Kerkbalans De grootste inzamelingsactie van vier kerkgenootschappen in Nederland – Actie Kerkbalans – richt zich dit jaar voornamelijk op jongeren. Daarmee dichten de betrokken kerken hun begroting wellicht niet, maar de stap is wel belangrijk voor de toekomst.
Collectezakken in de Nederlands hervormde Kerk aan het kerkplein in Bloemendaal.
Met de slogan ‘de kerk van morgen begint vandaag bij jou’, is afgelopen weekend officieel de Actie Kerkbalans van start gegaan. Dat is de jaarlijkse inzamelingsactie van kerken, waarbij miljoenen euro’s worden opgehaald. De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) haalde in 2024 173,9 miljoen euro op, de Rooms-Katholieke Kerk 35,5 miljoen.
Kerkbalans is „nog altijd de levenslijn van heel veel gemeenten en parochies”, zegt Joost Schelling van VKB Kerkrentmeesters, die onderdeel is van het campagneteam van de actie. Alle ingeschreven leden bij vier kerkgenootschappen – naast de PKN en de katholieke kerk zijn dat de Oud-Katholieke Kerk en de Evangelische Broedergemeente – worden benaderd. De opbrengst gaat naar onder meer kerkgebouwen, personeel, activiteiten en onderhoud.
Dit jaar is er extra aandacht voor jongeren. „Dat zijn geen mensen die net als donoren van het Rijksmuseum ineens een enorm bedrag kunnen schenken”, zegt hij verwijzend naar de schenking van 60 miljoen euro die het museum deze week ontving. Maar het is wel belangrijk om deze groep te betrekken bij de campagne. „Liever écht erbij betrekken, en niet enkel om de begroting te dichten”, zegt Schelling.
Voorbeelden hiervan heeft hij al gezien. Zo betrekt een gemeente via een ganzenbordachtig spel zelfs kinderen (en dus hun ouders) bij het gesprek over waarom geld belangrijk is voor de kerk. En weer een andere kerk nodigt jongeren juist één op één uit om te praten over hun bijdrage. Elke kerk kan zelf invullen wat lokaal het beste werkt. De benaderde jongeren zijn meestal ingeschreven leden van de kerk.
Corina Nagel, godsdienstpedagoog van expertisecentrum Kiemplaats, gaf dit weekend een lezing bij de aftrap van de actie. Die zou oorspronkelijk plaatsvinden bij de Christelijke Hogeschool Ede om jongeren erbij te betrekken, maar vond vanwege het winterse weer online plaats.
Nagel lacht aan de telefoon: „Je kunt makkelijk denken: de kerk heeft een geldprobleem en dus zoeken ze nieuwe doelgroepen. En er zijn vast ook kerken die denken: interessant, want de gemiddelde leeftijd bij onze kerk wordt steeds ouder.” Maar dat is wat haar betreft niet het doel van de actie. „Het is ook niet realistisch te denken dat je met jongeren en jongvolwassenen je begroting kunt dichten. Ze hebben niet zoveel geld.”
Jongeren via deze actie betrekken heeft twee kanten, wat betreft Nagel. Toch wel financieel, want hoewel jongeren nu nog niet over veel geld beschikken, verandert dat waarschijnlijk als ze gaan werken. „Het belangrijkste vind ik dat we in de kerk jongeren leren om mens te worden, zoals God het bedoeld heeft. Daarbij hoort ook je verantwoordelijkheid nemen en daarin groeien. Dat is niet anders dan in de samenleving. Maar de kerk is een belangrijk onderdeel van je.”
Op deze manier leren jongeren nadenken over de vraag wat ze met hun geld willen doen. Ze kunnen het gebruiken voor hun studie, vakantie of uitgaan. Maar een deel kunnen ze ook aan anderen geven. „Dat kan het Rode Kruis zijn, of de kerk in dit geval. Het is ook goed om te leren dat Gods liefde gratis is, maar de kerk niet.”
Uiteindelijk gaat het volgens Nagel om de vraag: hoe kunnen jong en oud samen verantwoordelijkheid dragen voor de kerk? Dat zouden lokale kerken zich niet alleen tijdens de inzamelingsactie moeten afvragen, maar wat haar betreft veel vaker. „De financiële vraag mag daarbij ook spelen. Dus niet alleen: wie wil [als vrijwilliger] helpen bij deze activiteiten? Maar ook: we gaan deze activiteiten organiseren en dat kost zoveel. Zodat jongeren zich daar meer bewust van worden.”
De kerken besteden dit jaar ook aandacht aan niet-gelovigen. Sinds een aantal jaar zijn er radiospotjes over de Actie Kerkbalans, vertelt Schelling. Ook mensen die niet bij een kerk staan ingeschreven, reageren daar op. Ze zijn dan misschien niet gelovig, maar vinden het volgens Schelling wel belangrijk dat de kerk tegenover hen in de straat blijft voortbestaan. Daarvoor is op de website van Kerkbalans dit jaar een ‘kerkzoeker’ geplaatst, waarmee je in contact kunt komen met de lokale kerk.
Het is nog te vroeg om te zeggen of de dit jaar gekozen aanpak effectief is, zegt Schelling. „Maar de positieve reacties die we ontvangen, stemmen ons hoopvol.” De actie loopt nog tot en met 24 januari.
Source: NRC