Tentzeilen scheuren, matrassen raken doorweekt, dekens worden nat. In mensonterende omstandigheden proberen Gazanen door de winter te komen, terwijl steeds meer internationale hulporganisaties zich noodgedwongen terugtrekken.
Door Iva Venneman
Het is ze net op tijd gelukt om vuur te maken op het vochtige zand. Bij de met zandzakken versterkte tent ligt een glijbaan al klaar om dienst te doen als goot. Want boven het vluchtelingenkamp in het midden van de Gazastrook, waar een vrouw en twee kinderen leven in een tent, pakken de wolken zich alweer samen, zo is op de foto te zien. De kleding die buiten te drogen hangt, blijft voorlopig zeiknat.
Ook met een staakt-het-vuren blijft het moeilijk om te overleven in Gaza. Dat werd tussen kerst en de jaarwisseling zichtbaar, toen het winterweer zich aandiende. Kinderen liepen met dichtgeritste winterjassen en opgerolde broekspijpen door ondergestroomde tenten. In dezelfde week besloot Israël om per 1 januari de accreditatie van ten minste 25 internationale hulporganisaties in te trekken, waardoor het verlenen van humanitaire hulp aan de Gazanen nog moeilijker wordt.
Een man loopt met wat groenten door Gaza-Stad. De voedselprijzen zijn voor een gemiddelde Gazaan niet te betalen.
Getty
Getty
‘Het is niet zo dat we per 1 januari helemaal niet meer in Gaza zullen werken’, zegt Deniz Dönmez, woordvoerder van Care Nederland, een van de organisaties die na tachtig jaar werken in de Palestijnse gebieden haar Israëlische accreditatie verliest. ‘Maar we kunnen geen eigen spullen de grens over sturen, internationaal personeel krijgt geen visum meer en het belangrijkste: we ontvangen geen veiligheidsinformatie meer van Israël.’
Care zal daardoor minder voor de Gazanen kunnen betekenen, vaker ‘nee’ moeten zeggen, voorspelt Dönmez. En dat terwijl de organisatie door de vele tegenwerking van Israël al minder kon doen dan ze eigenlijk wilde. ‘Om eerlijk te zijn, plakken we alleen maar pleisters.’
Toen Israël en Hamas een kleine drie maanden geleden een bestand tekenden, slaakte de wereld een zucht van verlichting. Hulporganisaties beloofden Gaza ‘te overspoelen met noodhulp’, nadat Israël de grenzen maandenlang potdicht had gehouden. Maar het winterweer maakt pijnlijk duidelijk hoe ondermaats de hulpverlening nog altijd is.
Het gevecht tegen het water in het vluchtelingenkamp van Deir al-Balah.
Getty
In het Al-Mawasi vluchtelingenkamp proberen werklieden overtollig water weg te pompen.
Getty
‘Mensen wonen in tenten gemaakt voor tijdelijk gebruik van maximaal een jaar’, zegt Carlotte Teunissen, woordvoerder van het Nederlandse Rode Kruis. Na twee jaar zijn de materialen sleets geworden. Tentzeilen scheuren. Matrassen raken doorweekt, dekens worden nat.
Het zijn gevaarlijke omstandigheden, omdat de Gazanen na twee jaar ontbering doorgaans een lagere weerstand hebben. ‘Kinderen en ouderen hebben een verhoogde kans om een luchtweginfectie op te lopen of onderkoeld te raken’, zegt Teunissen. Volgens het door Hamas gerunde ministerie van Gezondheid zijn de afgelopen week ten minste vijftien mensen aan onderkoeling gestorven.
Het regenwater kan ondertussen nergens naartoe. Drainagesystemen ontbreken. Omdat de riolering door de oorlog deels is verwoest, vermengt het regenwater zich met ontlasting en urine van mensen die noodgedwongen hun behoefte doen op straat.
De harde wind leidt ondertussen ook tot gevaarlijke situaties. De toch al beschadigde constructies waarin sommige mensen hun toevlucht hebben gezocht, storten in. Een 30-jarige vrouw kwam zondag als gevolg daarvan om het leven.
Getty
De spullen die nodig zijn om mensen beschutting te kunnen geven, zoals isolatiemateriaal en schroevendraaiers, laat Israël ook tijdens het staakt-het-vuren niet toe, omdat die volgens Israël door Hamas kunnen worden gebruikt wanneer de oorlog eventueel wordt hervat. ‘Mensen hoeven niet dood te gaan door kou’, zegt Dönmez. ‘Maar dan moet je wel een zaag hebben om een tent te verstevigen of een hamer en haringen om scheerlijnen te kunnen spannen.’
Een vrouw met een kind voor een tent in Gaza Stad.
Getty
In de stad Khan Younis warmen gezinsleden hun handen aan een vuurtje
Getty
Ook bij het Rode Kruis, een organisatie die wel haar accreditatie behoudt, lopen ze tegen blokkades op, bijvoorbeeld bij medische benodigdheden. ‘Apparatuur komt de grens niet over’, zegt Teunissen. ‘Basisbenodigdheden als antibiotica of stomazakjes zijn er niet genoeg. We kunnen daardoor nog steeds niet iedereen helpen op de manier waarop we dat zouden willen.’
Er is sinds het bestand wel meer voedsel in Gaza beschikbaar. Dat komt mede doordat Israël meer vrachtwagens met commerciële goederen binnenlaat. ‘Groenten zijn vaker te koop, soms is er zelfs wat vlees’, zegt Dönmez. Tegelijkertijd zijn de prijzen nog steeds erg hoog, waardoor het voor de gemiddelde Gazaan niet te betalen is. Ook lijken de prioriteiten niet altijd op orde. ‘Producten als chips en cola zijn weer te koop, terwijl wij speciale voeding voor ondervoede kinderen de grens niet over krijgen.’
Van het aanvankelijke optimisme over het staakt-het-vuren lijkt inmiddels weinig over. CNN sprak met een man in een vluchtelingenkamp bij Deir al-Balah, in het midden van de Gazastrook. De wind had net voor de tweede keer een boom op zijn tent doen belanden. ‘Waar is de wereld gebleven?’, vroeg hij zich af. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Amerikaanse president Donald Trump spraken deze week over een volgende fase van het bestand. Maar die gesprekken leverden weinig concreets op.
Van wederopbouw, iets waar na het staakt-het-vuren voorzichtig op werd gehoopt, is ondertussen geen enkele sprake. Grote machines en bouwmateriaal worden door Israël tegengehouden aan de grens. Het enige wat hulporganisaties kunnen doen, is zelf op de markt de spullen kopen om kleine reparaties mee te doen.
Palestijnse kinderen wachten op de voedselverstrekking bij een humanitaire organisatie in Khan Younis.
Getty
Getty
Een ontheemde Palestijnse man kijkt uit over de Middellandse Zee nabij Gaza-Stad.
Getty
De geringe slagkracht van de internationale hulpverlening gaat nog verder verzwakken, nu Israël de accreditatie van 25 internationale organisaties intrekt. Ministers van Buitenlandse Zaken van onder meer Canada, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk maakten bezwaar tegen dit Israëlische besluit. Maar of het iets uithaalt, valt te bezien.
‘Het is de zoveelste poging van Israël om ons werk te frustreren en de Palestijnen in het nauw te drukken’, zegt Dönmez van Care Nederland. ‘Dat Israël dit ongestraft kan doen, bewijst hoe weinig druk de internationale gemeenschap zet. Men heeft het blijkbaar geaccepteerd dat Israël zich niet aan de afspraken uit het vredesplan houdt. Israël komt er gewoon mee weg.’
Sinds het ingaan van het staakt-het-vuren snijdt de zogenoemde Gele Lijn de Gazastrook in tweeën. Het is letterlijk een streep door hun leven, zeggen vier Palestijnen. ‘Vroeger was het gebied aan de andere kant vol inwoners.’
Artsen zagen in Gaza een verontrustend patroon: kinderen met een enkele schotwond in hoofd of borst, een teken dat er gericht op ze is geschoten. Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant, die sprak met de artsen die behoren tot de laatste internationale ooggetuigen.
Nu de Israëlische premier Netanyahu de inname van Gaza-Stad heeft bevolen, vragen de miljoen mensen die er nog verblijven zich in paniek af of zij (opnieuw) moeten vluchten. De Volkskrant sprak drie inwoners. ‘Ik kan niet nog meer kinderen verliezen.’
Source: Volkskrant