is journalist en columnist voor de Volkskrant.
In de dollemansrit die het tweede presidentschap van Donald Trump is, zijn we inmiddels zover dat veel Nederlanders hem als een groter gevaar beschouwen dan Vladimir Poetin. Zo blijkt uit een peiling van de Atlantische Commissie. Op de open vraag wat Nederlanders zien als grootste bedreiging voor hun veiligheid, zegt 14 procent spontaan: het Amerika van Trump. 11 procent noemt Poetins Rusland. Volgens een Frans onderzoek in zeven Europese landen ziet 51 procent van de ondervraagden Trump als een vijand van Europa. Goed bezig, Donald, ga zo door, man.
En het zijn niet alleen de peilingen. Dagelijks weerklinkt in Nederland de roep om de afhankelijkheid van de Amerikanen te verminderen, of het nu gaat om gas, technologie of DigiD. Een logische reactie. Want Trump mag die afhankelijkheid graag inzetten als wapen als hij zijn zin niet krijgt, zelfs tegen bondgenoten. In het persoonlijke leven komen we ze ook weleens tegen, zij die met hun ogen meteen op zoek gaan naar de zwakheden van de ander om die te willen uitbuiten. Trump is zo’n type in de overtreffende trap. Je kan maar beter je huis zo veel mogelijk afgrendelen voor zo iemand.
Wat er nu gebeurt is uniek. Rusland als vijand, daarmee zijn de Europeanen vertrouwd. Dat nu het Amerika van Trump op één lijn wordt gesteld met de Russen en door sommigen zelfs als een groter gevaar wordt gezien, is nieuw. In Europa bestond altijd een zekere mate van anti-Amerikanisme, maar dat bleef een randverschijnsel. Geregeld waren er spanningen (kruisraketten, Irak), maar die waren tijdelijk. Dit keer is er meer aan de hand. We wisten al langer dat de Amerikanen de aandacht wilden verleggen naar Azië en dat het zich zou kunnen afkeren van Europa. Maar zich ‘afkeren van’ is iets anders dan ‘zich keren tegen’, zoals nu het geval is.
Dat komt hard aan. Juist omdat het de bevrijder en beschermer is die zich ontpopt als bedreiging. Het voelt als verraad, een van de pijnlijkste emoties die er zijn omdat het meestal een naaste is die de pijn veroorzaakt. Niet toevallig is het verval in vertrouwen het grootst onder de loyaalste bondgenoten van Amerika, zegt Anna van Zoest van de Atlantische Commissie.
Na Trumps dreigementen om Groenland in te lijven, is de Amerikaans-Europese relatie kapot. Ik las hier en daar een poging tot apologie, tot begrip voor Trump, bij wijze van tegengeluid te midden van alle verontwaardiging. Ik hou van tegengeluiden, maar niet als ze gespeend zijn van iedere ratio. Er is geen, herhaal geen enkele valide reden te bedenken waarom Groenland Amerikaans bezit moet worden. Het kan heel goed worden verdedigd door de Navo, waarin de VS alles al voor het zeggen hebben. Het was pure ijdelheid en grootheidswaan van een groot kind van 79 dat niet alleen vliegvelden en treinstations naar hem vernoemd wil hebben, maar ook ouderwets land wil inpikken.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De relatie is kapot. Op de veiligheidsconferentie in München was dit weekeinde sprake van een combinatie van berusting en vechtlust onder de Amerikaanse Navo-bondgenoten, zag verslaggever Arnout Brouwers. Men accepteert de ‘nieuwe realiteit’ en is van plan er het beste van te maken. Weg van de emotie. Maar zelfs na een tamelijk verzoenende toespraak van de Amerikaanse minister Marco Rubio overheerst het wantrouwen.
De Amerikaanse president zal nooit meer vertrouwd worden sinds hij zich heeft gedragen als een overvaller die zijn bondgenoten herhaaldelijk (handelstarieven, Groenland) een steeg heeft ingetrokken, tegen de muur heeft gezet en bij de keel heeft gegrepen om zijn zin door te drijven. Voor Trump geldt wat over Fredo werd gezegd, de broer van Michael Corleone in The Godfather die zijn familie verried: ‘Never to be trusted’. Niet te vertrouwen.
Europa en Canada zullen een manier moeten vinden om met zo iemand te dealen. Het is niet realistisch om te denken dat ze zich zomaar kunnen losmaken van Amerika. Militair kan dat niet, en technologisch ook niet. Maar het kan wel beginnen de afhankelijkheid waar mogelijk te verminderen.
Laat voelen dat in de wereld van invloedssferen die Trump voor zich ziet, het oliedom is een invloedssfeer op te geven die je al hebt. Als afzetmarkt met een half miljard consumenten en als politiek blok zijn de bondgenoten ook weer niet helemaal zonder macht. Zet die in, zolang de oranje-blauwe vastgoedvogel er zit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns