Vorig jaar werd burgemeester van Istanboel Ekrem Imamoglu opgepakt. Hij was de belangrijkste politieke tegenstander van president Recep Tayyip Erdogan. Met het proces tegen Imamoglu krijgt de Turkse politiek steeds meer Russische trekjes, waarschuwen experts.
In het voorjaar van 2025 stapte stadsplanner Bugra Gökce in het huwelijksbootje. Hij trouwde noodgedwongen in de gevangenis. Alleen een handjevol familieleden mocht erbij zijn.
Een aanklager stelt dat hij verantwoordelijk is voor valsheid in geschrifte en fraude in Istanboel. Maar Gökce werkte helemaal niet voor de gemeente toen de vermeende misstanden plaatsvonden. Toch zit hij nog altijd vast.
De situatie van Gökce is een van de redenen waarom veel mensen in Turkije de grote lopende zaak tegen de lokale politici als een politiek gemotiveerd showproces zien. Gökce moet samen met 407 andere bestuurders van oppositiepartij CHP terechtstaan in een zwaarbeveiligde rechtbank.
"Leden van de oppositie zitten niet in het beklaagdenbankje omdat er bewijs is, maar omdat het regime van president Erdogan de rechtelijke macht heeft ingezet als wapen", zegt politicoloog Berk Esen.
Dat wapen is vooral gericht op de burgemeester van Istanboel, Imamoglu, zeggen experts. Hij werd precies een jaar geleden meegenomen door de politie, kort nadat hij had aangekondigd in 2028 een gooi te willen doen naar het presidentschap. Imamoglu zit net als Gökce en 107 anderen nog altijd in de gevangenis.
Met de aanhoudende campagne tegen oppositiefiguren wil Erdogan de grenzen van het politieke speelveld verleggen, zegt politicoloog Seren Selvin Kormaz. Dat speelveld is nu oneerlijk, maar er zijn nog steeds mogelijkheden voor de oppositie om verkiezingen te winnen. Dat principe staat op de helling, stelt Kormaz. "De politieke koers is er een richting alleenheerschappij."
Ze krijgt bijval van Esen: "Turkije is de afgelopen twaalf maanden verder opgeschoven richting Rusland en Belarus. In die landen worden politieke uitdagers de pas afgesneden en zijn verkiezingen betekenisloos." Die ontwikkeling zou Europa zorgen moeten baren, gaat de expert verder. "De EU is niet gebaat bij nog een autoritair buurland, maar Brussel kijkt weg."
Dat Erdogan inzet op onderdrukking van zijn tegenstanders heeft volgens politicoloog Seda Demiralp te maken met het gegeven dat de president en zijn AKP niet meer de stemmentrekkers van weleer zijn. Dat komt vooral door aanhoudende economische tegenwind en de hardnekkig hoge inflatie.
"Als je als regering zonder brede steun kiest voor onderdrukking, dan word je gedwongen om steeds verder te escaleren. Zeker nu de CHP en Imamoglu populair blijven", vult Esen aan. Inmiddels zijn daarom ook in andere steden lokale bestuurders gearresteerd en afzettingsprocedures tegen oppositieburgemeesters in gang gezet.
Dat het Erdogan en zijn regering menens is, werd vorige maand nogmaals onderstreept. Toen werd Akin Gürlek, de aanklager die verantwoordelijk is voor de campagne tegen Imamoglu en zijn collega's, gepromoveerd. Hij is nu de nieuwe minister van Justitie.
"Die benoeming laat zien dat de zaak tegen Imamoglu puur politiek is", zegt Korkmaz. De aanstelling van Gürlek betekent volgens haar ook dat de oppositie rekening moet houden met nog meer politieke showprocessen. "Zijn benoeming moet je zien als een waarschuwing aan de oppositie: haal je maar niks in je hoofd, want dan zwaait er wat."
Gürlek lag al langer onder vuur bij de Turkse oppositie. Hij stond wat hen betreft symbool voor de misstanden in de rechtspraak. Hoe dat zit, lees je hieronder.
Dat de oppositie nu al ruim een jaar onder vuur ligt, kan volgens de experts niet los worden gezien van eventuele landelijke verkiezingen. De eerstvolgende stembusgang is pas in 2028. Erdogan heeft er dan het maximale aantal toegestane termijnen op zitten als president en mag niet meedoen. Tenzij het parlement vervroegde verkiezingen uitschrijft. Met dat scenario wordt nadrukkelijk rekening gehouden, waardoor in Turkije een vrijwel permanente verkiezingskoorts heerst.
"In dit scenario is Erdogan en zijn regering er veel aan gelegen om de oppositie in de verdediging te drukken en te houden", zegt Korkmaz. Dat is zeker zo zolang de economie niet aantrekt. Dat verklaart volgens de experts ook waarom Erdogan er alles aan doet om Turkije uit het conflict in het Midden-Oosten te houden.
Die onrust kan de broze economische situatie in Turkije doen verslechteren en de inflatie verder aanwakkeren, stelt Esen. Dat kan de oppositie de wind in de zeilen geven. "Als Erdogan en zijn regering blijven onderdrukken, maar ondertussen geen oplossingen voor de economie aandragen, dan creëren ze een onhoudbare situatie voor zichzelf."
"Onderzoek wijst uit dat de steun van de AKP afbrokkelt, terwijl er voor de CHP nog winst is te behalen", zegt Korkmaz. "Er liggen kansen voor diegenen die de economische misstappen van de regering kunnen uitbuiten", besluit Demiralp.
Source: Nu.nl algemeen