In cijfers
Hoe Schiphol grotendeels stilvalt door de sneeuw
3.251
Geannuleerde vluchtenop Schiphol
(Van vrijdag 2 januari tot en met woensdagmiddag 7 januari)
Duizenden geannuleerde vluchten, gestrande reizigers en een tekort aan vloeistof om vliegtuigen ijsvrij te maken. Hoe erg is de situatie op Schiphol deze week en hoe kon het zover komen?
Door Pepijn de Lange
Graphics Eleanor Mohren
Boven Schiphol is het opvallend rustig. Op een gewone januaridag vertrekken of landen bijna 1.200 vliegtuigen op de Amsterdamse luchthaven, een van de drukste van Europa. Samen vervoeren die toestellen ruim 150 duizend passagiers. Maar door de sneeuw blijft nu meer dan de helft van de vliegtuigen aan de grond.
Op de kaart van Flightradar24, een website met realtimegegevens van vliegtuigen over de hele wereld, is duidelijk waarneembaar hoezeer het winterse weer het vliegverkeer ontregelt. Doorgaans is het rondom Schiphol een komen en gaan van Airbussen, Boeings en Embraers. Deze woensdagochtend doet slechts sporadisch een toestel de luchthaven aan.
Tot en met woensdagmiddag heeft Schiphol door de sneeuwval al meer dan 3.200 vluchten moeten annuleren. Ongeveer de helft daarvan betreft binnenkomende toestellen. Vooral op maandag gingen veel vluchten niet door. Ook woensdag werden veel problemen verwacht.
De rust in de lucht leidt tot chaos op de grond. Geen plek in Nederland werd de afgelopen dagen zo zwaar ontregeld door de sneeuwval als Schiphol. Meer dan duizend gestrande reizigers brachten de nacht van dinsdag op woensdag noodgedwongen door in een van de grote hallen van de luchthaven. Hoe kon het zover komen?
Mensen staan dinsdag in een lange rij te wachten bij een servicebalie op Schiphol.
Veerle Haan voor de Volkskrant
Om veilig te kunnen vliegen, moeten allereerst de vliegtuigen zelf ijsvrij worden gemaakt. Als in de lucht een brok ijs losraakt en in de motoren terechtkomt, is dat al snel gevaarlijk. Maar zelfs een dun laagje ijs of rijp kan tot problemen leiden: de luchtstromen rondom het toestel raken dan verstoord, waardoor de piloot het vliegtuig niet meer goed kan besturen of in de lucht kan houden.
Een KLM-vliegtuig krijgt maandag op luchthaven Schiphol een ontijzingsbehandeling.
Koen van Weel / ANP
Dit ontijzen, in het Engels de-icing genoemd, vormt de laatste dagen het belangrijkste knelpunt in alle logistieke operaties op Schiphol. Voor het prepareren van alle vliegtuigen is Schiphol vrijwel volledig afhankelijk van de ‘ontijsvloot’ van KLM, die uit 25 speciale ontdooiwagens bestaat. Op vier locaties op de luchthaven kunnen zij een vliegtuig onder handen nemen. Per vliegtuig kost de klus tot een half uur. Inmiddels staan vliegtuigen voor de ontdooipunten in de file.
Voor passagiers en personeel aan boord is het ontijzen van vliegtuigen van levensbelang. ‘Als dit niet goed gebeurt, ontstaat er een heel gevaarlijke situatie’, legde Joris Melkert, hoofddocent aan de TU Delft en gespecialiseerd in luchtvaart, eerder uit in de Volkskrant: ‘Er zijn in het verleden helaas vliegtuigen neergestort omdat ze niet goed ijsvrij waren.’
