ALPHEN AAN DEN RIJN - 'Ik denk dat de oorlog nooit stopt.' Het is een even eerlijk als verdrietig vooruitzicht van de 7-jarige Nazar. Exact vier jaar na de Russische invasie in Oekraïne gaat hij hier naar school en spreekt-ie minstens net zo goed Nederlands als zijn moedertaal. Maar waar ligt zijn toekomst en die van vele landgenoten?
Ongeveer 135.000 naar Nederland gevluchte Oekraïners zitten in hetzelfde schuitje als Nazar en zijn familie. Hij woont met zijn gehandicapte tweelingbroer Arsen en hun ouders in krappe woonunits aan de Boskoopse Waterlelie. Maar daar mogen ze slechts tijdelijk verblijven.
Vol trots toont hij het begin dit jaar door hem behaalde letterdiploma. 'Ik zit in groep 3 en ik kan al lezen en schrijven', zegt Nazar in vrijwel vloeiend Nederlands. En dat niet alleen: het is zelfs opvallend hoe 'Hollands' hij zijn voornaam uitspreekt.
Op de vraag hoe het op dit moment gaat in Oekraïne, verandert hij van een energieke spraakwaterval in een bedachtzame, serieuze basisscholier. 'Niet goed', antwoord hij hoofdschuddend. Kreten als 'niet licht', heel koud' en raketten op tv' vertellen voor een groot gedeelte het huidige verhaal.
Anders dan de vlot lerende Nazar hebben moeder Hanna Bulakevych (30) en vader Oleksii (40) zich de taal nog niet eigen gemaakt. Naar eigen zeggen kunnen ze dat niet combineren met hun werk in een hortensiakwekerij, het huishouden draaiende houden en de zorg voor een gehandicapt kind.
Gevraagd naar hoe ze hun toekomst voor zich ziet, geeft Hanna aan dit een lastig dilemma te vinden. 'Twee jaar geleden had ik met zekerheid kunnen zeggen dat we naar Oekraïne zouden terugkeren. Maar mijn zoon zit hier op school en heeft zich snel aan het systeem aangepast', zegt ze.
En alles achterlaten en helemaal opnieuw beginnen, voegt ze eraan toe, zal moeilijk worden voor Nazar. 'Voor mij als volwassene geeft dat stress, maar voor een kind is het dubbel zo erg. De mensen uit Oekraïne zijn emotioneel uitgeput. Want hoe bouw je zo verder aan je leven?'
Tot voor kort resideerde ook het gezin van de 40-jarige Roman in het noodgebouw aan de Waterlelie. Maar inmiddels is hij met zijn vrouw, drie kinderen en hun oma teruggekeerd naar hun thuisbasis, vlak bij de Oekraïense stad Loetsk.
Uit angst om herkend te worden door het Russische leger, willen zij niet met hun volledige namen en op beeld verschijnen. Al was het maar omdat de zwager van Roman al jaren aan het front vecht. Via een bevriende woordvoerder onthult hij de belangrijkste reden voor hun definitieve terugkeer: heimwee.
Gebombardeerde gebouwen repareren
Zelf hoeft hij overigens niet de frontlinie in, omdat hij een gehandicapte zoon heeft. Op veilige afstand van het oorlogsgebied heeft Roman het vak van timmerman weer opgepakt. Saillant: in feite is het nu zijn werk om gebombardeerde gebouwen te repareren.
'Het gaat goed met ze', meldt de Nederlandse vertrouweling van Roman. Die er ook even fijntjes op wil wijzen dat een Alphense aannemer met pijn in het hart afscheid heeft genomen van de gewaardeerde timmerman. 'Er is flink gehuild toen hij wegging. Ze hebben daar zelden zo'n vakman gehad als Roman.'
Een ander gezin dat sinds twee jaar terug aan de Steekterweg in Alphen aan den Rijn woont, heeft eigen strubbelingen. Zo zijn moeder Svitlana Hvozdik (44) en dochter Viktoriia (21) praktisch blind, terwijl vader Oleksandr Vaskivskyi (58) negen vingers is verloren bij een Russisch bombardement.
'In het begin was ik erg boos', verklaart de voormalig militair jurist. 'Maar ik begrijp dat daar niets goeds van komt. Als ik zie hoe mijn stad Korosten (op zo'n honderd kilometer van de hoofdstad Kiev, red.) wordt gebombardeerd, borrelt het weer een beetje in mijn ziel, maar ik probeer kalm te blijven.'
Gezien hun beperkingen is hun grootste struikelblok het vinden van een baan. Hoewel de gediplomeerde Svitlana eerder in hun vorige woonplaats Berkenwoude - en daarvoor ook in Oekraïne - als psychologe heeft gewerkt. Ze laat ondertussen haar handgemaakte kunstbloemen zien.
Wat zij graag voor werk zou willen doen? 'Ik zou het liefst weer als psychologe aan de slag willen gaan. En anders kunnen mijn man, mijn dochter en ik licht werk doen met onze handen.' Svitlana en Viktoriia doen hun verhaal in het Engels en fungeren als tolk voor Oleksandr.
Hij en dochterlief zijn er zeker van dat het Oekraïense leger zal zegevieren in de oorlog met Rusland. 'Mijn droom is journalist worden', ontvouwt Viktoriia. 'Ik weet dat elke oorlog eindigt. Het is een kwestie van wachten op de overwinning van Oekraïne, dan wil ik terugkeren en studeren aan de universiteit.'
Alleen zit een terugkeer er voorlopig nog niet in, aangezien het dak van hun huis in Korosten compleet is verwoest. Datzelfde geldt voor de verwarming. En de bommen blijven maar vallen, vertelt Svitlana. 'Wij geloven dat de oorlog zal stoppen. Maar welk plan God voor ons heeft, weten we niet.'
Terug in Boskoop ziet Hanna Bulakevych het een stuk somberder in. Haar echtgenoot Oleksii heeft nog steeds de droom om ooit een eigen huis te bouwen in Oekraïne. 'Maar in de huidige realiteit is het echt heel moeilijk om toekomstplannen te maken. We leven van dag tot dag', benadrukt Hanna.
Het laatste woord is aan de 7-jarige Nazar. Wil hij liever hier blijven of terug naar zijn geboorteland? 'Geen idee', reageert hij schouderophalend. En wat als de oorlog ooit ophoudt? Nazar ziet het niet gebeuren. 'Misschien als ik 10 word. Maar ik weet niet wanneer, niemand weet het.'
Momenteel worden er 460 Oekraïense vluchtelingen opgevangen in de gemeente Alphen aan den Rijn, laat een woordvoerster weten. Dat aantal wordt naar verwachting dit jaar uitgebreid naar 525 opvangplekken in juni en zo'n zeshonderd in december.
Eind september vorig jaar kondigde het Alphens college van burgemeester en wethouders nog een opnamestop aan, omdat alle gemeentelijke locaties vol zaten. Voor vluchtelingen uit Oekraïne die nu op een plek verblijven die dicht gaat, wordt vervangende verblijfsruimte gezocht, aldus de woordvoerster.
Source: Omroepwest - Alphen aan den Rijn