Ze zijn deze week weer samen in Davos, veel rijken der aarde. Maar waar wonen miljardairs eigenlijk? En waar komen ze oorspronkelijk vandaan?
Door Pepijn de Lange
Graphics Stefan Pullen
Harry Stine kan wonen waar hij wil. Als oprichter van zadenproducent Stine Seed, gespecialiseerd in het genetisch sleutelen aan maïs en soja, verdiende hij in de jaren negentig een fortuin. Inmiddels bedraagt het vermogen van de 84-jarige Amerikaan zo’n 10 miljard dollar – meer dan voldoende voor een penthouse op Manhattan, een verdieping in een duur Parijs’ arrondissement of een landhuis aan een hagelwit strand.
Maar Stine woont al waar hij wil. Hoeveel geld hij ook verdiende, hij bleef in Iowa, een staat in het Midden-Westen van de Verenigde Staten. In 2011 verkocht hij zijn miljoenenvilla in de hoofdstad Des Moines. Nu bewoont hij een huis in zijn geboorteplaats Adel, waar hij als kind op de boerderij van zijn ouders zijn eerste rondjes op de tractor maakte. Iedere dag rijdt hij in zijn pick-uptruck naar het hoofdkantoor van zijn bedrijf, even verderop in de straat.
Hoewel de rijksten der aarde alle financiële mogelijkheden hebben om te verhuizen, blijven zij opvallend vaak hun geboortegrond trouw, blijkt uit onderzoek van de Cornell University in de staat New York. Ongeveer 79 procent van de miljardairs in de wereld woont nog in het land van herkomst. Bijna 24 procent woont zelfs nog in dezelfde stad of hetzelfde dorp. Wel zijn er regionale verschillen.
In de laatste weken van januari breekt ieder jaar weer een discussie los over de positie die miljardairs innemen in de wereld. Rond die tijd treffen de zakelijke en politieke elites elkaar in het Zwitserse skioord Davos voor het World Economic Forum, een congres vol bijeenkomsten en debatten over de grote problemen in de wereld. Maandag ging de editie van dit jaar van start.
De wereld telt steeds meer bewoners met een vermogen van minimaal 1 miljard dollar. Volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes, dat jaarlijks een lijst publiceert met alle miljardairs ter wereld, waren dat er in 2010 ongeveer duizend. Begin dit jaar noteerde Forbes een recordaantal van 3.028 miljardairs.
De rijken worden bovendien steeds rijker. Rond 1990 hadden de vermogendste mensen – de Japanse vastgoedbazen Yoshiaki Tsutsumi en Taikichiro Mori – zo’n 15 miljard dollar. Op de lijst van 2025 was de rijkste man de alom bekende en beruchte Elon Musk met 342 miljard dollar. Volgens Forbes is zijn vermogen de laatste maanden zelfs nog gestegen tot bijna 780 miljard dollar.
Voor de meeste mensen zijn dit soort bedragen volstrekt onvoorstelbaar. Een doorsnee huishouden in Nederland – een van de rijkere landen ter wereld – bezit ongeveer 136 duizend euro. Dat geld zit doorgaans grotendeels in een eigen huis of appartement. Wie veertig jaar lang fulltime werkt, krijgt bij elkaar opgeteld waarschijnlijk tussen de 1- en 2 miljoen euro op de rekening bijgeschreven.
Deze enorme ongelijkheid, vrezen critici, heeft een ondermijnende invloed op democratieën. Mensenrechtenorganisatie Oxfam Novib waarschuwde aan de vooravond van Davos dat miljardairs hun economische slagkracht steeds vaker aanwenden om politici en media naar hun hand te zetten. ‘De invloed van superrijken wordt steeds groter’, zei directeur Michiel Servaes. ‘Ze zetten hun miljardairsmacht steeds zichtbaarder en schaamtelozer in.’
Om te onderzoeken waar de financiële elite verblijft, verzamelde de Amerikaanse socioloog Wesley Stubenbord zo veel mogelijk gegevens over de geboorteplaats en huidige woonplaats van miljardairs. Zijn promotieonderzoek aan de Cornell University richt zich op vermogensconcentratie en de sociale afkomst van economische elites, met als aardige bijkomstigheid hun verhuispatronen. Zijn data gaan niet over de plek waar miljardairs hun geld hebben gestald.
Alexandr Wang
VS
3,2 miljard
Een van de jongste miljardairs van dit moment, de Amerikaan Alexandr Wang (28), dankt zijn fortuin aan de opkomst van kunstmatige intelligentie. Hij werd geboren in de staat New Mexico. In 2016 stond hij mede aan de wieg van Scale AI, een bedrijf dat klanten helpt om eigen AI-modellen te trainen. Afgelopen zomer kocht Meta voor 14,3 miljard dollar bijna de helft van de aandelen. Inmiddels woont Wang in San Francisco.