Het ontdooien van een vliegtuig kan niet te lang voor vertrek gebeuren. De toestellen worden onder hoge druk bespoten met een mix van heet water en het antivriesmiddel glycol, waardoor het ijs smelt. Doorgaans is het vliegtuig daarna tot twee uur beschermd tegen nieuwe ijsvorming, maar bij extreme kou of winterse neerslag neemt die periode snel af. Als een vliegtuig niet op tijd kan opstijgen, moet het opnieuw ijsvrij worden gemaakt.
Start- en landingsbanen worden op maandag sneeuwvrij gemaakt.
Koen van Weel / ANP
Tegelijkertijd dienen ook de start- en landingsbanen ijsvrij te zijn. Dat sneeuwruimen, schoonvegen en strooien moet na iedere winterse bui opnieuw gebeuren. Op deze piekmomenten zet de luchthaven zelfs personeel in dat normaal gesproken op kantoor werkt. Maandagmiddag bleek dat niet afdoende: op de banen lag zo veel sneeuw dat Schiphol tijdelijk volledig sloot.
Andere Nederlandse luchthavens, zoals die van Eindhoven en Rotterdam/Den Haag, hebben aanzienlijk minder last van het winterse weer. Omdat deze vliegvelden kleiner zijn en fors minder vluchten verwerken, zijn de logistieke operaties rondom het ontijzen overzichtelijker. Ook viel op sommige van deze luchthavens minder sneeuw dan in Amsterdam.
Aantal geplande vertrekkende vluchten vanaf luchthavens in Nederland, per dag
Vertrokken Geannuleerd of uitgesteld
Bron: FlightRadar24
Met meer sneeuw op komst lijken de problemen op Schiphol nog verre van voorbij. Dinsdagochtend kwam KLM met het alarmerende bericht dat de ontijzingsvloeistof dreigde op te raken. Sinds vrijdag gebruikt de luchtvaartmaatschappij naar eigen zeggen ongeveer 85 duizend liter van deze vloeistof per dag. Nu kwam de bodem van de voorraad in zicht.
Om te voorkomen dat het vliegverkeer volledig zou stilvallen, liet KLM in allerijl extra ontijzingsvloeistof uit Duitsland aanrukken. De eerste lading kwam woensdagochtend per vrachtwagen aan. In totaal verwachtte KLM deze dag 100 duizend liter binnen te krijgen, maar de nood blijft hoog: volgens vakblad Nieuwsblad Transport stopt de luchtvaartmaatschappij de rest van de week met het ontijzen van vrachtvliegtuigen.
Gestrande reizigers konden in de nacht van dinsdag op woensdag gebruikmaken van veldbedden in een vertrekhal op Schiphol.
Michel van Bergen / ANP
Ondertussen proberen Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen te voorkomen dat opnieuw grote groepen reizigers tevergeefs naar de luchthaven komen. Om op tijd duidelijkheid te verschaffen, schrapte KLM uit voorzorg al ruim zeshonderd vluchten. Passagiers van geannuleerde vluchten werden nadrukkelijk verzocht om indien mogelijk naar huis terug te keren. Donderdag zijn preventieve annuleringen volgens Schiphol niet nodig.
Voor sommige slapers op Schiphol zit er voorlopig niets anders op dan afwachten. Zonder geldig visum voor Nederland kunnen reizigers de luchthaven niet verlaten. Het enige wat Schiphol hun kan bieden, is een veldbed in de vertrekhal of voorbij de security. En in de ochtend een ontbijtje.
Bron van kaarten: FlightRadar24, Schiphol
Lange rijen voor de incheckbalies en uiteindelijk de oproep van Schiphol om naar huis te gaan. Op de luchthaven strijden berusting en wanhoop tijdens de sneeuwval om voorrang met elkaar. ‘Waarom heeft het in Nederland zo’n grote impact?’
De sneeuwval legt de zwakke plekken in het Nederlandse verkeer bloot: van wisselstoringen op het spoor tot ijsplaten op de snelweg en geannuleerde vluchten. Waar gaat het mis? En waarom lukt het andere landen wel om winterweer het hoofd te bieden?
Source: Volkskrant