvloeding behoort niet tot het verleden.’
Van Weel omschreef de wet als ‘een heel specifiek instrument dat alleen in voorkomend geval uit de gereedschapskist zal komen’. Daarmee wilde hij de onrust wegnemen bij maatschappelijke organisaties, die vreesden voortdurend belast te worden met informatieverzoeken van de overheid. Stichtingen zouden verplicht worden om financiële stukken te deponeren bij het handelsregister. Van Weel: ‘Ik vind het een instrument dat past bij deze tijd en dat op dit moment ontbreekt.’
De Eerste Kamer ging daar niet in mee. BBB-senator Robert van Gasteren: ‘De noodzaak van een extra wet is blijkbaar klein.’ Paul van Meenen (D66) wees op de taak van de Eerste Kamer: toezien op de ‘uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en rechtmatigheid’ van wetsvoorstellen. Hij voorzag ‘voor het hele maatschappelijk middenveld extra regeldruk, wat wij onwenselijk vinden’.
Het is de tweede keer in korte tijd dat de Eerste Kamer een wetsvoorstel tegenhoudt. Eerder deze maand staakte het kabinet de behandeling van een wet die de drempel voor grootouders moest verlagen om bij de rechter omgang met hun kleinkinderen te kunnen vragen na een echtscheiding. Ook hier twijfelden veel senatoren of de wet wel echt nodig was. Half april behandelt de Eerste Kamer de twee omstreden asielwetten van oud-minister Marjolein Faber (PVV). Ook voor die wetten is een meerderheid nog niet zeker.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant