D66, VVD en CDA onderhandelen de komende weken verder over de vorming van een minderheidskabinet. Dat betekent dat JA21 alsnog afvalt en zich kan opmaken voor een plek in de oppositie.
D66-leider Rob Jetten liet vrijdag na afloop van het tweedaagse formatieberaad in het Hilversumse landgoed De Zwaluwenberg weten dat de drie formerende partijen kiezen voor een uniek experiment in de naoorlogse Nederlandse parlementaire geschiedenis: een minderheidskabinet dat rust op 66 zetels in de Tweede Kamer.
Het is het resultaat van een moeizame formatie waarin meerdere partijen blokkades richting elkaar opwierpen. Zo wil de VVD niet met GroenLinks-PvdA. Dilan Yesilgöz (VVD) zag veel liever Joost Eerdmans van JA21 aansluiten. Daar had D66 vanaf het begin al moeite mee: op onder meer rechtsstatelijke thema’s en buitenlands beleid liggen D66 en JA21 mijlenver uit elkaar.
‘Ik heb aan de collega’s duidelijk gemaakt dat ik een combinatie van deze drie partijen plus JA21 nu niet verstandig vind, gezien alles wat er nu moet gebeuren’, zei Jetten in een toelichting. ‘En zo zijn ook andere voorkeursopties niet veranderd. En daarmee blijft deze combinatie van drie partijen als logische optie voor ons open.’
De eerstvolgende horde die de drie partijen nu moeten nemen is het rondkrijgen van wat in Den Haag de financiële plaat heet: hoeveel geld heeft het volgende kabinet te besteden en waar willen de drie partijen het in investeren?
Bronnen rond de formatie waarschuwen dat er flink zal moeten worden bezuinigd om de rijksbegroting rond te krijgen, onder meer door extra miljarden die naar defensie gaan, maar ook om Nederland van het stikstofslot te krijgen. D66, VVD en CDA zijn het erover eens dat het geld opgehaald kan worden door te bezuinigen op de zorg en sociale zekerheid.
Premier in spe Jetten wacht een hels karwei hier steun voor te vinden in de Tweede Kamer én de Eerste Kamer. De makkelijkste route is via GroenLinks-PvdA. Jesse Klaver heeft eerder al duidelijk gemaakt dat snijden in de zorg en bestaanszekerheid onbespreekbaar is.
Jetten wil daarom de komende weken in gesprek met de beoogde oppositie om af te tasten waar de ruimte ligt. Zijn kabinetsploeg zal daarna alle zeilen moeten bijzetten, verwacht hij. ‘Het wordt hard werken.’
Henri Bontenbal (CDA) verwacht dat dit het startschot is van meerdere minderheidskabinetten die zullen volgen. ‘De versnippering maakt het steeds moeilijker om stabiele meerderheidskabinetten te vormen die bereid zijn de noodzakelijke hervormingen door te voeren’, aldus Bontenbal. Volgens Bontenbal vraagt een minderheidsvariant ook om een nieuwe politieke cultuur. ‘Het wordt hard werken, maar ik denk wel dat het kan.’
Ook Yesilgöz is vol vertrouwen. ‘Als het gaat om onze samenwerking heb ik het volle vertrouwen dat het ontzettend stabiel is en wordt. We hebben afgelopen weken veel samengewerkt, maar in het verleden natuurlijk ook.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant