KNVB-beker Door een goede reeks onder interim-trainer Fred Grim leek het alsof Ajax de oplossing had gevonden. Maar onderliggende statistieken tonen al langer: zo veel beter gaat het niet. De 6-0 nederlaag woensdag tegen AZ onderstreept dat.
Ajax-spelers Jorthy Mokio, Aaron Bouwman, Josip Sutalo, Luca Rosa,. Oscar Gloukh en Kasper Dolberg na afloop van de afstraffing tegen AZ.
Ajax-aanvoerder Youri Regeer draait er woensdagavond niet omheen. Heeft de middenvelder in twee seizoenen bij Ajax ooit eerder zo’n afgang beleefd? Na de 6-0 eerder die avond in de bekerwedstrijd tegen AZ neemt hij voor de camera’s van de Amsterdamse tv-zender AT een flinke teug water. Als hij die heeft doorgeslikt, klinkt een luid en resoluut „nee”.
Het is een prestatie „om je [voor] te schamen”, zegt ook interim-trainer Fred Grim in de spelerstunnel in Alkmaar. De oud-doelman stamelt in zijn zoektocht naar een verklaring, een holle blik in de blauwe ogen. Zijn spelers hadden de dagen ervoor „goed getraind”, er alles aan gedaan om fit aan de aftrap te staan. Maar na een vroege openingstreffer van AZ viel zijn ploeg op ongekende wijze uiteen.
Het gevolg is de grootste teleurstelling in een toch al uiterst zwak seizoen, een evenaring van de grootste nederlaag sinds Ajax profclub is. De gêne is dusdanig dat Regeer en Grim meteen na de wedstrijd voor de camera’s van ESPN aankondigen dat de fans die zijn meegereisd hun tickets vergoed krijgen. Ook spelers en staf betalen mee, om ze te tegemoet te komen voor de teleurstellende avond.
Voor Grim, die de begin november ontslagen John Heitinga opvolgde, komt de inzinking als een verrassing, zegt hij. Na een moeizaam begin van het seizoen was Ajax net weer lekker bezig: zes overwinningen uit zeven duels, geen enkele nederlaag. „Als je kijkt naar die laatste wedstrijden dan zijn we goed georganiseerd, we staan goed, we weten wat we moeten doen, blijven goed bij elkaar als groep. Dat heb ik vandaag totaal niet teruggezien.”
Veelzeggend is het moment na amper anderhalve minuut spelen, als linksachter Owen Wijndal de bal inspeelt op aanvaller Mika Godts. Die staat in de dekking, heeft geen afspeelmogelijkheden in de buurt. De weg naar middenvelder Regeer wordt geblokkeerd door het talent Kees Smit, Wijndal zelf is langs de zijlijn al naar voren gesprint. Godts laat zich vervolgens eenvoudig van de bal zetten, de opmaat naar de openingstreffer.
Die gemakzucht is woensdag vaker te zien. Bij de 2-0 bijvoorbeeld, als verdediger Josip Sutalo een lange bal van achteruit verkeerd inschat en AZ-aanvaller Troy Parrott uit het oog verliest, waarna hij de spits niet meer kan afstoppen. Of in aanloop naar het laatste doelpunt, vlak voor tijd, als topaankoop Oscar Gloukh bij zijn eigen strafschopgebied om de bal vraagt. Een naïeve keuze, omdat hij gedekt wordt door twee tegenstanders, en de bal meteen verspeelt.
Maar misschien nog zorgelijker is hoe kwetsbaar Ajax blijkt als er niets aan de hand is. Ook dat blijkt na anderhalve minuut: door een redding van doelman Vitezslav Jaros krijgt Ajax de kans om de fout van Godts te herstellen. Vrijwel de hele ploeg trekt zich vervolgens terug tot pal voor het doel. Maar niemand lijkt te letten op Smit, die zich laat uitzakken en zo alle ruimte krijgt om te schieten. Jaros redt, maar stompt de bal precies voor de voeten van Parrott.
Nog duidelijker wordt dat bij de 2-0: acht veldspelers staan in of rond het eigen strafschopgebied, waar ze samen vier tegenstanders dekken. Niemand die oog heeft voor middenvelder Peer Koopmeiers die van achteruit komt aanrennen en van afstand vrij kan schieten. Iedereen kijkt naar de spelers van AZ die een acuut gevaar vormen, niemand naar de spelers die daarachter opdoemen.
Heitinga kreeg in zijn vier maanden als trainer voortdurend kritiek vanwege zulke voorvallen: week na week moest hij zich verdedigen voor het gebrek aan organisatie, het gemak waarmee tegenstanders gaten vonden in zijn verdediging. Onder Grim is die kritiek de laatste maanden goeddeels verstomd. Door de verbeterde resultaten, zoals een overwinning op nummer twee Feyenoord (2-0), groeide de hoop dat de oplossing was gevonden.
Maar het spel tegen AZ is geen incident, bleek zondag al. Op bezoek bij het zwakke Telstar gaf Ajax, tegen tien man, bijna een 3-0 voorsprong uit handen – het werd 2-3. En ook onderliggende statistieken tonen dat de recente successen vooral maskeren hoe weinig er is verbeterd sinds het vertrek van Heitinga. In de competitie haalde Ajax onder die trainer per wedstrijd 1,82 punten per wedstrijd, zo becijferde databureau Statsperform. Onder Grim, die tot einde van het seizoen blijft, zijn dat er 1,86.
Ook andere statistieken tonen hoe gering de verbetering was. Onder Grim heeft Ajax iets meer balbezit, maar tegelijkertijd is er minder dreiging en geeft de club verdedigend meer weg, aldus Statsperform. Per competitiewedstrijd schiet Ajax nu minder, en zijn die kansen minder groot. Terwijl tegenstanders juist meer schietkansen krijgen, en ook meer goede mogelijkheden. Dat Ajax de laatste maanden per wedstrijd iets vaker scoort, en een fractie minder tegen krijgt, is dus deels toeval.
Spelers van Ajax na afloop van de 6-0-nederlaag tegen AZ. Spelers en staf hebben de meegereisde fans beloofd hun tickets te vergoeden.
Grim is zelf overigens de laatste om zo’n zich ‘Fred-Grim-effect’ toe te dichten. „Zo ben ik helemaal niet”, zei hij voor de winterstop tegen Ziggo Sport. Wel ziet hij de laatste maanden weer „frisse koppen”, en stappen spelers door „succesbelevingen” nu met meer zelfvertrouwen het veld op. Het maakt dat spelers minder met zichzelf bezig zijn, en vaker keuzes maken in het belang van het team, denkt hij.
Tegen AZ zag hij daarin een flinke terugval. Het geschutter van Gloukh, maar ook de onnodige rode kaart van Wijndal. Toch kan Ajax niet te lang in die teleurstelling blijven hangen, benadrukte hij na afloop meteen tegen ESPN. De prijzen zijn misschien uit zicht, maar directe plaatsing voor de Champions League nog niet. Zaterdag wacht in de competitie alweer een ontmoeting met Go Ahead Eagles. „Dan zullen we echt wel met een heel goed antwoord moeten komen.”
Source: NRC