Het lukte Stubenbord om gegevens te verzamelen voor bijna 99 procent van de miljardairs op de Forbes-lijst van afgelopen jaar: soms alleen de huidige verblijfplaats, vaak ook de geboorteplaats. ‘De verzameling is grotendeels gebaseerd op openbaar beschikbare bronnen’, zegt Stubenbord. ‘Een deel is afkomstig uit openbare geboorteakten of juridische documenten. Andere gegevens komen uit de media of van Forbes zelf.’
De woonplaatsen van miljardairs laten zien welke landen de beste omstandigheden hebben gecreëerd om schatrijk te worden. In een gunstige ondernemerscultuur met veel vrijheid voor zakenlieden, uitgebreide zakelijke netwerken of belastingvoordelen is het sneller mogelijk om een miljardenvermogen op te bouwen.
Iskandar Machmoedov
RUSLAND
7,3 miljard
De 62-jarige Iskandar Machmoedov is een oligarch uit het boekje. Hij werd geboren in Oezbekistan, dat toen nog tot de Sovjet-Unie behoorde. Rond het uiteenvallen van deze staat verhuisde hij naar Moskou, waar hij in enkele jaren rijk werd dankzij investeringen in kopermijnen. Hij woont nog altijd in de Russische hoofdstad.
Verreweg de meeste miljardairs verblijven in het land dat zichzelf graag presenteert als ‘the Land of Opportunity’. Van financieel bolwerk New York en de stranden van Florida tot aan Silicon Valley: bijna een derde van alle miljardairs ter wereld (919) staat ingeschreven in de VS. Het merendeel van hen is ook geboren in dit land. Rond plek tweehonderd: president Donald Trump.
Nummer twee op de landenlijst is China met ruim 540 miljardairs. De rijkste inwoner van dat land, op plek 25 van de lijst, is momenteel Zhong Shanshan, de oprichter van een flessenwater- en frisdrankbedrijf.
Dat Zhong relatief laag op de miljardairsranglijst van Forbes staat, illustreert hoe dominant de VS zijn in de absolute top. Boven Shanshan staan 18 miljardairs uit de VS. Momenteel is Tesla-oprichter Elon Musk de rijkste man op aarde, gevolgd door Larry Page (Google), Jeff Bezos (Amazon), Larry Ellison (Oracle) en Sergey Brin (Google).
Hoewel de Chinese economie de laatste decennia een indrukwekkende groei heeft doorgemaakt, houdt de regering de regie bij grote bedrijven strak in handen. Berucht is het carrièreverloop van de Chinese zakenman Jack Ma. Met de oprichting van verkoopwebsite Alibaba vergaarde hij ongeveer 60 miljard dollar. Nadat hij in 2020 openlijk kritiek had geuit op de Chinese overheid, verloor hij de helft van dat vermogen.
Zhong Huijuan
CHINA
21,5 miljard
Ze begon als student en later docent in de scheikunde, toen richtte ze samen met haar man een farmaceutische fabriek op, nu is de Chinese Zhong Huijuan (65) de baas van Hansoh Pharma, een van de grootste medicijnontwikkelaars van China. Ze geldt als een van de rijkste selfmade miljardairs in de wereld. Haar land bleef Zhong altijd trouw, al trok ze wel van haar geboortestad Lianyungang naar Shanghai, vijfhonderd kilometer verderop.
Nederland is met acht inwoners met een miljardenvermogen niet de beste plek voor de allerrijksten. Vijf van deze miljardairs wonen in Amsterdam. De rijkste is Arnout Schuijff, een van de oprichters van het succesvolle betaalbedrijf Adyen, met een geschat vermogen van bijna 3 miljard dollar. De bekende biererfgenaam Charlene de Carvalho-Heineken, die te boek staat als allerrijkste geboren Nederlander, woont in Londen.
Ook gecorrigeerd naar inwonertal tellen de VS veel miljardairs. In Monaco, waar maar ongeveer 38 duizend mensen wonen, zijn relatief gezien de meeste miljardairs te vinden, gevolgd door Singapore, Zwitserland en Cyprus. De Amerikanen komen op plek zeven, ver boven bijvoorbeeld Nederland (plek 26) of China (plek 28).
Op de ranglijst van steden prijkt New York bovenaan, blijkt uit de analyse van Stubenbord. De vermogendste inwoner van The Big Apple is mediamagnaat en voormalig burgemeester van de stad, Michael Bloomberg. Op de tweede plaats van de stedenranglijst volgt Moskou, op plek drie Hongkong.
In de migratiepatronen van de miljardairs die niet meer in hun geboorteland wonen, zijn enkele opvallende patronen waarneembaar. Zo tellen de VS de meeste uit het buitenland afkomstige miljardairs. Bijna een op de vijf miljardairs op Amerikaanse bodem komt uit een ander land.
Een bekend voorbeeld is natuurlijk Musk, die is geboren in Zuid-Afrika. Maar ook Google-medeoprichter Sergey Brin (uit Rusland, als kind met zijn gezin naar de VS geëmigreerd) en Nvidia-topman Jensen Huang (uit Taiwan, als kind door zijn ouders naar familie in de VS gestuurd) zijn geen geboren Amerikanen.
Nummer twee op de lijst van landen met de meeste buitenlandse miljardairs is Zwitserland. Van minstens 56 van de 86 miljardairs die in dat land verblijven, stond de wieg ergens anders. Het Verenigd Koninkrijk scoort eveneens hoog (55 van de 90). Het zal geen verbazing wekken dat ook belastingparadijs Monaco in de top van de lijst staat: zeker 20 van de 21 miljardairs in dit prinsdom komen uit het buitenland.
Hans-Peter Wild
ZWITSERLAND
3,7 miljard
De verkoop van familiebedrijf Wild Flavors maakte de geboren Duitser Hans-Peter Wild (84) ruim tien jaar geleden in een klap miljardair. Zijn vader had het bedrijf, dat geur- en smaakstoffen produceert, in de jaren dertig opgericht in het zuidwesten van Duitsland. In dat land genoot Wild ook zijn opvoeding en opleiding. Begin jaren negentig verhuisde Wild naar Zwitserland. Niet vanwege belastingvoordelen, zei hij in 2021 in een interview, maar omdat hij na zijn scheiding behoefte had rust op één woonadres. Wild is nog steeds eigenaar van drankenproducent Capri Sun.
China trekt juist amper miljardairs aan uit andere landen: bijna 97 procent van de miljardairs die nu in het land verblijven, zijn er ook geboren (miljardairs met onbekende geboorteplaats niet meegerekend). Hetzelfde geldt voor India (95 procent), Japan (94), Zuid-Korea (96) en Turkije (100). In Rusland komt ongeveer een kwart van de miljardairs uit het buitenland, voornamelijk uit landen die tot de Sovjet-Unie behoorden.
Stubenbord concludeert dat miljardairs ‘niet erg mobiel’ zijn. Veel van hen verhuisden al tijdens hun jeugd of vanwege hun opleiding: ver vóórdat zij hun vermogen verwierven. ‘Later in hun leven blijven ze doorgaans waar zij zijn’, zegt hij. ‘Want als ze vertrekken, zien ze hun familie, vrienden of zakenrelaties misschien minder vaak.’
Gautam Adani
INDIA
63 miljard
De Indiase Gautam Adani (63 jaar) woont nog altijd in zijn geboortestad: Ahmedabad, met bijna 10 miljoen inwoners een van de grotere steden van India. Hij is oprichter en baas van de in dezelfde stad gevestigde Adani Group, inmiddels een conglomeraat van havens, luchthavens en energiebedrijven. Op zijn 16de stopte hij met school om geld te gaan verdienen in de hoofdstad Mumbai. Een paar jaar later keerde hij terug om in zijn thuisstad zijn bedrijf te beginnen.
Als ze al migreren, volgen miljardairs (in spe) in feite dezelfde migratiepatronen als minder vermogende burgers. ‘Sommige steden zijn nu eenmaal aantrekkelijker en hebben meer mogelijkheden om rijkdom te vergaren’, aldus Stubenbord. ‘San Francisco bijvoorbeeld is een belangrijk centrum voor de technologie-industrie en trekt mensen van over de hele wereld.’
Miljardairs worden steeds rijker en machtiger, stelt Oxfam Novib aan de vooravond van het World Economic Forum in Davos. Dat begint maandag en heeft onder anderen Donald Trump als gast.
Rutger Bregman richt zich vanuit Amsterdam en New York met zijn School for Moral Ambition op uitzonderlijk talent om de wereld te verbeteren. Hij voerde dit jaar een gesprek met Barack Obama, haalde miljoenen binnen en richtte een fellowship op Harvard op. ‘We willen een kraamkamer zijn van idealistische initiatieven.’
Het geloof dat de economie slechts gehoorzaamt aan onwrikbare kapitalistische wetten, brokkelt steeds meer af. Dat is hoopgevend, want de vraag is hoe lang we het ons nog kunnen veroorloven om het economische systeem níét te veranderen.
Source: Volkskrant