Zap In ‘No Way Back VIP’S doen deelnemers risicovolle dingen in de bergen van Albanië. Wat zegt het dat we zo graag kijken naar mensen die zichzelf door weer en wind proberen te vinden? Zijn we onszelf kwijtgeraak?
Deelnemers aan 'No Way Back VIPS' luisteren in de bergen van Albanië naar ex-commando John Sohilait.
,,Ik zie mezelf niet als een lul”, zei presentator Robert Jensen ooit in een van zijn talkshows tegen Tijl Beckand. ,,Ik zie mezelf gewoon als iemand die een keertje duidelijk zegt hoe dingen zijn in plaats van dat showbizz-sfeertje.” Met zijn overlijden verdween deze week de pionier van deze vorm van ‘echtheid’ uit de Nederlandse media. Echtheid in de zin van Pim Fortuyn. Zeggen wat je denkt en doen wat je zegt. ,,Hij was wars van neppigheid”, zo verwoordde zijn vaste sidekick Jan Paparazzi het in Nieuwsuur (NPO 2).
In zijn boek Duidelijkheid laat NRC-journalist Tom-Jan Meeus zien hoe die houding steeds meer een (politieke) deugd werd. Wie zich hard, bot en direct uitdrukt, geldt als eerlijk en authentiek. Die staat duidelijk dichtbij zichzelf. De keerzijde is natuurlijk dat aarzeling en nuance bij voorbaat verdacht is, want je moet voor je idealen staan anders ben je geen knip voor de neus waard. Volgens filosoof Byung-Chul Han is dit ideaal om helemaal jezelf te zijn een gebod geworden. Authenticiteit is het hoogst haalbare.
In No Way Back VIPS (SBS) zijn veertien Zeer Belangrijke Mensen (VIPS) samen met ex-commando John Sohilait op zoek naar zichzelf. In de Albanese bergen, voor een prijzenpot van 50.000 euro, proberen ze zichzelf tegen te komen zodat zichzelf kunnen uitdagen om zichzelf te worden. En of: deze dagenlange overlevingstocht is belachelijk zwaar, daar zit niks helemaal ‘neppigs’ bij. Vorig jaar kwam het programma zelfs in opspraak omdat de deelnemers een kip moesten slachten, en in de aflevering van deze donderdag stortte fitfluencer Danique Hosmar van een steile helling vol scherpe rotsen.
Iets later moesten de deelnemers met hun tassen door water van acht graden zwemmen. Gelukkig was Deborah Luijendijk, een Real Housewife of Amsterdam, ,,hier wel om voor mezelf dingen te overwinnen en ze gewoon aan te gaan”, terwijl stijlpastoor Arno Kantelberg ,,hier niet was om alleen maar toe te kijken” en vond acteur Thomas Cammaert: ,,Je gaat niet naar Albanië en aan No Way Back mee doen en zeggen, nee nee ja nee ik loop wel via de berg. Nee, tuurlijk ga je door het water!”
Tuurlijk, dat is de motor van populaire survivalprogramma’s als Kamp van Koningsbrugge (NPO 1), Expeditie Robinson (RTL) en Kamp Waes (NPO 3). De eerste aflevering van No Way Back trok vorige week gemiddeld dan ook meer dan achthonderdduizend kijkers. Wat zegt het dat we zo graag kijken naar mensen die zichzelf ver weg en door weer en wind proberen te vinden? Zijn we onszelf kwijtgeraakt?
Ja, in zekere zin wel: ,,Er is geen ontkomen aan: ons brein wil verslaafd zijn”, zegt Atze de Vrieze in de voice-over van de nieuwste aflevering van Tegenlicht, dat de ene na de andere sterke video op YouTube zet. ,,Eten, trippen, gamen, seks: allemaal dingen die zorgen voor dopamine, het stofje van verlangen. Als dat vrijkomt willen we het plezier herhalen.” De Amerikaanse psychiater Anna Lembke legt uit dat plezier en pijn in het brein werken als een wipwap. Slaat de balans te ver door richting plezier, dan volgt de pijn: kater, onrust, verlangen. Als je telkens weer toegeeft aan die pijn, door verder te scrollen of nog een hap te nemen, raak je verslaafd. Het gevolg: we hebben steeds extremere prikkels nodig om ons ‘normaal’ te voelen, ‘onszelf’.
Niet gek dus dat we het idee hebben dat ergens diep in de bergen, in ijskoud water of boven op een steile klif ons authentieke zelf rondwaart, en dat we hier, dichtbij, onszelf kwijt zijn. Lembke pleit voor dopamine-vasten, een paar weken zo weinig mogelijk stimuli. Byung Chul Han pleit voor de vita contemplativa, een leven van reflectie en stilstaan.
Ik pleit toch liever voor de mentaliteit van illusionist Steven Kazan: ,,Ik wil dat water niet in want dan ben ik straks drijfnat en word ik weer koud en ik moet volgens mij nog een stuk.” Dat lijkt me behoorlijk authentiek, zeker voor iemand die van de illusie zijn beroep heeft gemaakt. Hoe minder wars van neppigheid, hoe meer we onszelf worden?
Wat moet je deze week kijken? Tips en achtergronden over boeiende films, series en tv-programma’s
Source: NRC