Spoorwegen Extreme winters en zware stormen leggen het treinverkeer plat, maar volgens experts is de ‘alledaagse’ verstoring – een defecte trein, een seinstoring – kwalijker.
Een besneeuwd Amsterdam Centraal Station.
Voor de spoorwegmaatschappijen is het jaar slecht begonnen: één op de zes geplande treinritten viel volledig uit in de eerste twaalf dagen van 2026. In deze berekening werden alle diensten op het Nederlandse spoor meegeteld, ook internationale treinen en diensten van andere vervoerders dan de NS, zoals Arriva. In 2025 duurde het tot 20 april voordat hetzelfde aantal annuleringen werd bereikt, blijkt uit data van de site Rijden de Treinen.
Het Nederlandse spoornetwerk is niet opgewassen tegen uitzonderlijke winterse omstandigheden, concludeerde ProRail in 2021. Sneeuwstorm Darcy legde toen een week een groot deel van het treinverkeer plat. Op 7 februari reed 90 procent van de treinen niet. De volgende dag kwam 70 procent van de ritten geheel of gedeeltelijk te vervallen.
De uitvalpercentages door de sneeuwval van vorige week waren niet zo hoog: de helft van het treinverkeer viel geheel of gedeeltelijk uit op maandag 5 januari. Op dinsdag en woensdag werd 55 procent van alle treinritten niet of niet-volledig uitgevoerd, mede door een IT-storing.
Stormen zoals Poly in 2023 en Eunice in 2022 veroorzaakten wel grootschalige treinuitval. Naast extreme weersomstandigheden worden veel diensten geschrapt als het spoorpersoneel staakt.
„De discussie moet breder getrokken worden dan de extremen”, vindt Niels van Oort, universitair hoofddocent openbaar vervoer aan de TU Delft. „Kleinere ‘gewone’ verstoringen zijn minstens zo belangrijk. En die nemen toe, dat is zorgwekkend.” Blijkens Rijden de Treinen veroorzaken kapotte treinen jaarlijks de meeste storingen. Op het traject Breda-Rotterdam Centraal (HSL) werd dit defect vorig jaar maar liefst 114 keer gemeld.
„Als wij het openbaar vervoer een belangrijke rol toedichten, dan moeten kosten worden gemaakt om verstoringen te voorkomen”, zegt Van Oort. Het aantal gemelde storingen per jaar was met 6.676 vorig jaar het hoogste vanaf 2017 (gemiddeld is dit ruim vijfduizend per jaar). Dit aantal omvat niet elke vertraagde of opgeheven trein. Als meerdere treinen hinder ondervinden van een verstoring wordt dit door NS gecommuniceerd.
„De planning van onze spoorwegen zit heel efficiënt in elkaar,” legt Van Oort uit. Het risico is wel dat een storing of mankement het spoorboekje overhoop gooit. Het is mogelijk om meer ruimte in de planning in te bouwen, om bij te kunnen sturen als het in de soep loopt. „Maar: als het dan niet misgaat, kun je achteraf zeggen: zonde van het geld of van de mensen”, zegt Van Oort.
Gemiddeld heeft een storing 2 uur en 47 minuten invloed op de dienstregeling. De meest voorkomende storing, te wijten aan een kapotte trein, duurde gemiddeld 43 minuten om te verhelpen. Sein- en wisselstoringen kwamen minder vaak voor, maar veroorzaakten langere storingen: gemiddeld duurde het ruim 2,5 uur voordat zo’n soort storing werd verholpen.
Internationale (nacht)treinen kampen met de langste vertragingen. „Een zorgwekkende trend,” vindt Van Oort. De trein geldt op steeds meer verbindingen als duurzaam alternatief voor het vliegtuig. „Grote verstoringen motiveren niet om de internationale trein te nemen.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC