In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Deze week: de ereschuld aan Groningen raakt nu al uit zicht.
Groningers, zo zei iemand in de zaal maandagavond, zitten helemaal niet te wachten op nieuwe gasboringen.
Even daarvoor had ik tijdens Haagse Stemmen, een politieke avond van Haagsch College een peiling van EenVandaag aangehaald over het voorstel van JA21 om de optie voor gaswinning in Groningen bij noodsituaties open te houden. De voors (47 procent) en tegens (44 procent) waren min of meer in evenwicht.
Maar de spreker uit de zaal, zelf een Groninger, wist wel beter. Groningers zitten helemaal niet te wachten op een discussie om de gasputten open te laten.
Dat die discussie nu weer oplaait, is tamelijk bizar. Jarenlang is deze discussie over Groningers in Den Haag gevoerd. Zelfs toen de regio steeds vaker te maken kreeg met bevingen als gevolg van de gaswinning, was het voor opeenvolgende kabinetten nog geen uitgemaakte zaak dat de kraan helemaal dichtgedraaid zou moeten worden.
"Ik kan de mensen uiteindelijk niet in de kou laten staan", zei oud-VVD-minister Henk Kamp tijdens een debat in 2015 over de gaswinning. Let wel: dat ging niet over de Groningers, maar was een argument om de gaswinning op peil te houden.
De Groningers zelf gingen de straat op na de zoveelste beving. "Er staan huizen op instorten. Er staan mensen op instorten", vertelde een Groninger een paar dagen na de hevige beving in Zeerijp begin 2018.
Het duurde lang voordat er politieke overeenstemming was om helemaal te stoppen met de gaswinning. Na de beving in Zeerijp werd er in het coalitieakkoord van VVD, CDA, D66 en CU afgesproken dat "de behoefte aan Groningengas verminderd moest worden." Pas in maart 2018 kondigde het kabinet aan dat de winning geheel gestopt zou worden.
Uiteindelijk stemde zes jaar later een zeer ruime meerderheid van 146 van de 150 Tweede Kamerzetels in met het definitief sluiten van de Groninger gasvelden. Alleen FVD en JA21 waren tegen.
Een maand later stemde ook de Eerste Kamer in met het plan. Ook toen waren JA21 en FVD tegen, net als 50PLUS. Toenmalig én huidig senator Martin van Rooijen wilde de mogelijkheid om gas te winnen in noodsituaties open houden. Precies zoals JA21 nu voorstelt.
Gas voor noodgevallen klinkt misschien logisch. Politiek is het uit te leggen dat je een strategische gasreserve wilt aanhouden met de huidige onrust in het Midden-Oosten, die direct onze energievoorziening raakt. Ook de technische elementen zijn te volgen.
Maar de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek deed naar de jarenlange gaswinning concludeerde het begin 2023 al: "In het debat dat volgde op de vele rapporten en aanbevelingen heeft het lange tijd aan één element ontbroken: het morele perspectief." Nederland, zo schreef de commissie, heeft "een ereschuld" aan Groningen.
Inmiddels hebben ook de PVV en Groep Markuszower wel oren naar het JA21-voorstel. Zo staat de teller ineens op 42 zetels. Nog lang geen meerderheid, maar wel al ruim tien keer zoveel als voor de verkiezingen.
Hoe kunnen het leed, de pijn en de onzekerheid van de Groningers zo snel zijn vergeten? Waarom ontbreekt ook nu weer het morele perspectief?
Bij de discussie van deze week moest ik terugdenken aan de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017. Er was een lijsttrekkersdebat in het Provinciehuis in Groningen. Het ging onder andere over de gaswinning in de regio, al was dat bij lange na niet het belangrijkste verkiezingsthema. Het debat ging over het terugschroeven van de productie, niet over een volledige stopzetting.
Toenmalig CDA-leider Sybrand Buma deed een opvallende, en ik denk ook eerlijke, uitspraak toen hij zei: "De winning zou allang zijn gestopt als de gasbel onder Den Haag had gelegen."
Mirjam Bikker (ChristenUnie) bij het debat over de zorg:
"Ik ben dol op hervormen, want ik ben hervormd. Ik herhaal het nog maar eens."
NAVO-baas Mark Rutte en premier Rob Jetten tijdens hun ontmoeting in Brussel:
Rutte: "Hey, gaaf man! Wat superleuk je te mogen ontvangen."
Jetten: "Goed je te zien."
Rutte: "Dit is zo…"
Jetten: "Op deze plek ook."
Rutte: "Superleuk. Echt superleuk."
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen