Verkiezingen VK De Labourpartij van Starmer is de grote verliezer van tussentijdse verkiezingen in een kiesdistrict bij Manchester. De Groenen wonnen overtuigend, Reform van Nigel Farage werd tweede. De Groenen blijken een progressief alternatief voor Labour te kunnen zijn.
Hannah Spencer, het nieuwe Lagerhuislid van de Groenen, en Groenen-partijleider Zack Polanski na haar overwinning in kiesdistrict Gorton en Denton.
Van alle slechte uitslagen waar regeringspartij Labour rekening mee hield, was dit het vervelendste scenario.
Labour heeft de tussentijdse verkiezingen voor een Lagerhuiszetel donderdag grandioos verloren. Niet van de radicaal-rechtse partij Reform UK van Nigel Farage – al kreeg die óók meer stemmen dan Labour – maar van de progressieve Green Party.
In aanloop leek het een spannende strijd te worden, maar bij de uitslag vrijdagmorgen vroeg bleek dat de Groenen overduidelijk hebben gewonnen. Zij haalden 40,7 procent van de stemmen binnen. Reform UK behaalde 28,7 procent, Labour werd derde met 25,4 procent. Bij de Lagerhuisverkiezingen in 2024 behaalde Labour nog een krappe absolute meerderheid.
Het kiesdistrict Gorton en Denton, in het zuidoosten van het overkoepelende graafschap Greater Manchester, krijgt voor het eerst in generaties een andere afvaardiging in het Lagerhuis dan Labour. Dit verlies verhoogt de druk op premier en Labour-leider Keir Starmer en bevestigt de fragmentatie van het Britse electoraat: geen zetel is meer veilig voor de traditioneel grootste partijen van het land.
Labour verloor deze verkiezingen van twee kanten – ze werden ingehaald op links én rechts – en dat maakt deze nederlaag strategisch zo lastig voor hen. Het argument dat Labour als enige weerwoord aan Reform UK kan bieden en hen kan verslaan bij verkiezingen, is niet meer houdbaar. De Green Party krijgt er met loodgieter Hannah Spencer een vijfde Lagerhuislid bij en staat er in de landelijke peilingen goed voor. Zij zullen zich de komende maanden proberen te presenteren als serieus progressief alternatief voor Labour.
Politici aan de linkerflank van de Labour-partij zullen deze uitslag zien als falen van Starmers tactiek om op terreinen als immigratie en sociale zekerheid een relatief rechts beleid te voeren om Reform-stemmers aan te trekken. De Green Party wil op de lange termijn open grenzen en stelt een wealth tax voor om ongelijkheid in het land tegen te gaan. Dat zou neerkomen op 1 procent vermogensbelasting voor Britten met een vermogen van meer dan 10 miljoen pond (omgerekend ongeveer 11,5 miljoen euro) en 2 procent voor degenen met meer dan 1 miljard pond vermogen.
Fijntjes wezen analisten én Labour-politici nog eens op het besluit van premier Starmer om een van zijn concurrenten voor het partijleiderschap af te wijzen als kandidaat voor de verloren verkiezingen. Andy Burnham, de huidig burgemeester van Greater Manchester, had zonder twijfel meer kans gemaakt om de Lagerhuiszetel te winnen. Hij is populair in Manchester, onder andere omdat hij het openbaar vervoer heeft verbeterd en het busvervoer weer terug in handen van de overheid heeft gebracht.
De schuld voor deze nederlaag ligt „volledig bij Keir Starmer en zijn kliek”, schreef bijvoorbeeld Labour-Lagerhuislid Richard Burgon op sociale media. „Ze stelden hun eigenbelang boven het hebben van de beste kandidaat om te winnen, Andy Burnham.” Alleen Lagerhuisleden kunnen zich verkiesbaar stellen voor het partijleiderschap van Labour, daarom wilde Burnham in het parlement komen.
Het verlies voor Labour is flink, maar binnen de partij bestaat volgens Britse media weinig animo om het vertrouwen in hun partijleider nu op te zeggen. Bij tussentijdse verkiezingen als deze vallen de resultaten voor de regerende partij meestal tegen. En begin mei zijn er lokale verkiezingen – voor die tijd nog snel van leider veranderen zou strategisch niet slim zijn. Afhankelijk van de resultaten in mei zullen dan mogelijk meer Labour-politici Starmers vertrek opportuun vinden.
Op rechts intussen probeerde Reform UK vrijdag een melding over mogelijke stemfraude uit te buiten. Kort na het sluiten van de stembussen donderdagavond maakten waarnemers bekend dat ze een zorgwekkend aantal gevallen van family voting hadden gezien, waarbij kiezers iemand meenamen in het stemhokje terwijl dat niet mag. Reform-leider Nigel Farage zei dat dit een overwinning was voor „sektarisch stemmen en fraude” in „overwegend islamitische gebieden” en hij stelde de legitimiteit van het verkiezingsresultaat ter discussie. Andere partijen zeiden dat serieus onderzoek nodig is naar de aantijgingen.
Reform UK heeft verloren van „een coalitie van islamisten en woke progressieven”, zei hun kandidaat Matt Goodwin, in een verwijzing naar het relatief hoge aantal moslims in Gorton. Hun positie op rechts is versterkt, zeker ten opzichte van de Conservatieve Partij. Zelfs in aanmerking genomen dat de Conservatieve Partij amper campagne voerde, kreeg de partij weinig stemmen, nog geen 2 procent. Het was hun slechtste resultaat ooit bij tussentijdse verkiezingen.