Handelsverdrag Jarenlang stokten onderhandelingen tussen de Europese Unie en Australië, onder meer door onenigheid over de import van Australisch rundvlees. Maar Trumps handelsoorlog en internationale spanningen hebben beide kampen in elkaars armen gedreven.
Maddie Stiller voert runderen op een veehouderij in Meandarra, in de Australische staat Queensland, op een archieffoto uit 2021. Europese exportquota voor Australisch rundvlees waren de voorbije jaren een belangrijk struikelblok in de onderhandelingen over een handelsakkoord tussen Europa en Australië.
Na jaren onderhandelen staan de Europese Unie en Australië op het punt om een vrijhandelsakkoord te sluiten ter waarde van ruim 49 miljard euro. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en Eurocommissaris voor Handel Maros Sefcovic zijn maandag voor een bliksembezoek aangekomen in Sydney. Dinsdag staat een ontmoeting met de Australische premier Anthony Albanese op het programma, die dan hun handtekeningen onder de veelbesproken deal zullen zetten.
Vanwege internationale spanningen, hoge Amerikaanse importheffingen en zorgen over China’s grip op de export van kritieke grondstoffen zijn oude knelpunten tussen de EU en Australië toch overbrugbaar gebleken. „Dit is een nieuwe mijlpaal in het uitbreiden van Europa’s internationale samenwerkingsverbanden”, zei Von der Leyen over de deal.
Beide partijen willen de banden met gelijkgestemde landen versterken in een tijd van wereldwijde economische en geopolitieke onzekerheid, zegt econoom Nathan Howard Gray, verbonden aan het Instituut voor Internationale Handel van de Universiteit van Adelaide. „Australië wilde altijd al graag een deal. Door de economische dwang en handelstarieven van de Verenigde Staten is de motivatie in de EU om dit akkoord te sluiten versterkt”, zegt hij aan de telefoon.
Voor de EU is dit het derde grote handelsakkoord in de afgelopen maanden. Eerder kwamen er deals met India en de Mercosur-landen in Zuid-Amerika. Nu de Verenigde Staten als belangrijke handelspartner met een grillige heffingenpolitiek onbetrouwbaarder worden, spannen de Europeanen zich in om handelsrelaties elders in de wereld te verstevigen en lukt het om onderhandelingen die jarenlang stroef liepen tot een goed einde te brengen.
Het akkoord met Australië strandde in het verleden telkens op het meest heikele punt: Australisch vlees. In 2023 liepen de onderhandelingen spaak toen de Australische regering het quotum dat de EU had gesteld voor het rundvlees dat Australische boeren zonder heffingen konden uitvoeren te klein vond. Brussel is nu bereid tot dertigduizend ton Australisch rundvlees op de Europese markt toe te laten.
Australische boeren staan er nog niet om te juichen. „De deal moet eerlijk en evenwichtig zijn”, stelt Hamish McIntyre, voorzitter van de Australische boerenbelangengroep National Farmers Federation in een verklaring. „Australische boeren kunnen niet op tegen een systeem waarin onze concurrenten volledig worden gesteund door overheidssubsidies.”
Runderen op een veehouderij in het Australische Meandarra.
Bovendien zijn de zorgen van Europese boeren dat de markt wordt overspoeld met Australische vleesproducten niet realistisch, zegt Gray. „Australië exporteert veel rund- en lamsvlees naar allerlei markten. Het is onwaarschijnlijk dat we zelfs maar in de buurt komen van het quotum van de EU.”
De verwachting is dat de EU de heffingen op Australische kritieke grondstoffen zal schrappen. Het doel is om minder afhankelijk te worden van China, dat deze markt domineert. Sinds het handelsconflict tussen de VS en China is opgelaaid, gebruikt China zijn monopoliepositie als drukmiddel en voerde het exportbeperkingen in, die ook Europa raken. „We beschikken over een van de grootste voorraden van essentiële grondstoffen en mineralen ter wereld, zoals koper, nikkel, lithium en een hele reeks zeldzame aardmetalen”, zegt Gray. Hij ziet een intensieve samenwerking met Europa voor zich. „Er liggen enorme kansen voor het grijpen. Met meer Europese investeringen en expertise kunnen we ervoor zorgen dat er geen tekort meer is aan deze kritieke grondstoffen.”
Europa deed meer water bij de wijn, en heeft de voorheen strenge eisen over het gebruik van namen van streekproducten zoals prosecco, parmezaanse kaas en feta laten varen. Eerder wilde Brussel deze namen alleen toestaan voor producten uit bepaalde Europese regio’s.
Het akkoord biedt ook kansen voor meer arbeidsmobiliteit. Het moet gemakkelijker worden voor Australische hoogopgeleiden Europa te gaan wonen en werken, en andersom. „Ondanks de afstand delen we een geschiedenis en cultuur”, zegt Gray. Hij verwacht dat veel Australiërs gebruik willen maken van de mogelijkheid om naar Europa te verhuizen. „Het voordeel van grotere mobiliteit is meer kennisoverdracht, kruisbestuiving van ideeën, culturen en ervaringen. Dat gaat Europa en Australië dichter bij elkaar brengen. Het is een win-winsituatie.”
Met medewerking van Hanna Hosman
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU