is wetenschapsjournalist en columnist van de Volkskrant.
‘Waarnemend president van Venezuela.’ Zo noemt Donald Trump zichzelf, nadat hij de eigenlijke president Nicolás Maduro heeft laten ontvoeren en opsluiten. Europese leiders probeerden er nog een draai aan te geven, alsof Trump het Zuid-Amerikaanse land had willen verlossen van een brute narcodictator of van terrorisme. Onze minister van Buitenlandse Zaken David van Weel wist zelfs Hamas erbij te halen: hun strijders zouden in Venezuela langs zijn geweest om bij te komen.
Die draaipoging had waarschijnlijk beter gewerkt als Trump zelf niet de hele tijd over Venezolaanse olie had lopen praten. ‘Onze hele grote Amerikaanse oliebedrijven gaan erheen, gaan miljarden dollars uitgeven, de erg kapotte infrastructuur repareren en geld verdienen voor het land. […] Als het gaat over andere landen die olie willen, wij zitten in de oliebusiness. Wij gaan het aan ze verkopen. Wij gaan olie verkopen.’
En nu wil Trump ook Groenland hebben. Goedschiks, wat betekent dat hij het land wil proberen te kopen, of kwaadschiks, met een militaire inval. Ook hier is een rookgordijntje opgetrokken: er zouden boosaardige Russische en Chinese schepen als hongerige haaien om Groenland heen cirkelen, ook al kunnen experts die vooralsnog even niet vinden. Trump-regime een begerig oogje heeft laten vallen op de grondstoffen (olie, gas en zeldzame mineralen) in de Groenlandse bodem.
Bij WNL dacht brigadegeneraal Han Bouwmeester in dezelfde richting: ‘Vanuit veiligheidsperspectief en economisch perspectief liggen daar heel veel kansen voor de Amerikanen. De race om de Noordpool is begonnen.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Van Weel poetste bij RTL Tonight als een brave voetveeg over Trumps kapitalistische motieven heen: volgens hem heeft de Amerikaanse president ‘zorgen over de positie van Groenland ten opzichte van de veiligheid van de Verenigde Staten. En terecht, dat hij daar zorgen over heeft.’
Misschien kwam het door mijn dochter, die – terwijl deze internationale shitshow zich voltrok – zat te leren voor een schoolexamen over de geschiedenis van Duitsland in de twintigste eeuw. Maar ik kreeg er een acute aanval van de Sudetenland-rillingen van. Al is het nu niet zozeer ‘Heim ins Reich’ als wel ‘Geld ins Reich’. Ik was niet de enige trouwens; in de Correspondent merkte Rob Wijnberg terecht op dat ‘Donald Trump het grootste gevaar voor de wereld [is] sinds Adolf Hitler.’
In het geschiedenisboek van mijn dochter staat dat Duitsland na de Tweede Wereldoorlog uiteenviel in een communistisch deel, waar mensen een arm en onvrij leven leidden onder een totalitaire dictatuur, en een westers deel, waar Amerika democratie en kapitalisme, en daarmee vrijheid en voorspoed kwam brengen. Zo hebben we het allemaal geleerd op school: kapitalisme en democratie gaan hand in hand.
Om in het thema te blijven: das war einmal. Of eigenlijk zelfs dat niet. Het is hoog tijd dat we deze ingesleten koppeling loslaten en een kapitalistische dictatuur leren herkennen.
Wat misschien helpt, is het historische inzicht dat het kapitalisme altijd al een vijandig en bloedig systeem was, waarin vrijheid alleen sommigen was gegeven. Kapitalisme betekende vrijheid als je land niet gekoloniseerd was. Als je eiland niet vol muskaatbomen stond. Als je niet tot slaaf was gemaakt. Als je je kinderen te eten kon geven en je ziekenhuisrekening kon betalen. Als je niet op je twaalfde voor een hongerloon in een levensgevaarlijke fabriek fast fashion in elkaar naaide. Enzovoorts.
Kapitalisme gaat niet hand in hand met vrijheid en voorspoed voor iedereen; het gaat hand in hand met het recht van de sterkste. En dat heeft het dan weer gemeen met een ander momenteel zeer relevant systeem: fascisme.
Wijnberg haalt in zijn stuk de huisideoloog van Trump aan, die zonder enige schaamte voor eigen bruinhemdigheid heeft aangekondigd dat we nu leven in een wereld waarin het recht van de sterkste geldt. ‘We leven in een wereld […] die wordt geregeerd door kracht, die wordt geregeerd door geweld, die wordt geregeerd door macht.’ Trump zelf zei dat niets hem kan tegenhouden, behalve zijn eigen moraal. En we weten allemaal waar het noorden van zijn morele kompas heen wijst: richting geld, winst, kapitaal.
En ondertussen wringen onze leiders zich in een gênant aantal bochten om een conflict met Trump te vermijden. ‘We gaan geen oorlog met Amerika voeren over Groenland. Dat gaat niet gebeuren’, dweilde Van Weel. Daar had men in de jaren dertig een woord voor: appeasement. We weten allemaal hoe dat destijds is afgelopen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns