Groenlandgesprekken De Groenlandse en Deense ministers van Buitenlandse Zaken noemen het gesprek met de Amerikaanse vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio ‘constructief en openhartig’. Het gevreesde ‘Zelensky-moment’ bleef uit.
Vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verlaten het Eisenhower Building na hun ontmoeting met de Deense en Groenlandse ministers van Buitenlandse Zaken.
Een sigaret en een boks: dat waren de eerste beelden toen de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen en zijn Groenlandse collega Vivian Motzfeldt naar buiten kwamen. Woensdagmiddag hadden ze in het Eisenhower-gebouw op het terrein van het Witte Huis een ontmoeting gehad met de Amerikaanse vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio.
Aanleiding voor het gesprek waren de dreigementen van de Amerikaanse president Trump om het grootste eiland ter wereld goedschiks dan wel kwaadschiks in te nemen omdat de Verenigde Staten het voor de eigen veiligheid nodig hebben. Rubio had de taak gekregen een ‘aankoopvoorstel’ te doen om Groenland te kopen voor 700 miljard dollar, aldus de Amerikaanse televisiezender NBC.
Vooraf werd in de Deense media gevreesd voor een ‘Zelensky’-ontmoeting, waarbij Vance zijn gasten zou beledigen zoals hij vorig jaar deed met de Oekraïense president. Dat bleef uit. Na ongeveer vijf kwartier was het gesprek voorbij. Een gezamenlijke persconferentie kwam er niet, maar iets voor 20.00 uur Nederlandse tijd kwamen Rasmussen en Motzfeldt met een statement.
Rasmussen vertelde dat hij en zijn Groenlandse collega vooral wilden weten wat de zorgen van de Amerikanen waren, omdat alles wat ze wilden op het gebied van veiligheid en defensie al geregeld is. „We hebben al lang aangegeven dat het Arctische gebied goed beschermd moet worden. We hebben er Deense troepen, en niet alleen een hondenslee zoals gesuggereerd werd. Het was een openhartig gesprek tussen gelijkwaardige partners.” Hij benadrukte dat de veiligheid gegarandeerd kan worden zonder dat de VS Groenland inneemt.
Motzfeldt sprak haar landgenoten toe in het Kalaallisut, de taal die in Groenland wordt gesproken, en zei dat ze open staan voor elke vorm van samenwerking op het gebied van veiligheid, maar herhaalde dat Groenland niet bij de VS wil horen.
Er wordt een commissie opgericht om verder te praten over de zorgen van de VS, terwijl de soevereiniteit van Groenland behouden zal blijven. Naar verwachting van de minister komt die commissie met daarin vertegenwoordigers van Denemarken, Groenland en de VS, binnen enkele weken bij elkaar. Hoewel de openhartigheid werd benadrukt, stelde Rasmussen ook dat er sprake was van „agree to disagree. We zijn er niet in geslaagd de visie van de Amerikaanse president te laten kantelen. Maar in de toekomstige gesprekken blijft het niet innemen van Groenland de rode lijn.”
Motzfeldt stelde dat er nog veel werk verricht moest worden, en dat zou Groenland blijven doen als bondgenoot en vriend van de VS. „Laten we hopen op begrip voor elkaar en respect voor elkaar in de toekomst.”
Demonstranten zwaaien met de Groenlandse vlag voor de Amerikaanse ambassade in Kopenhagen.
Voorafgaand aan de gesprekken werd vanuit meerdere kanten de druk flink opgevoerd. Dinsdag verklaarde de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen dat iedereen één ding goed moet begrijpen: „Groenland zal niet in handen van de VS komen. Groenland wil niet door de VS geregeerd worden.” En ook: „Als we hier en nu moeten kiezen, kiezen we voor Denemarken, de NAVO en de EU.”
De Deense premier Mette Frederiksen had al aangegeven dat een inname van Groenland het einde van de NAVO zou betekenen en sprak ook de vrees uit dat het ergste nog moest komen. Ze trok nadrukkelijk samen op met haar Groenlandse collega. Woensdag waren in Denemarken demonstraties voor de Amerikaanse ambassade en die ochtend werd bekend dat de Deense regering had besloten militairen en militair materieel naar Groenland te sturen.
De Zweedse premier Ulf Kristersson schreef op X dat Zweedse legerofficieren woensdag in Groenland waren aangekomen als onderdeel van een Europese troepenmacht voor de aanstaande oefeningen. Dit zou zijn gedaan op verzoek van de Denen. Ook de Noren en de Duitsers hebben versterking aangekondigd.
Enkele uren voor het gesprek plaatste de Deense ambassadeur in de VS op social media een foto van de Groenlandse en Deense ministers van Buitenlandse Zaken met de mededeling: „het beste team is onderweg”. Ondertussen ging de Amerikaanse president los op zijn eigen platform Truth Social: „Nato: Tell Denmark to get them out of here, NOW! Two dogsleds won’t do it! Only the USA can!!!”
Bericht van president Trump op X.
De Groenlandse Malu Rosing (27) vertelt door de telefoon hoe de dreigementen ter plekke worden ervaren. Er is angst „voor militaire interventie, maar ook voor onzekerheid. Als de VS ons gaat annexeren, in welke positie komen we dan? Het is duidelijk dat deze president niet om de Inuit-bevolking geeft.”
Het afgelopen jaar is de Amerikaanse invloed in de Groenlandse hoofdstad Nuuk toegenomen, vertelt ze. Dat kwam mede omdat er een rechtstreekse verbinding kwam tussen Newark International Airport (in de staat New Jersey), en de luchthaven van Nuuk. Opeens waren er deze zomer meer Amerikaanse toeristen. Sinds het bezoek van Donald Trump jr. in januari vorig jaar zijn er veel YouTube-filmpjes verschenen van Amerikanen op Groenland. „Er is meer bewustzijn over de Amerikaanse invloed op sociale media. En we hoorden recent van Amerikaanse investeringen in Greenland Water Bank [dat bronwater wint in de Lyngmark-bron in Qeqertarsuaq]”, zegt Rosing, die adviseur is over Arctische aangelegenheden, maar nadrukkelijk op persoonlijke titel spreekt.
De Deense minister van Buitenlandse Lars Loekke Rasmussen en zijn Groenlandse collega Vivian Motzfeldt op de Deense ambassade in Washington voor hun ontmoeting met Vance en Rubio.
De Amerikanen spelen in op de onafhankelijkheidswens van Groenland, dat onderdeel is van het Deense koninkrijk. Vicepresident Vance gooide dit voorjaar olie op het vuur door tijdens zijn bezoek aan de Amerikaanse militaire basis in Groenland, Pituffik Space Base, te stellen dat de Denen de Groenlanders slecht hadden behandeld en onvoldoende hadden beschermd.
Het stoort Rosing dat in de gesprekken de wens tot onafhankelijkheid wordt meegenomen. „Dat is nu niet de belangrijkste kwestie, maar in ieder geval is de VS geen optie. We willen niet dat de dreigementen gebruikt worden als middel om de onafhankelijkheid van Groenland niet voort te zetten.”
Wel ziet ze dat de band met Denemarken wordt versterkt. „De verantwoordelijkheid die de Deense regering afgelopen jaar nam voor het verleden is een belangrijk signaal – en het lijkt alsof ze open staat voor meer. We krijgen meer respect van de Deense overheid dan van de VS. Maar er moet ook nog veel gebeuren, er moet wederzijds respect zijn en de bereidheid tot verandering.”
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC