nieuwsbriefNRC Voorkennis
NRC Voorkennis De AEX krijgt er een nieuwe bewoner bij: SBM Offshore. Alhoewel, echt nieuw is de bouwer van drijvende boorplatformen nou ook weer niet. Wat zegt de terugkeer over SBM, een bedrijf dat als gevolg van een steekpenningenaffaire vorig decennium langere tijd in het verdomhoekje zat?
Een FPSO-unit van SBM Offshore 180 kilometer van de kust van Brazilië.
Degraderen en promoveren: niet alleen in de sport bestaat het fenomeen. Ook op de Amsterdamse beursvloer kun je in een hogere divisie terechtkomen. Zie je de AEX als de Eredivisie bij het mannenvoetbal, dan is SBM Offshore de ADO Den Haag onder de Nederlandse beursbedrijven. Daartegenover staat Randstad dat momenteel meer de Heracles Almelo of NAC Breda is: de uitzender degradeert naar de Midkap-index.
Een wat flauwe vergelijking wellicht maar deze maandag keert SBM Offshore na acht jaar terug in de AEX-index. Elke drie maanden weegt beursuitbater Euronext opnieuw wie er behoren tot de dertig grootste Nederlandse beursbedrijven. Het kijkt daarbij naar verschillende factoren, onder meer naar de marktwaarde (het aantal verhandelbare aandelen maal de prijs per aandeel) en de hoeveelheid aandelen die beschikbaar zijn. En daar komt een ranglijst uit.
Dit is een ingekorte versie van de NRC Voorkennis-nieuwsbrief. Twee keer per week schrijft de economieredactie van NRC daarin over economische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Voorkennis
Het is daarmee geen directe graadmeter voor de vraag hoe goed (of slecht) bedrijven het doen, maar meer een weergave van hoe populair ondernemingen zijn op de beurs. Al is er natuurlijk wel een verband met de prestaties: wie goede omzet- en winstcijfers laat zien, zal over het algemeen gewilder zijn dan slecht presterende bedrijven.
Waar Randstad al twaalf (!) kwartalen op rij een omzet draait die lager is dan de drie maanden ervoor, gaat het SBM Offshore juist voor de wind. En dat is best bijzonder. Wie enkele jaren terug had voorspeld dat een bedrijf dat drijvende platformen bouwt voor de winning van olie en gas op zee anno 2026 in de hoofdindex van de Nederlandse beurs terecht zou komen, zou wellicht vreemd zijn aangekeken. We zaten vol in de energietransitie en de focus was vooral op groen.
Hoewel SBM ook drijvende windturbines bouwt, bedreigde de omslag naar hernieuwbare energie een belangrijk deel van de inkomsten. Welk bedrijf gaat immers investeren in drijvende boorplatformen – FPSO’s in vakjargon – van meer dan een miljard euro per stuk als het onzeker is of de fossiele grondstoffen ook over 20 jaar nog voldoende afgenomen gaan worden?
Maar die ontwikkeling is, wat je daar ook van vindt, afgeremd. Olie- en gasbedrijven investeren weer volop in fossiele energie. Kijk naar Shell en BP die hun groene koers naar de zijlijn hebben gemanoeuvreerd. „De sector is het er wel over eens dat olie en gas nog decennia deel gaan uitmaken van de energiemix”, zegt Joost Schmets namens beleggersvereniging VEB. En dat betekent voor SBM Offshore dat het ook meer opdrachten krijgt.
Het boren naar olie en gas op de zeebodem was jarenlang not done: vanwege de schade die het meebrengt aan de zeebodem, maar ook omdat het winningsproces te duur was. Dat laatste argument gaat niet meer op. „De productiekosten zijn gedaald”, zegt Schmets. „Tegenwoordig is het al rendabel vanaf een prijs van ongeveer 25 dollar per vat olie.”
Oftewel de kosten van deze manier van oliewinning wegen voor bedrijven als Shell en BP op tegen de winst die er op behaald kan worden. En dat is geen hogere wiskunde: afgelopen twaalf maanden kwam de prijs van een vat Amerikaanse olie niet onder de 56 dollar. En met de oorlog in het Midden-Oosten is die bodem inmiddels ver uit zicht verdwenen. „Daarbij speelt mee dat bedrijven steeds meer naar oliewinning op zee zijn gaan kijken nu de meeste bronnen op land wel in kaart zijn gebracht”, stelt Schmets.
Het leidde vorig jaar voor SBM Offshore tot een omzet van 5,9 miljard dollar – een stijging van 29 procent ten opzichte van 2024. Dat was vooral te danken aan een steeds belangrijkere bron van inkomsten: het bouwen en meteen verkopen van drijvende boorplatformen. Tot enkele jaren terug namen bedrijven de schepen van SBM Offshore vooral af via leaseconstructies. Het nadeel: de inkomsten werden over 25 tot 30 jaar uitgesmeerd.
Inmiddels is dat omgedraaid: van de 5,9 miljard dollar aan omzet in 2025, kwam 3,5 miljard dollar uit het bouwen en direct verkopen van de boorplatformen. Al is de omzet niet helemaal een eerlijke maatstaf: de inkomsten uit het leasen worden over veel meer jaren verkregen dus vormen per saldo nog altijd een groter deel van de inkomsten. De verkoop van de FPSO’s droeg vorig jaar al voor een veel groter deel bij aan de winst dan in 2024. „Directe verkoop is een enorme groeimarkt”, zegt Schmets. Kortom: de balans verschuift naar meer inkomsten op de korte termijn. En dat stemt beleggers – die geen horizon van 25 tot 30 jaar vooruit hebben – kennelijk tevreden.
De belegger begroet het dus allemaal met tevredenheid. Handelen op de aandelenmarkt is anticiperen op toekomstig goed nieuws – groei dus. Jarenlang zat er nauwelijks beweging in de koers van SBM Offshore – of het moet naar beneden zijn. Iets minder dan een jaar geleden bedroeg de koers nog minder dan 16 euro per aandeel.
De top van SBM Offshore vond zelf die lage waardering „absurd”, zei afzwaaiend topman Bruno Chabas op de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering in 2024. Het bedrijf kocht afgelopen jaren flinke pakketten aan eigen aandelen in – een programma dat nog steeds loopt – om de eigen koers te stutten. En uiteindelijk met succes: afgelopen week was een aandeel SBM Offshore 34 euro waard, een ruime verdubbeling.
Het leidt tot een beurswaarde van ongeveer 5,8 miljard euro. En om het verschil aan te geven met Randstad: dat bedrijf is 4,3 miljard euro waard op de beurs. Overigens is de kans dat Randstad bij een van de volgende weging (elk kwartaal) terugkeert in de AEX wel vrij groot. JDE Peet’s zal na afronden van de overname door Keurig Dr Pepper van de Nederlandse beurs verdwijnen. InPost krijgt een andere eigenaar en ook AkzoNobel vertrekt van de beurs als de fusie met Axalta rond is. Daarmee komen er de komende twaalf tot achttien maanden als het goed is minstens drie plekken vrij in de AEX.
De promotie markeert voor SBM ook een laatste punt achter een affaire die het met name vorig decennia flink wat geld kostte: het Petrobras-schandaal. Braziliaanse medewerkers betaalden tussen 2007 honderden miljoenen dollars aan steekpenningen aan handelsagenten in ruil voor opdrachten. Uiteindelijk was SBM bijna 350 miljoen euro kwijt aan schikkingen in de kwestie.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen